ΟΙ ΣΚΗΝΟΘΕΤΕΣ ΠΟΥ ΑΓΑΠΗΣΑΜΕ

ΜΙΣΕΛ ΝΤΕΒΙΛ:Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΠΟΥ ΤΙΝΑΞΕ ΣΤΟΝ ΑΕΡΑ ΤΗΝ  ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ

του Αλέξη Δερμεντζόγλου-dermetzo@otenet.gr

                                                                                             « Δεν υπάρχει πραγματικότητα»

                                                                                                  Αύγουστος Στρίντμπεργκ

Από το facebook του ΚΕΜΕΣ,ήδη έχουμε απευθύνει ανοιχτή πρόσκληση για τη νέα στήλη μας,αυτοί που αγαπήσαμε. Επαγγελματίες και ερασιτέχνες της γραφής για το σινεμά,σινεφίλ,μέλη της λέσχης μας,κι όποιοι άλλοι ενδιαφέρονται,μπορούν να μας στείλουν στο email ένα κείμενο για τον σκηνοθέτη που αγαπούν.Δεν υπάρχουν περιορισμοί λέξεων,ενώ τα κείμενά τους θα καταχωρούνται αυτούσια,χωρίς περικοπές και παρεμβάσεις.Υπάρχει όμως μόνον ένας όρος:Δεν θέλουμε βιογραφίες σκηνοθετών,ούτε αναλύσεις των ταινιών τους,αλλά απλά μία γενική ματιά που να απομονώνει τι αγαπάει ο κάθε γράφων στο σκηνοθέτη της επιλογής του.Ακολουθεί σήμερα το 5ο κείμενο για το Μισέλ Ντεβίλ.

Ο Μισέλ Ντεβίλ,είναι ξεκάθαρα ο πιο άγνωστος στην Ελλάδα και βαθύτατα παραγκωνισμένος Γάλλος δημιουργός που δούλεψε στα πλάγια της Νουβέλ Βάγκ.

Η λέσχη μας τον τίμησε με την απρόβλητη στην Ελλάδα ταινία του «Βαθιά νερά»(1981),σε σενάριο διασκευή ενός μυθιστορήματος της Πατρίσια Χάισμιθ.Για κάποιους ακριβώς ανεξήγητους λόγους,ο δικός μας Μισέλ ενόχλησε τους πάπες της Νουβέλ Βάγκ.Νομίζω πως αυτό έγινε γιατί δεν υπέκυψε σε στερεότυπα.Γύρισε και λαϊκές ταινίες,και διανοητικές,πλησίασε πολύ το στυλ Σαμπρόλ,πέρασε ξυστά απ’ το Γκοντάρ,είδε στα ίσια τους Ζαν-Πιέρ Μελβίλ και Κλόντ Σοτέ,αλλά τόλμησε και προσέγγισε τον Μπουνιουέλ.Πληθωρικός,αλλά και αφαιρετικός.Μινιμαλιστής,αλλά και κλασικά αφηγηματικός.Επιθετικός,αλλά και είρων.Απ’ όλους αυτούς που ανάφερα,ακόμη και πιο ψηλά απ’ τον Μπουνιουέλ,κατάφερε να σκηνοθετήσει το ασύμμετρο,το υπό έκρηξη,τη σιωπή,το απωθημένο μίσος,το διαταραγμένο μυαλό.Πρέπει να νιώθει πολύ περήφανος,όταν θυμάται ότι μόλις στα 27 του,γύρισε ένα νουάρ που ποτέ δε θα μου φύγει από τη μνήμη.Στην «Τελευταία σφαίρα»,ουσιαστικά καταγράφει την αδυσώπητη,ταχύτατη τροχιά της μοίρας,που διαλύει τον έρωτα,την ουτοπία,τα σχέδια για μια άλλη ζωή.Στην αισθητική του γραμμή,έκανε εναλλαγές νεορρεαλισμού,αντονιονικές κοινωνιολογικές σημάνσεις,και μια ελεύθερη ανατροπή του σινεμά του Βερνέιγ.Με την πρώτη του κιόλας ταινία,τόσο εύστοχη,τον υποκλίνομαι.Αργότερα θα παγιώσει ένα στυλ του οποίο θαυμάζω τη μοναδικότητα.Με εντυπωσιάζει η συνεχής αποσήμανση που δίνεται στις ταινίες του,που δεν λειτουργεί ως αποδραματοποίηση,αλλά ως η δημιουργία ενός αλλόκοτου σύμπαντος,που το αντέγραψε ασύστολα ο Ντέιβιντ Λύντς,πέρα του θαυμασμού που έχω και γι’ αυτόν.Ο κόσμος είναι αλλόκοτος,γιατί το βλέμμα μας είναι αλλόκοτο.Έχει μεταποιηθεί και χειραγωγηθεί.Η ηδονοβλεψία δεν είναι για αυτόν όπως την αντιμετώπιζε ο Χίτσκοκ κι ο Ντέ Πάλμα,αλλά μια κατασκευασμένη κατεύθυνση του βλέμματος,μια σειρά μικρών αναπαραστάσεων,δηλαδή σκηνών του σινεμά.

                                 ΠΕΡΙ «ΤΡΑΥΜΑΤΩΝ»

Τα τεχνητά τραύματα που μπορεί να μεταμφίεζονται.Στην απρόβλητη στην Ελλάδα ταινία του, «Ο θάνατος σε έναν γαλλικό κήπο»,η γυναίκα ντετέκτιβ προσποιείται ότι είναι κουτσή,για να ανακηρυχθεί ως «ευνουχισμένη» και να δείχνει ακίνδυνη.Όταν χρειαστεί όμως,θα αποσημάνει την ανικανότητά της,και θα διεκδικήσει το φαλλό του νεαρού ήρωα.Στην ίδια ταινία,ο ερωτισμός είναι μια μορφή επικοινωνίας μέσω άλλων επιφανειών(παράθυρα).Τα αντικείμενα-φετίχ είναι ολοφάνερα:Το ντιβάνι του έρωτα και η ηλεκτρική σόμπα,που αδύναμα επιχειρεί να ζεστάνει τα γυμνά κορμιά.Ναι,σ’ όλη του τις ταινίες υπάρχει μια φλόγα που τρεμοσβήνει,ένα κερί που λιώνει,μια σκιά που λές,υπάρχει ή δεν υπάρχει;Στον «Θάνατο σε έναν γαλλικό κήπο»,η ερωτική υποκατάσταση της μητέρας από την κόρη,θα ‘ρθει τόσο χαλαρά,επειδή ακριβώς προηγήθηκαν πανομοιότυπες σκηνές(δηλαδή ρεπλίκες σχέσεων)με τη μητέρα.

Ο θάνατος σε έναν γαλλικό κήπο

Στα «Βαθιά νερά»,υπάρχει ένας γυάλινος,αντονιονικός κόσμος,γεμάτος πάγο,απόσταση,μουμιοποίηση,με μόνα ζωντανά πλάσματα τα σαλιγκάρια. «Σαλιγκάρι»,όπως σπέρμα,σεξουαλικότητα,αλλά και υφέρπουσα κατάσταση ενός απωθημένου ερωτισμού.Κι απ’ τον Αντονιόνι θα μεταβεί στον Σαμπρόλ σ’ αυτή την ταινία.Ήταν όλα ένα παιγνίδι απόστασης,κατάκτησης και επανάκτησης ή απλά η αυτοσυντήρηση ενός διαβρωμένου αστικού σύμπαντος;(δες και «Άπιστη γυναίκα» του Σαμπρόλ).

Βαθιά νερά

Στο «Οργισμένο πρόβατο»,ο τίτλος είναι χαρακτηριστικός.Έτσι λειτουργούν οι αστοί.Υποδύονται τα πρόβατα για να σου μεταδώσουν τη λύσσα τους,δαγκάνοντας ανά πάσα στιγμή.Σ’ αυτό το υπέροχο,πικρό γλυκό που μου προσέφερε με το έργο του ο Μισέλ,υπάρχει κι ένα κερασάκι στην τούρτα.Ένα υπέροχο θεατρικό έργο,ο Ζάν-Πιέρ Κασέλ,πατέρας του Βενσάν,κι η Μπριζίτ Μπαρντό όμορφη όσο ποτέ.Ο άθλιος ελληνικός τίτλος, «Η ερωτιάρα»,δεν αποδίδει την αισθαντικότητα του πραγματικού γαλλικού «Ο αρκούδος και η κούκλα».Οι δυο στάρ μονομαχούν μέσα σ’ ένα σπίτι επιχειρώντας ο ένας να μπεί στο «κουτί»(box)του άλλου.Και οι δυο,με σύνθετες άμυνες,όπου υπάρχουν βοήθειες και παγίδες,επιχειρούν να επιβάλλουν το στυλ τους.

Η ερωτιάρα

Ο Ντεβίλ κερδίζει το στοίχημα.Πάντα η ειλικρινής αφέλεια,το ασύμμετρο της ανάπτυξης του ερωτικού παιχνιδιού,θα κερδίζουν την υπεροπλία του εκθαμβωτικού,μια και το τελευταίο είναι υποταγμένο στα στερεότυπα,στις κοινωνικότητες της θεαματοποίησής του,αλλά και της υπεροψίας του.Ζούμε όλοι μας και αναπνέουμε για να βλέπουμε τέτοιες εκπλήξεις και τέτοιες ανατροπές.Ο άντρας μετά από σκληρή μάχη κερδίζει άνετα,αλλά η γυναίκα περναέι μόνιμα μέσα του.Αυτό κυρίες και κύριοι είναι ο πραγματικός έρωτας.Δυστυχώς όμως στο δελτίο του «στοιχήματος»,αυτό το μάτς θα καταλογιστεί ως «Χ»,δηλαδή ισόπαλο,μέγιστο κοινωνιολογικό συμπέρασμα,μεγίστη επίδοση.Δεν θ’ άξιζε,άραγε,να δούμε αυτή την ταινία στη λέσχη μας; «Αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία»,όπως θα ‘λεγε ο γέρο-Μπίλυ Γουάιλντερ.

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s