ΦΡΑΝΣΟΥΑ ΤΡΥΦΩ: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΠΟΥ ΑΓΑΠΟΥΣΕ(ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ)ΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ

     του Αλέξη Δερμεντζόγλου

Φρανσουά Τριφώ

Την προσεχή Δευτέρα,στις 21:15 στο θερινό ΑΠΟΛΛΩΝ στο αφιέρωμα «Παρερμηνείες», όπως είναι γνωστό,η κινηματογραφική λέσχη εργαζομένων ΕΡΤ3 μετά από έρευνα του ΚΕΜΕΣ προβάλλει την βραβευμένη,διάσημη και σινεφίλ ταινία του Φρανσουά Τρυφώ, «Αμερικάνικη Νύχτα».Το έβδομο συνολικά φίλμ του Γάλλου δημιουργού που επιλέξαμε μέχρι στιγμής.Τα υπόλοιπα είναι: «Η σειρήνα του Μισσισιπή», «Τα 400 χτυπήματα», «Πυροβολήστε τον πιανίστα», «Το απαλό δέρμα», «Φαρενάιτ 451», «Η γυναίκα της διπλανής πόρτας».Θεωρώ πως τα «400 χτυπήματα» είναι υπερεκτιμημένα,το «Φαρενάιτ 451» ιδιαίτερα διδακτικό και βαρύ,ενώ η «Αμερικάνικη Νύχτα» είναι αυτό που συζητούσαμε στα γρήγορα και ετικετοποιούσαμε «εντάξει» με τον αείμνηστο φίλο μου Γιώργο Τζιώτζιο.

Η σειρήνα του Μισσισιπή

Ωστόσο ο Τρυφώ,θα πρέπει επιτέλους να το μάθουν όλοι,ότι είναι ο σκηνοθέτης του ίδιου του σινεμά,ένας θεωρητικός κινηματογράφου,που εξετάζει τα θέματά του αυτοβιογραφικά με έναν βαθύτατο ερωτισμό και φροϋδισμό.Για τον Φρανσουά,ο έρωτας ως κατάσταση και φαντασιωτικό υλικό,είναι-πολύ σωστά πιστεύω-το γεννεσιουργό υλικό του σύμπαντος.Εξάλλου,οι σεξουαλικές μας ταυτότητες(και όχι φυσικά ιδιαιτερότητες) ως προς την εξωγενή τους έκφραση,μετασχηματισμό και καθημερινό τρόπο ζωής,καθορίζουν τη σχέση μας με το σύμπαν και τους άλλους.Θεωρώ μακράν καλύτερο φίλμ από αυτά που προβάλλαμε το «Απαλό δέρμα». «Απαλό»,όπως βελούδινο,γεμάτο αγγίγματα. «Δέρμα»,όπως η επιφάνεια,το εξωτερικό,η επικάλυψη της διέγερσης και του συναισθήματος.Ο Τρυφώ εξετάζει εξονυχιστικά τι συμβαίνει όταν αυτό το «δέρμα» αντί να δέχεται ελεύθερα αγγίγματα υποτάσσεται στα στερεότυπα της εξάρτησης.Τότε η έκρηξη είναι προφανής. «Η σειρήνα του Μισσισιπή» είναι το μεγάλο κερδισμένο στοίχημα του Τρυφώ μια και ανατρέπει βίαια τον μέγα Αμερικανό επιφυλλιδογράφο Γουίλιαμ Άιρις ή Κόνραντ Ούλριχ και μετατρέπει το δημοφιλή του λαϊκισμό σε ταξικό νουάρ.Τί μας λέει τελικά ο μάστορας Φρανσουά;Όταν η γυναίκα αντί να αξιοποιεί το σώμα του άνδρα ως αντικείμενο του πόθου,το επιβουλεύεται εχθρικά ως ταξικό αντίπαλο,λόγω της οικονομικής υπεροπλίας του,τότε η σεξουαλικότητα μπλοκάρεται.Αντίθετα,η ισοφάριση και η αγάπη φτάνουν όταν ο άνδρας χάσει περιουσία,δύναμη,ακόμα και την υγεία του.Αυτή η ταξική εκδίκηση(δες και ανάλογους προβληματισμούς του Κισλόφσκι στο «Η λευκή ταινία») ξεμπλοκάρει το πεδίο του πόθου και αναφλέγει την επιθυμία.Τα άσπρα χρώματα από τα χιόνια στο τέλος παραπέμπουν στη σχέση έρωτα και ορμών θανάτου(δες και ανάλογους προβληματισμούς στην «Αυτορκατορία των αισθήσεων» του Ναγκίσα Όσιμα).Το «Πυροβολήστε τον πιανίστα» παίρνει τη σήμανση του «εντάξει» και είναι η αποδιαρθρωτική ματιά ενός θεωρητικού του σινεμά πάνω στο φίλμ νουάρ(δες και το «Με κομμένη την ανάσα» του Γκοντάρ που θα προβληθεί αυτό το καλοκαίρι σε επανέκδοση). «Ο άνδρας που αγαπούσε τις γυναίκες» είναι η πιο αυτοβιογραφική ταινία του Τρυφώ και η πιο αυτοκριτική του.Τί μας λέει,λοιπόν,εδώ ο μαίτρ;Ναι,να αγαπάμε τις γυναίκες,αλλά να μην μετατρέπεται αυτό σε έμμονη ιδέα,σε συλλεκτικότητα και σε περιπετειώδη περιπλάνηση.Ο Φρόυντ και πάλι βγαίνει στην επιφάνεια,γιατί εδώ αναφερόμαστε στις σχέσεις σεξουαλικότητας και ορμών θανάτου(στον «Έρωτα το απόγευμα» του Ερίκ Ρομέρ,είδαμε την «απαλή» πλευρά του θέματος).Στον «άνδρα που αγαπούσε τις γυναίκες» επαναλαμβάνω ότι ο Τρυφώ είναι ιδιαίτερα σκλήρός,πρωταρχικά με τον εαυτό του,και βασικά μ’ αυτή την ψυχωσική επιμονή της κατάκτησης της άλλης.Γιατί πρέπει να το γνωρίζουν όλοι,ειδικά οι άντρες,ότι κάθε νέα κατάκτηση είναι νέα μεγάλη αποτυχία να ελέγξουν την ανασφάλεια τους και να σταματήσουν να καταστρέφουν την ενέργεια της άλλης,γιατί αυτό παραπέμπει σε συμβολική αποκοπή του φαλλού,που μετατρέπεται σε ένα μόνιμο ευνουχισμό και συμβολικό θάνατο.Είναι τελικά η πιο φεμινιστική ταινία του Τρυφώ,που τελικά δείχνει πως όταν ένας άνδρας αγαπάει πραγματικά τις γυναίκες,αποσύρεται όταν διαπιστώσει ότι απλά είναι τμήματα της συλλογής του,κι όχι της αβίαστης επιλογής του.Ο δρόμος για τα ψυχιατρεία είναι ανοιχτός.Άς το λάβουν αυτό υπόψη τους ορισμένοι ματσό αρσενικοί,γιατί πιθανό αυτό να αποτελεί και μια επιμελή απόκρυψη ή μεταμφίεση,της βαθιά απωθημένης ομοφυλοφιλίας τους,ή την αδυναμία τους να κόψουν τον παντοτινό ομφάλιο λώρο με την μητέρα τους-οιδιπόδειο σύμπλεγμα(επ’ αυτού δείτε το παραγνωρισμένο αλλά υπέροχο φίλμ του Μπέρτολούτσι, «Το φεγγάρι»).

Το απαλό δέρμα

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s