Ψυχώ

Εξήντα χρόνια αθάνατος τρόμος

Του Γιάννη Ζουμπουλάκη

Μετά την επιτυχία της ταινίας «Στην σκιά των Τεσσάρων Γιγάντων» (1959) και ενώ η τηλεοπτική σειρά «AlfredHitchcockPresents» διένυε την πέμπτη σεζόν της, ο Αλφρεντ Χίτσκοκ σκηνοθέτησε την πιο εμβληματική ταινία της καριέρας του. Η «Ψυχώ» που έκανε πρεμιέρα στις 16 Ιουνίου 1960 στη Νέα προκάλεσε θόρυβο όσο καμία άλλη ταινία του Χίτσκοκ, άλλαξε για πάντα τον τρόπο με τον οποίο ο κόσμος παρακολουθούσε θρίλερ, και για χάρη της, 52 χρόνια αργότερα γυρίστηκε μια άλλη ταινία, το «Hitchcock», που εν ήδη μυθοπλασίας αναφέρεται στο παράξενο ιστορικό της (με πρωταγωνιστή τον Αντονι Χόπκινς στον ρόλο του Χίτσκοκ).

Κατ’ αρχάς η «Ψυχώ» στοίχισε πάμφθηνα, 800.000 δολάρια, εκ των οποίων μόλις τα 9.000 πήγαν στα δικαιώματα του μυθιστορήματος του Ρόμπερτ Μπλοχ στο οποίο στηρίχτηκε το σενάριο (κυκλοφορείαπό τις εκδόσεις Public). Ο Χίτσκοκ την γύρισε με το συνεργείο της σειράς «AlfredHitchcockPresents», ακολουθώντας τους ταχείς ρυθμούς γυρισμάτων για την τηλεόραση. Δεν είχε στην διάθεσή του ηθοποιούς σταρ και επίσης επέλεξε το ασπρόμαυρο φιλμ σε μια εποχή που το ασπρόμαυρο πέθαινε.

Και όμως αυτοί οι «περιορισμοί», με την βοήθεια ενός ευφυούς λανσαρίσματος που επέβλεψε ο ίδιος ο Χίτσκοκ(ηχογραφώντας ακόμα και δίσκους βινυλίου) αποδείχθηκαν άκρως λειτουργικοί. Η «Ψυχώ» κέρδισε τον τίτλο της «σκοτεινότερης δημιουργίας του Χίτσκοκ» και υπήρξε η μεγαλύτερη εμπορική επιτυχία της καριέρας του αποφέροντας έσοδα της τάξεως των 13 εκατομ. δολαρίων στην Α’ προβολή της.

Περιέχει μια από τις πιο εμβληματικές κινηματογραφικές σεκάνς όλων των εποχών _τη σκηνή της δολοφονίας της Τζάνετ Λι στο μπάνιο _  και η ιδέα της διπλής προσωπικότητας του Νόρμαν (Αντονι Πέρκινς) ενέπνευσε και εξακολουθεί να εμπνέει αμέτρητους σκηνοθέτες που μιμήθηκαν το στιλ του Χίτσκοκ χωρίς ποτέ να το φτάσουν. Ο Χίτσκοκ μίλησε αναλυτικά για την δημιουργία του «Ψυχώ» στον Φρανσουά Τρυφώ, στις περίφημες συζητήσεις τους που έγιναν το 1962 στην UniversalCity ενώ ο πρώτος μόνταρε τα «Πουλιά». Πέντε χρόνια αργότερα κυκλοφόρησε η πρώτη έκδοση του περίφημου βιβλίου του Τρυφώ με τίτλο «Hitchcock» όπου εμπεριέχονται αυτές τις συζητήσεις. Το βιβλίο κυκλοφόρησε στην Ελλάδα από τις εκδόσεις Υψιλον («Χίτσκοκ», 1986 – μετάφραση Αχιλλέα Κυριακίδη) και από αυτό επιλέξαμε μερικά αποσπάσματα της συζήτησης που αφορούν αποκλειστικώς την «Ψυχώ».

ΠΡΟΣΟΧΗ: ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΣΗΜΕΙΑ ΠΟΥ ΠΡΟΔΙΔΟΥΝ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΟΚΗ

Η υπόθεση: Εχοντας κλέψει 40.000 δολάρια από τον εργοδότη της, η Μάριον (Τζάνετ Λι) εγκαταλείπει το Φίνιξ της Αριζόνα με το αυτοκίνητό της και το ίδιο βράδυ διανυκτερεύει σε ένα απόμερο μοτέλ ιδιοκτήτης του είναι ένας νεαρός ο Νόρμαν Μπέιτς (Αντονι Πέρκινς). Εκεί δολοφονείται. Η εξαφάνισή της θέτει σε λειτουργία μια έρευνα για τα ίχνη της από την αδελφή της (Βέρα Μάιλς), τον εραστής της(Τζον Γκάβιν) και έναν ιδιωτικός ντετέκτιβ (Μάρτιν Μπάλσαμ). Ολοι καταλήγουν στο ίδιο ξενοδοχείο…

————————————————————————————————————————

Φρανσουά Τρυφώ:«Διάβασα το μυθιστόρημα «Ψύχωση» του Ρόμπερτ Μπλοχ και το βρήκα αισχρά παραπλανητικό. Τι σας άρεσε σε αυτό το μυθιστόρημα;

Αλφρεντ Χίτσκοκ: «Νομίζω πως το μόνον πράγμα που μου άρεσε και με έκανε να αποφασίσω να γυρίσω την ταινία ήταν το πόσο ξαφνικά γίνεται ο φόνος στο ντους. Είναι τελείως απρόσμενο και αυτό μου κίνησε το ενδιαφέρον.»

Φ.Τ:«ΣτηΨυχώ δεν υπάρχει κανένα συμπαθητικό πρόσωπο με το οποίο θα μπορούσε να ταυτιστεί το κοινό.»

Α.Χ.:«Γιατί δεν ήταν απαραίτητο. Πιστεύω ωστόσο ότι το κοινό λυπήθηκε με τον θάνατο της Τζάνετ Λι. Το πρώτο μέρος της ιστορίας είναι πράγματι αυτό που στο Χόλιγουντ αποκαλούμε «κόκκινη ρέγκα», ένα τρικ με στόχο να στρέψει αλλού την προσοχή μας ώστε ο φόνος να είναι εντελώς απρόσμενος. Ηταν απαραίτητο η αρχή να είναι κάπως μεγάλη, όλα αυτά γύρω από την κλοπή των χρημάτων και την φυγή της Τζάνετ Λι, ώστε το κοινό να αναρωτιέται: θα την πιάσουν ή όχι;….»

Φ.Τ:«Το μαχαίρωμα της Τζάνετ Λι στο μπάνιο είναι πολύ επιτυχημένο.»

Α.Χ.:«Το γύρισμα αυτής της σκηνής κράτησε επτά μέρες. Είχαμε 70 διαφορετικές θέσεις της κάμερας για να 45 δευτερόλεπτα ταινίας. Για αυτήν ειδικά την σκηνή μου έφτιαξαν μια θαυμάσια κούκλα, με το αίμα να τρέχει από τις μαχαιριές. Δεν την χρησιμοποίησα όμως. Προτίμησα να ντουμπλάρω την ΤζάνετΛι με μια κοπέλα, ένα γυμνό μοντέλο. Από την Τζάνετ δεν βλέπαμε παρά τα χέρια, τους ώμους και το κεφάλι. Ολα τα άλλα έγιναν με το μοντέλο. Το μαχαίρι, φυσικά, δεν ακουμπά ποτέ το κορμί της, όλα έγιναν στο μοντάζ. Ούτε μια στιγμή δεν βλέπουμε κάποιο μέρος -ταμπού του γυναικείου κορμιού γιατί ορισμένα πλάνα τα κινηματογραφήσαμε στο ρελαντί ώστε να μην φανεί το στήθος. Είναι η πιο βίαια σκηνή της ταινίας. Οσο η ταινία προχωρά, η βία μειώνεται σταθερά αφού και μόνον η ανάμνηση αυτής της σκηνής αρκεί για να γεμίσει με αγωνία τις επόμενες σκηνές σασπένς.»

Φ.Τ:«Θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε το «Ψυχώ» πειραματική ταινία;»

Α.Χ:«Ισως. Αν όμως κάτι με ικανοποίησε είναι ότι επίδρασε πάνω στο κοινό όπως ακριβώς ήθελα. Το κοινό συναρπάστηκε από την ίδια την ταινία, από τίποτε άλλο. Γι’ αυτό ,αν είμαι περήφανος για την  «Ψυχώ» είναι επειδή πολύ περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη ταινία μου, ανήκει σε εμάς τους κινηματογραφιστές. Σε σας και σε μένα.»

 

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s