ΟΙ ΣΚΗΝΟΘΕΤΕΣ ΠΟΥ ΑΓΑΠΗΣΑΜΕ

 ΖΑΝ-ΠΙΕΡ ΜΕΛΒΙΛ:Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΠΟΥ ΕΠΑΙΖΕ ΣΤΙΣ ΓΡΑΜΜΕΣ

 του Αλέξη Δερμεντζόγλου –  dermetzo@otenet.gr

΄Οποιος γνωρίζει πολλά ,

είναι αδύναμος

Ζάκ Ντερέ

Ζαν Πιέρ Μελβίλ                                                                                                                                 

Συνεχίζουμε να περιμένουμε κείμενα από επαγγελματίες και ερασιτέχνες του σινεμά,σινεφίλ,ανθρώπους που γράφουν και βασικά από τα μέλη της λέσχης μας,.Επιθυμούμε μια γενική οπτική και όχι βιογραφία,ούτε παράθεση και ανάλυση ταινιών,αλλά μια ευρεία ματιά τους λόγους για τους οποίους αγαπούν ένα σκηνοθέτη.Στέλνετε τα κείμενά σας(στο dermetzo@otenet.gr) και σας διαβεβαιώνουμε ότι όχι μόνο θα δημοσιευτούν οπωσδήποτε,αλλά και αυτούσια χωρίς επεμβάσεις και περικοπές.Οι λέξεις μπορεί να είναι όσες θέλετε.Σήμερα ακολουθεί ένα τέταρτο κείμενο,αυτή τη φορά για τον Ζάν-Πιέρ Μελβίλ.

Ο Ζάν-Πιέρ Μέλβιλ,είχε την έμμονη ιδέα όχι μόνο να βάζει στοιχήματα,αλλά και να τα κερδίζει.Το πιο μεγάλο από όλα τα ρίσκα του,είναι ότι έμαθε να μας εκθαμβώνει παίζοντας ακριβώς πάνω στις γραμμές.Από όλο το κουτί του σινεμά(box) διάλεξε τον πιο επικίνδυνο χώρο.Στα περιγράμματα λοιπόν κάθε λάθος σημαίνει και ακύρωση,κάθε ξεπέρασμα της γραμμής ότι είσαι εκτός θέματος(out).Όταν όμως πετυχαίνει αυτό το μαγικό κόλπο,το να παίζεις για μιάμιση με δύο ώρες πάνω στη γραμμή,ταυτόχρονα σημαίνει ότι απομακρύνεις τους οφθαλμούς των θεατών από τα συνηθισμένα κέντρα της μυθοπλασίας,και τους στέλνεις αλλού,δίνοντας μαθήματα,αισθητικής,ηθικής και φορμαλισμού.Ενώ όλα σχεδόν τα φίλμ του Ζάν-Πιέρ θεωρούνται νουάρ,ουσιαστικά αποτελούν δυσνόητα αλλά εύστοχα μοραλιστικά σχόλια.Η ηθική,και όχι η ηθικολογία,ίπτανται πάνω από κάθε ταινία του και τα τσιτάτα εξωτικής,μεταφυσικής που κυκλοφορούν στις μυθοπλασίες του,δεν κάνουν τίποτα άλλο παρά να επιδοτούν αυτή τη στάση ζωής.Όλες τα φίλμ του Μέλβιλ είναι και λιτανείες εξαγνισμού,παρόμοιες με αυτές του Μπρεσσόν.Οι ήρωες του δημιουργού,από τη στιγμή που θα γεννηθούν,χάνουν την αθωότητά τους,είναι όλοι ανεξαιρέτως ένοχοι(δές «Κόκκινο Κύκλο») και το μόνο που τους απομένει,είναι στη διαδρομή της σύντομης ζωής τους,να πεθάνουν με αξιοπρέπεια. «Σε αυτόν τον κόσμο έχεις δύο επιλογές:ή να πεθάνεις,ή να πείς ψέματα».Αυτή τη ρήση του διάσημου Γάλλου συγγραφέα Σελίν,αξιοποιεί ο Μέλβιλ στην αρχή της ταινίας του «Ο χαφιές».Για να δούμε τι σημαίνει ακριβώς αυτό το τσιτάτο.Να πείς ψέματα είναι σαφώς να πλαστογραφήσεις και να παραχαράξεις τον εαυτό σου και τις αρχές σου.Το να πεθάνεις,σε συμβολικό επίπεδο παραπέμπει στην καταστροφή του παλιού σου σώματος και τη μετάβασή σου σε μια άλλη διάσταση.Όταν τα άκρα ενός «Κόκκινου Κύκλου» κλείσουν,οι τροχιές των ανθρώπων θα συναντηθούν.Το τσιτάτο εξωτικής μεταφυσικής στον «Κόκκινο κύκλο»,παραπέμπει σε εκείνους τους πρώην άγνωστους αλλά με κοινές οπτικές,που θα βρεθούν χάρη στο παιχνίδι τους στα περιγράμματα.Μόνη δυνατή συνάντηση είναι στο κέντρο του κουτιού,όπου εκεί ανοίγει ως χαίνουσα τρύπα ο τάφος τους.

                                                       Η ΗΘΙΚΗ ΤΗΣ ΜΟΝΑΞΙΑΣ

Το δωμάτιο της μοναξιάςκαι το πουλί με τον σαμουράι

Γιατί άραγε δεν υπάρχει μεγαλύτερη μοναξιά στον «Σαμουράι»,που δεν την έχει κάν ο μοναχικός τίγρης της ζούγκλας;(αναφέρομαι στο τσιτάτο της αρχής στο «Ο δολοφόνος με το αγγελικό πρόσωπο»).Γιατί απλά ο σαμουράι έχει τεράστια ηθικά διλήμματα που τον οδηγούν σε αδυναμία να επικοινωνήσει με οποιοδήποτε άλλο,παρά μόνο με ένα μικρό πουλάκι στο κλουβί στο δωμάτιό του.Ο Μέλβιλ είναι εκτός των άλλων και μέγας μινιμαλιστής.Παίζοντας στις γραμμές γίνεται έκκεντρος από το ψαχνό της μυθοπλασίας,που την αποδραματοποιεί τελείως και τον περιφρονεί.Δεν περιγράφει ανρθώπους,αλλά τα ίχνη τους,τα αποτυπώματά τους και τις σκιές τους.Και ναι,θα το γράψω όσο τολμηρό κι αν φαίνεται,είναι κι αυτός ένας φιλόσοφος της ζωής,κοντά στους Μπέργκμαν και Αντονιόνι.Η διαφορά τους είναι η ακόλουθη:Ενώ οι δύο πρώτοι,είναι επιθετικά μετωπικοί,εισβάλλουν άμεσα στα προβλήματα,ενώ ο Ζάν-Πιέρ(μας) επιλέγει τις μαγικές,σχεδόν αόρατες πλαγιοκοπήσεις.Εισδύει με τέτοιο τρόπο,ώστε τα προβλήματα που αναδεικνύει είναι αραχνοϋφαντα,δύσκολα ανιχνεύσιμα.Τον Ζάν-Πιέρ τον λατρεύω,γιατί μου έμαθε πως η ζωή είναι ένα μπιλιάρδο,όπου τις μπίλιες(σχέσεις),τις χτυπούν αόρατες στεκιές που τα ονόματά τους είναι μοίρα,συγκυρία,σύμπτωση,απρόοπτο.Μου έμαθε ιδίως και το τηρώ,όπως ο Γκί-Λίνο Βεντούρα(ο κεντρικός ήρωας της «Μεγάλης στρατιάς των αφανών ηρώων),θα πρέπει να τρέχω ασταμάτητα για να επουλώσω όσα τραύματα μπορώ.Η ταινία τελειώνει με τη φράση «και αυτή τη φορά ο Γκί,αποφάσισε να μην τρέξει».Είναι θέμα λοιπόν αποφάσεων,το πότε θα κουραστούμε,συγκρουόμενοι καθημερινά με όλους αυτούς τους τυχάρπαστους ηλιθίους χωρίς αρχές,και θα σταματήσουμε να τρέχουμε.Η ελπίδα είναι μία:Να έχεις τουλάχιστον κάποιους να παραδώσεις τη σκυτάλη.Ο Μέλβιλ την έδωσε σε εμάς.Εμείς ποιους έχουμε να την πασάρουμε;Το ερώτημα θα παραμένει πάντα αναπάντητο,όσο αυτές οι γραμμές και τα περιγράμματα θα είναι τόσο γοητευτικά για το «ζείν επικινδύνως»,αλλά και τόσο απαγορευτικά για κάθε ίχνος κούρασης

Και αυτή τη φορά ο Γκί δεν έτρεξε

.

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s