ΟΙ ΣΚΗΝΟΘΕΤΕΣ ΠΟΥ ΑΓΑΠΗΣΑΜΕ: ΜΠΡΑΙΑΝ ΝΤΕ ΠΑΛΜΑ

του Νίκου Οικονομίδη
Με το σινεμά του Ντε Πάλμα συναντήθηκα για πρώτη φορά δώδεκα χρονών, όταν είχα πάει να δω το Carrie( ελληνικός τίτλος Έκρηξη οργής). Ήταν μια συνάντηση μοιραία, αλλά μπορεί να είχε παίξει ρόλο και που είχα ακούσει την ξαδέρφη μου να μιλά με θαυμασμό για την ταινία ( την είχε δει νωρίτερα στο Λονδίνο) και είχα ξεσηκωθεί, μεταμφιέστηκα μάλιστα και κάπως για να φαίνομαι μεγαλύτερος και να με βάλουν στην αίθουσα. Είχα πάθος με τις ταινίες τρόμου, μάλλον προς αναζήτηση εμπειριών ξεχωριστών, που να προκαλούν έντονα συναισθήματα, αλλά με έλκυε και οτιδήποτε υποσχόταν μια επαφή με κάτι άλλο ( try another world, όπως έλεγε και στο Φεγγάρι στον υπόνομο), όπως οι αφίσες- και η φήμη- ταινιών σαν το Κουρδιστό Πορτοκάλι, ο Εξορκιστής, το Φάντασμα του Παραδείσου. Κι ενώ υπήρχαν ήδη οι ταινίες που αγαπούσα ( το Φρανκενστάιν τζουνιορ, ο Νευρικός εραστής, το Γιουπι Ντου, οι Στενές επαφές, και άλλα πολλά), ξαφνικά βρέθηκα μπροστά σε κάτι πρωτόγνωρο, ένα σινεμά συγκλονιστικό,  το οποίο είχε μια εντελώς δική του γραφή, και προκαλούσε φοβερές συγκινήσεις. Αυτή υποθέτω είναι η αρχή κάθε σπουδαίας συνάντησης: το συναίσθημα που σου προκαλεί.
Γιατί ο Ντε Πάλμα ήταν- και είναι- ένας μοναχικός πρωτοπόρος, που έφτιαξε ταινίες μοναδικές, υποτιμήθηκε τρομερά από όσους τον αντιμετώπισαν σαν ένα μιμητή του Χίτσκοκ, αδυνατώντας να αναγνωρίσουν στα φιλμικά προϊόντα αρετές που να ξεπερνούν την αφήγηση μιας ιστορίας, κέρδισε κάποια αποδοχή ως storyteller (τοποθετημένος ανάμεσα σε Κόπολα, Σπίλμπεργκ, Λούκας, Σκορσέζε), αλλά η θέση του  ήταν ανάμεσα στους Κάρπεντερ, Κρόνενμπεργκ, Λυντς, Πολάνσκι, τους σκηνοθέτες δηλαδή εκείνους που πάσχισαν με το έργο τους να ψηλαφήσουν μια άλλη πραγματικότητα, να ανοίξουν ένα παράθυρο σε έναν άλλο κόσμο.

΄Εκρηξη οργής

Sisters- The phantom of the Paradise-Obsession-Carrie- The fury- Dressed to kill-Blow out- Body Double- Mission impossible- Femme fatale- Domino (και δυο αποτυχίες: Raising Cain και Passion) : ιδού η αλυσίδα ταινιών- ως επί το πλείστον χαρακτηρισθέντων ως χιτσκοκικών- που συγκροτεί το φιλικό σώμα του Ντε Πάλμα που αγάπησα. Του Ντε Πάλμα που πιάνοντας τη σκυτάλη από το τέλος της Οδύσσειας του διαστήματος δεν παύει να διερευνά τους τρόπους που οργανώνεται η συνείδηση, του Ντε Πάλμα που αναρωτιέται συνέχεια για τα όρια της υποκειμενικότητας ( και την παγίδα του βλέμματος), για το εύθραυστο της ταυτότητας, για το όνειρο και το σινεμά που επιστρέφουν να υπονομεύσουν κάθε βεβαιότητα, φέρνοντάς μας σε επαφή με τα πιο πολύτιμα υλικά μας( κι ας αποκαλύπτονται ως φετίχ) .
Από την αρχή του εκπληκτικού Sisters, ο σκηνοθέτης δε θα σταματήσει να εμφανίζει εικόνες που τελικά θα φαίνεται πως εντάσσονται σε ένα άλλο αναπαραστασιακό πεδίο από αυτό που αρχικά νομίζαμε, είτε που αποτελούν μέρος κάποιας ταινίας- μέσα στην ταινία- είτε μέρος ενός ονείρου: το τέλος στο Carrie, η αρχή στο Blow out, η αρχή και το τέλος στο Dressed to kill. Μα δεν πρόκειται για απλό τέχνασμα ( που υπάρχει και σε πολλές άλλες ταινίες). Όπως ξεκάθαρα δηλώνεται στο κορυφαίο Body double , αυτό που τον ενδιαφέρει είναι να αποτυπώσει τη σχέση του θεατή με αυτό το θέαμα, εγχείρημα που κληρονομείται μεν από τον Χίτσκοκ, αποκτά ωστόσο μια εντελώς διαφορετική μεταχείριση. Γιατί εδώ πρόκειται για μια αποσταθεροποίηση της σχέσης με τη δράση, είμαστε στην καρδιά του σύγχρονου σινεμά που υλοποιεί ότι οραματίστηκε ο Αιζενσταιν σχετικά με έναν κινηματογράφο του σοκ ( και όχι της κάθαρσης), ένα σινεμά στο οποίο δεν περιμένουμε τον καθησυχασμό του τέλους, αλλά το σοκ του τέλους, την άγνωστη κατεύθυνση στην οποία θα μας ξεβγάλει ( ένα κοινό χαρακτηριστικό στο σινεμά του Κάρπεντερ και του Ντε Πάλμα είναι πως πάντοτε καθώς πλησίαζε το τέλος των ταινιών τους με καταλάμβανε αγωνία, η προσμονή για αυτό το κάτι που συνήθως με ακολουθούσε έξω από την αίθουσα ). Και αυτό που μας ακολουθεί είναι μια συνταρακτική εκκρεμότητα, μια ελλειπτική δήλωση που αιωρείται στο μυαλό, σαν ένα όνειρο που έχουμε δει και δε λέμε να ξεχάσουμε χωρίς να καταλαβαίνουμε γιατί.
Θα μπορούσαν να γραφτούν πολλά. Μα θα τελειώσω εδώ, απότομα, με κάτι πρόσφατο, από το Domino που δεν είδε κανείς. Υπάρχει μια σεκανς προς το τέλος που παρακολουθούμε αποσβολωμένοι , με παράλληλη δράση που επιμηκύνεται υπερβολικά, χωρίς να χάνει την έντασή της, σαν, ακριβώς, μια παγίδα του βλέμματος ( αυτό το Κάτι που λέει ο Ήθαν πως <εντάξει, το έχουμε> πριν πέσουν οι τίτλοι της αρχής της Επικίνδυνης Αποστολής), μια σκηνή ονειρική γιατί ακριβώς μας σαγηνεύει, μας τοποθετεί ανεξήγητα στο κέντρο της. Και υπάρχει και ο επίλογος: το κακοφτιαγμένο ταινιάκι στο youtube που καταγράφει την τρομοκρατική απόπειρα- και αυτοκτονία- σε ένα κινηματογραφικό φεστιβάλ.
Ίσως τα πράγματα να έχουν αλλάξει. Ίσως μια άλλη πραγματικότητα βρίσκεται προ των θυρών. Μια που δε νοιάζεται για την πολυτέλεια των ονείρων. Ίσως ο Ήθαν δε θα έχει άλλη αποστολή. Μια δήλωση; Τέλος του μύθου και του κινηματογράφου;

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s