ΝΟΣΤΑΛΓΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΙΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΛΕΣΧΗ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΕΡΤ-3 ΚΑΙ ΤΟ ΚΕΜΕΣ

«ΜΙΑ ΘΕΣΗ ΣΤΟΝ ΗΛΙΟ» του Τζωρτζ  Στήβενς

από τον Γιάννη Ν. Γκακίδη

Ο νεαρός Τζωρτζ  φεύγει από την οικογένειά του, έχοντας ζήσει  μιαν ασκητική ζωή υπό τις οδηγίες μιας αίρεσης, για ανεύρεση καλύτερης τύχης στο Λος Άντζελες. Εκεί θα καταφύγει σε ένα θείο του με μεγάλη οικονομική επιφάνεια, όπου και θα προσληφθεί σε ένα πόστο της παραγωγής. Παρά την απαγόρευση για σύναψη σχέσεων ανάμεσα στους εργαζόμενους, θα συνάψει σχέση με την Άλις. Ο Τζωρτζ Στήβενς σκηνοθετεί με επιδεξιότητα τη νουβέλα του Τέοντορ Ντράισερ η οποία, είχε προηγουμένως διασκευαστεί  σε θεατρικό από τον Πάτρικ Κένι. Όλοι αναζητούν ή τουλάχιστον έχουν κάθε δικαίωμα να διεκδικήσουν μια θέση στον ήλιο, εξάλλου τούτος υπήρξε ιστορικά και το πρώτο στοιχείο της φύσης που θεοποιήθηκε. Η σημειολογία σαφής ως προς το δικαίωμα του κάθε ανθρώπου για μια καλή ζωή, υπό τη θαλπωρή της ηλιακής προστασίας.

Ο Τζωρτζ λοιπόν έχει δραπετεύσει από την ερημιά μιας  ιδιότυπης φυλακής μιας αίρεσης και πάει στην πιο πολύβουη εκδοχή του κόσμου και μάλιστα αυτού που,  κλιματολογικά έχει μόνιμη σχεδόν ηλιοφάνεια, αλλά και οικονομικά  υπόσχεται το οικονομικό θαύμα του αμερικάνικου ονείρου. Ο Τζωρτζ θα συνάψει σχέση με μια εργαζόμενη με το δεδομένο στις περιπτώσεις αυτές κοινωνικό background και κυρίως δεδομένες και  προβλέψιμες  προοπτικές. Όμως τα συναισθήματα δεν καλουπάρονται, ούτε υπαγορεύονται πάντα από το οικονομικό πλαίσιο.  Εξάλλου η μοναξιά σε υποχρεώνει σε επιλογές όχι πάντα πρώτης γραμμής και σε παρασύρει σε αναγκαίους συμβιβασμούς. Ο Τζωρτς δεν μιλάει πολύ, τουναντίον ελάχιστα, αλλά το βλέμμα του, η κίνησή του, η σωματική παρουσία και έκφραση, δηλώνουν περισσότερα για την ψυχική κατάστασή του και εκφράζουν απερίφραστα μιαν άβολη κατάσταση, μιαν αίσθηση διάψευσης, πιθανολογούμενα ματαιωμένες προσδοκίες. Πολύ αργότερα θα πληροφορηθούμε για τα αίτια αυτής της κατάστασής του. Ήταν ήδη ερωτευμένος  με μια κοπέλα, πέρα από δικά του κυβικά, μιας άλλης κοινωνικής τάξης, της αστικής, με τα δεδομένα της ανάλογα υπαγορευμένης πορείας  που δύσκολα διασταυρώνεται με αυτήν μιας «κατώτερης»  τάξης.  Και το ειρωνικό της ιστορίας είναι ότι, αυτός βρίσκεται στο μεταίχμιο, ως προς την κοινωνική τάξη που ανήκει. Είναι κάτι σαν τον κακομοίρη  τον μικροαστό που, δεν είναι ούτε εργάτης, αλά ούτε και αστός. Βρίσκεται απλά στον δρόμο της ανέλιξης και της εξέλιξης , με τη συνειδητή ή ασύνειδη ελπίδα να γίνει αστός. Γιατί κακά τα ψέματα στο μεταίχμιο και στο ενδιάμεσο γενικώς, διαμορφώνονται νοοτροπίες που πατούνε σε δύο βάρκες.  Έτσι και ο Τζωρτζ δεν είναι αστός, είναι μεν εργάτης, αλλά με σαφείς προοπτικές μετεξέλιξης σε αστό με την πιθανή συνδρομή του θείου του. Αν ο Τζωρτζ έχει μια φανερή ενδεχομένως  από τα συμφραζόμενα ελπίδα ανέλιξης στον θείο του, θα πληροφορηθούμε στην πορεία πως, τελικά έχει και μια συναισθηματική ελπίδα. Αυτήν που προσδοκά στον έρωτα της πλούσιας και όμορφης Άντζελα. Όταν τελικά η Άντζελα εκφράσει τον έρωτά της γι’  αυτόν, θα καταλάβει τόσο αυτός, όσο και μεις πόσο συναισθηματικά μπλεγμένος βρίσκεται. Η Άλις είναι η διάψευση της ελπίδας και του ονείρου, ενώ στον αντίποδά είναι η Άντζελα. Όμως εδώ παρεισφρέει το ηθικό μέρος της ιστορίας. Πετάμε απλά αυτό που χρησιμοποιήσαμε, όταν δε μας κάνει; Όταν πρόκειται για αντικείμενα ναι, αλλά όταν πρόκειται για έμβια, όπως οικόσιτα ζώα και κυρίως ανθρώπους, τα πράγματα είναι πολύπλοκα και συναισθηματικά δημιουργούν πληγές, συχνά ανεξίτηλες. Ο άτυχος  Τζωρτζ  βρίσκεται στο ενδιάμεσο και στο παράταιρο. Η Άλις του είναι ένα νούμερο μικρότερη σύμφωνα με την προοπτική του ονείρου και η Άντζελα ένα νούμερο μεγαλύτερο με τα κοινωνικά  δεδομένα. Εν μέσω σύγχυσης θα οδηγηθεί σε κακές σκέψεις, εγωιστικές, σε παλινδρομήσεις , σε επιλογές αδιέξοδες. Το δραματικό του αδιέξοδο είναι σαφές, η συγκυρία καταστροφική και η αδυναμία επιλογής αυτοχειρία. Η αδυναμία να επιλέξει, να αποφασίσει θα τον οδηγήσουν σε μια δολοφονική αδράνεια. Έτσι η αδράνεια  έχει διπλή συνέπεια, αυτήν της δολοφονίας και της ταυτόχρονης αυτοχειρίας. Και αφού μιλήσαμε αρκετά για τον Τζωρτζ που, έτσι ή αλλιώς έχει την ευθύνη πράξεων και αδράνειας, τίθεται το ερώτημα για τους άλλους του κάδρου. Και ναι μεν η πλούσια Άντζελα πιθανότατα  θα επανακάμψει, αφού έχει τις προϋποθέσεις και τα εχέγγυα, Τι γίνεται όμως με την καημένη την Άλις η οποία βρίσκεται όντως , πέρα των συναισθημάτων της, σε αδιέξοδο, ελέω και των κοινωνικών συνθηκών και της ηθικής που υπαγορεύουν. Η συγκυρία δίνει μια τραγική λύση που, πιθανολογείται να την υιοθετεί  ή τουλάχιστον να την αποδέχεται με έναν τρόπο.  Μια δυνατή ιστορία που, βασίζεται πολύ στην δραματουργική δύναμη της εικόνας. Και εδώ ανήκουν τα εύσημα στον σκηνοθέτη Τζωρτ Στήβενς  και στον ερμηνευτή Μοντκόμερι Κλιφτ ο οποίος εκφράζει εντελώς σωματικά, με μια διαρκή  σκοτεινιά στο πρόσωπο,  μια κενότητα στο βλέμμα και με την αναποφασιστικότητα στις κινήσεις,  όλα αυτά που, δεν εκφράζονται με λόγια. Στην υπόλοιπη ερμηνευτική συνδρομή  οι Σέλεϋ Γουίντερ, Ελίζαμπεθ Ταίηλορ. Στην εξαιρετική ασπρόμαυρη φωτογραφία ο Γουίλιαμ Σ, Μελόρ. Η ταινία προτάθηκε το 1952 για 9 όσκαρ και κέρδισε τα 6, μεταξύ αυτόν, σκηνοθεσίας, φωτογραφίας, μουσικής Φραντς Βάξμαν και σεναρίου Μάικλ Γουίλσον, Χάρι Μπράουν.

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s