ANCHE LIBERO VA BENE(1)

Μικρές σημειώσεις για την «Χάνα» και για τον άνθρωπο-χαμαιλέοντα-Γούντι Άλλεν

του Αλέξη Ν.Δερμεντζόγλου

Η Χάνα και οι αδελφές της

Βλέποντας την Δευτέρα 29 Ιουνίου,τα μέλη της λέσχης μας και οι θεατές στον θερινό ΑΠΟΛΛΩΝ τη διάσημη ταινία του Γούντι Άλλεν «Η Χάνα και οι αδερφές της»,υποθέτω πως μπορεί ορισμένοι να νιώσουν «την Αγωνία του τερματοφύλακα πριν από το πέναλτι» όπως θα ‘λεγε ο Βέντερς.Η αγωνία του να εκφέρεις ένα νεωτερικό λόγο για την ταινία και το έργο του Γούντι Άλλεν,προσκρούει στο προφανές και στο εύκολα αναγνωσμένο.Οι λόγοι είναι οι ακόλουθοι:Ο Γούντι Άλλεν είναι ο μόνος εν ζωή σπουδαίος σκηνοθέτης που κατέχει το ακατάρριπτο ρεκόρ να υπηρετεί την κοινωνία του θεάματος για ολόκληρα εβδομήντα χρόνια!Από την άλλη μεριά,ο ίδιος τα είπε όλα για τον εαυτό του με τον ιδιοφυή δικό του «Πολίτη Κέιν»(διάβαζε ένα εξαιρετικό κείμενο του θεωρητικού κινηματογραφικού περιοδικού «Οθόνη»),στο «Ζέλιγκ».Κι όπως λέει ο περίφημος τίτλος της ταινίας του Γουέλς «F for Fake»,μπορούμε να συνάγουμε «Woody for chameleon».Ο Γούντι λοιπόν ως μεταμφιεζόμενος,μεταλλασσόμενος,ελισσόμενος,κρυπτόμενος,ως ενσωματωμένη μορφή,ως anima,ως το όλον και το τίποτα μαζί.Ο Γούντι Άλλεν,αυτοβιογραφούμενος στο «Ζητείται εγκέφαλος για ληστεία».Οι δυνατότεροι του σπάζουν συνέχεια τα γυαλιά,ενώ στο τέλος,φοβούμενος μήπως λιώσει και πάλι,το καμωμένο από σαπούνι ψεύτικο πιστόλι ρωτάει «μήπως βρέχει έξω;»Ο Γούντι Άλλεν ήταν και είναι γεμάτος από συμπλέγματα,έντονη νοσοφοβία,ψυχοπαθολογία,αίσθηση κατωτερότητας λόγω της εμφάνισής του,συνεχή «τραύματα» λόγω των απορρίψεων,και επεχείρησε να τα θεραπεύσει αυτά τόσο με τις ταινίες του,κάνοντας ένα βιωματικό κι εξομολογητικό σινεμά,όσο και με το πέρασμα των ορίων στην  ερωτική του ζωή.Ο Άλλεν ουσιαστικά παίζει τον άχαρο ρόλο του libero.Κάνει λάθη,τρέχει να τα διορθώσει,καλύπτει πολλούς χώρους,προσπαθει να απολογηθεί,να αμυνθεί,αλλά και να δώσει λύσεις,τόσο στα δικά του μετόπισθεν,όσο και των άλλων.Η αισθητική του σινεμά ενός libero,μπορεί να είναι κάποιες φορές άχαρη,επαναλαμβανόμενη,απολογητική,αλλά και τιμωρητική.Στις περισσότερες ταινίες του,πάντα την «πατάει» στο τέλος,μένει μετέωρος,μόνος,βλέποντας τα «εγκλήματα»των άλλων να επιδοτούνται,και τα δικά του να τιμωρούνται αυστηρά διά της ματαίωσης,της ακύρωσης και της μοναξιάς.Ο Γούντι Άλλεν ουσιαστικά,παρότι μπεργκμανικός,κάνει ένα σινεμά βαθύτατα τραγικό,πολλές φορές κοντά στον Τένεσι Γουίλιαμς(«Θλιμμένη Τζασμίν»),και στην αρχαία ελληνική τραγωδία(«Ακαταμάχητη Αφροδίτη»).Ενώ ο μέγας Μπέργκμαν είναι ένας σκληρός υπερόπτης,ο Γούντι Άλλεν ένας ένοχος που αιτεί επιείκεια.Κατ’ εξοχήν είναι η έκφραση του σύγχρονου τραγικου ανθρώπου,από τη θέση του libero προσπαθεί αυτός να γίνει επιτέλους ένας ελεύθερος (libero) άνθρωπος,εξομολογούμενος συνεχώς κινηματογραφικά.

Ανάμεσα

1)Ο τίτλος του άρθρου είναι παρμένος από τον πρωτότυπο ιταλικό της πολύ σπουδαίας ιταλικής ταινίας του Κίμ Ρόσι Στιούαρτ,που είναι σαφέστατα γουντιαλλενική,μεταφέροντάς μας την ιλαροτραγωδία μιας σύγχρονης ιταλικής οικογένειας.Στην Ελλάδα η ταινία προβλήθηκε ως «Ανάμεσα»(2006).Όταν όμως εξηγήσεις τον πραγματικό ιταλικό τίτλο,τότε βρίσκεις την αλήθεια.Σημαίνει σε ελεύθερη μετάφραση «Αν και παίζω στη θέση του libero,είμαι πια καλά».Αναφέρεται στον 13άχρονο γιό της οικογένειας,που βλέπει κάθε τόσο την πανέμορφη μητέρα του να φεύγει για λίγο από το σπίτι με έναν περιστασιακό εραστή,και μετα να επιστρέφει.Βλέπει επίσης τον πατέρα του,στοργικό μέν,αλλά εγκαταλλελειμμένο στους δονκιχοτισμούς του.Προστατεύοντας και τα αδελφάκια του,ο γιός πια συμβιβάζεται,από την άχαρη θέση του libero,αναλαμβάνει την  ευθύνη να καλύψει τα τρύπια μετόπισθεν της οικογένειάς του.

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s