16 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ ΤΟΥΣ ΔΙΔΥΜΟΥΣ ΠΥΡΓΟΥΣ


(Αναδημοσίευση από την «ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ»,11/9/2017

ΚΑΤΙ ΗΡΩΙΚΟ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΗΝ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑ

΄Αγρια συμμορία

Του Αλέξη Ν. Δερμεντζόγλου

Ενώ η σημερινή ημέρα  δεν είναι καθόλου ηρωική, μια και ακριβώς πριν 16 χρόνια  έπεσαν οι δίδυμοι πύργοι, πάντα θα ψάχνουμε ως αντίδοτο στην χυδαία τρομοκρατία για κάτι πιο ηρωικό, ελπιδοφόρο και επαναστατικό. Λογικά και μοιραία στρεφόμαστε στον κινηματογράφο ως ελπίδα και σανίδα σωτηρίας μιας πρότασης, έστω μέσω των εικόνων. Ποιά υπήρξε η πιο ηρωική εποχή στο σινεμά; Σαφώς αυτή του ’60 όπου εμφανίστηκαν τα μεγάλα επαναστατικά κινήματα, η αύρα του γαλλικού Μάη αλλά και τα νέα κινηματογραφικά ρεύματα όπως του Free Cinema, της νουβέλ βαγκ, της Άνοιξης της Πράγας, του γουέστερν σπαγγέτι. Κορυφαίοι σκηνοθέτες βρέθηκαν στο απόγειο της φόρμας τους και πρόσφεραν μεγάλες ταινίες που μίλησαν για το φόβο των ατομικών όπλων, τον καταναλωτισμό, την αλλοτρίωση και την κοινωνική αναλγησία. Γενικά, στην ιστορία του κινηματογράφου δημιουργήθηκαν ανά δεκαετία οι μεγάλες επιδραστικές ταινίες. Με τον όρο αυτό εννοώ όλα εκείνα τα φιλμ που όχι μόνο άφησαν το αποτύπωμά τους στην ιστορία αλλά επηρέασαν τόσο πολύ ώστε δημιουργήθηκαν αντίγραφά τους, συζητήθηκαν, αγαπήθηκαν, και απέκτησαν διαχρονική αξία.

ΟΙ ΠΙΟ ΗΡΩΙΚΕΣ

Αρχίζω τη λίστα με τις 30 ταινίες του ’60 οι οποίες κατέχουν μια επαναστατική, αντικομφορμιστική θέση:

1.Ξένοιαστος καβαλάρης του Ντένις Χόπερ, με Πίτερ Φόντα, Ντένις Χόπερ, Τζακ Νίκολσον. Ένα οσκαρικό αντικομφορμιστικό οδοιπορικό με υπέροχα τραγούδια. Δυο χίπις αντιμετωπίζουν τον φασισμό της επαρχιακής Αμερικής.

Ξένοιαστος καβαλάρης

2.Η άγρια συμμορία του Σαμ Πέκινπα. Το μυθικό αντικομφορμιστικό, ανανεωτικό γουέστερν με τους Γουίλιαμ Χόλντεν, Έρνεστ Μπόργκναϊν, Ρόμπερτ Ράιαν. Είναι η ιστορία της επερχόμενης κοινωνικής και πολιτικής συνειδητοποίησης μιας ομάδας λούμπεν.

3.Μπόνι και Κλάιντ του Άρθουρ Πεν. Η οσκαρική επαναστατική δημιουργία, βασισμένη σε πραγματικά γεγονότα του Μεσοπολέμου, με τους Γουόρεν Μπίτι, Φέι Ντάναγουεϊ.

Μπόνι και Κλάιν

4.Με κομμένη την ανάσα. Η αρχή της νουβέλ βαγκ από τον Ζαν Λικ Γκοντάρ. Με το εκρηκτικό δίδυμο Ζαν Πολ Μπελμοντό – Τζιν Σίμπεργκ. Αντικομφορμιστικό, σκληρό αναρχικό έπος για το αδιέξοδο των νέων.

5.Εξολοθρευτής άγγελος του Λουίς Μπουνιουέλ. Σημείο αναφοράς στο σύγχρονο σινεμά, ένα τραχύ φιλμ, σκληρή κριτική στην ανικανότητα της αστικής τάξης.

6.Γατόπαρδος. Η πολύωρη, πολυβραβευμένη αριστουργηματική τοιχογραφία εποχής όπου, μεταξύ άλλων, πρωταγωνιστούν οι Μπαρτ Λάνκαστερ, Αλέν Ντελόν, Κλαούντια Καρντινάλε. Ο Βισκόντι, με μια αποδομητική διαδικασία, κάνει μια δηλητηριώδη αναφορά για τη διαδοχή των αξιοπρεπών αριστοκρατών από τους γιάπηδες.

7.SOS Πεντάγωνο καλεί Μόσχα. Η αγαπημένη, άκρως επιδραστική μαύρη σάτιρα του Στάνλεϊ Κιούμπρικ, κόλαφος κατά της αντικομουνιστικής υστερίας και των πυρηνικών εξοπλισμών. Παίζουν: Πίτερ Σέλερς, Στέρλινγκ Χέιντεν, Τζορτζ Σκοτ.

8.Ο συναγερμός του θανάτου. Στο ίδιο κλίμα, και με μια διαδικασία συμφιλίωσης των δυο υπερδυνάμεων, ο Σίντνεϊ Λουμέτ σκηνοθετεί ένα κορυφαίο ονειρικό δράμα, με τους Χένρι Φόντα και Γουόλτερ Ματάου.

9.Κάτω από έναν άλλο ήλιο. Ο μέγας Τζον Φρανκενχάιμερ αξιοποιεί τους Φρανκ Σινάτρα, Λόρενς Χάρβεϊ, Άντζελα Λάνσμπουρι, Τζάνετ Λι σε μια από τις πιο επιδραστικές ταινίες όλων των εποχών. Η δημιουργία αρχίζει φαινομενικά ψυχροπολεμικά και καταλήγει με συγκλονιστικό τρόπο στο αμερικανικό παρακράτος.

10.Ο κατάσκοπος που γύρισε από το κρύο. Από μυθιστόρημα του Τζον Λε Καρέ, ο Μάρτιν Ριτ, με τους Ρίτσαρντ Μπάρτον, Κλερ Μπλουμ, Όσκαρ Βέρνερ, Πιτερ Βαν Έικ, οργανώνει μια αποδομητική-αντιηρωική διαδικασία πάνω στα κατασκοπευτικά φιλμ.

ΟΙ ΚΟΡΥΦΑΙΟΙ ΚΑΤΑΘΕΤΟΥΝ

11.Η νύχτα. Το βραβευμένο ασπρόμαυρο ποίημα του Μικελάντζελο Αντονιόνι, μείγμα φιλμ νουάρ και καταγγελίας της αλλοτρίωσης, με τους Ζαν Μορό και Μαρτσέλο Μαστρογιάνι.

Η νύχτα

12.Γλυκιά ζωή. Τρίωρο βραβευμένο και άκρως επιδραστικό κινηματογραφικό ποίημα του Φεντερίκο Φελίνι, με τον Μαρτσέλο Μαστρογιάνι στο ρόλο ενός δημοσιογράφου που παρασύρεται διαρκώς στη διαφθορά.

Γλυκιά ζωή

13.Η φλόγα που τρεμοσβήνει. Το υπέροχο πεσιμιστικό ασπρόμαυρο ποίημα του Λουί Μαλ με τον Μορίς Ρονέ. Ένα διαχρονικό, επίκαιρο και σήμερα, “ημερολόγιο” των αδιεξόδων των νέων.

14.Βιριδιάνα. Βραβευμένο στις Κάννες και απαγορευμένο από τον Φράνκο αλληγορικό πολιτικό αριστούργημα του Λουίς Μπουνιουέλ για τα δεσμά της εκκλησιαστικής και της φεουδαρχικής εξουσίας, που σφίγγουν μέχρι ασφυξίας τη σύγχρονη Ισπανία.

Βιριδιάνα

15.Ο πρωτάρης του Μάικ Νίκολς. Άκρως αγαπημένη και επιδραστική ταινία που επιτίθεται κατά της υποκρισίας της αστικής οικογένειας και αποτελεί ιδανικό μάθημα αντικομφορμισμού. Με τους Ντάστιν Χόφμαν, Κάθριν Ρος, Αν Μπάνκροφτ.

16.Η νύχτα των ζωντανών νεκρών. Ο Τζορτζ Ρομέρο, ως μια μετωνυμία του βιετναμικού τραύματος, εγκαθιστά έναν μύθο που αναπαράγεται εδώ και πολλές δεκαετίες. Είναι αυτός των ζωντανών νεκρών (ζόμπι), με επίθεση κατά του καταναλωτισμού.

17.Σιωπή. Ασπρόμαυρη εγκεφαλική δημιουργία του Ίνγκμαρ Μπέργκμαν, με σχόλια αντιπολεμικά αλλά και για την αδυναμία επικοινωνίας.

18.2001: η Οδύσσεια του διαστήματος. Ο Στάνλεϊ Κιούμπρικ στο μεγάλο φιλοσοφικό ταξίδι του στο διάστημα. Ένα φιλμ που επέδρασε σε όλο το σύγχρονο σινεμά.

ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΑ ΕΙΔΗ

19.Ψυχώ του Άλφρεντ Χίτσκοκ. Με τους Άντονι Πέρκινς Τζάνετ Λι, Τζον Γκάβιν, Βέρα Μάιλς, Μάρτιν Μπάλσαμ. Ο μεγάλος δημιουργός διασκευάζει ένα μυθιστόρημα και μας καταπλήσσει με τη δύναμη του γοτθικού τρόμου αλλά και τους ερωτικούς υπαινιγμούς. Η σκηνή στο ντους αντιγράφηκε δεκάδες φορές.

Ψυχώ

20.Απόρρητος φάκελος Ίπκρες. Ο Σίντνεϊ Φιούρι, με τον Μάικλ Κέιν στο ρόλο του πράκτορα Χάρι Πάλμερ, αποδομεί τα τζεϊμσμποντικά φιλμ με μια αντιηρωική ιστορία κατασκοπίας που άφησε εποχή.

Απόρρητος φάκελος Ίπκρες

21.Η τιμή ενός ανθρώπου. Η βραβευμένη ταινία του Λίντσεϊ Άντερσον με τον Ρίτσαρντ Χάρις, άκρως τυπική του βρετανικού Free Cinema.

22.Ο άνθρωπος που έβλεπε τα τρένα να περνούν. Αξέχαστη τσεχοσλοβάκικη ταινία του Γίρι Μένζελ, βραβευμένη με Όσκαρ, σχόλιο για τη στράτευση και τη συνειδητή υπεράσπιση της πατρίδας.

23.Για μια χούφτα δολάρια. Με Κλιντ Ίστγουντ και Τζιάν Μαρία Βολοντέ. Ο Λεόνε (με αμερικανικό ψευδώνυμο) θέτει τις βάσεις για το γουέστερν σπαγγέτι που θα μεσουρανήσει 15 τουλάχιστον χρόνια.

24.Η ωραία της ημέρας. Ένας ακόμα Μπουνιουέλ, βραβευμένος, αινιγματικός, περίφημος και επιδραστικός. Διασκευάζει το μυθιστόρημα του Ζόζεφ Κέσελ και με τους Κατρίν Ντενέβ, Ζαν Σορέλ, Μισέλ Πικολί επιτίθεται (με άφθονο ερωτισμό) στις υποκριτικές αναστολές της μεγαλοαστικής τάξης.

25.Τζάνγκο, ο τρομοκράτης. Το καλτ πλέον γουέστερν σπαγγέτι του Σέρτζιο Κορμπούτσι, με τον Φράνκο Νέρο ιδανικό στο ρόλο του.

26.Η μεγάλη απόδραση. Ο Τζον Στάρτζες, με μια πλειάδα κορυφαίων ηθοποιών, με επικεφαλής τον Στιβ ΜακΚουίν, ανασυνθέτει πραγματικά γεγονότα.

27.Και οι εφτά ήταν υπέροχοι. Και πάλι ο Στάρτζες, στο ριμέικ των Εφτά σαμουράι, με πολλούς γνωστούς ηθοποιούς, επικεφαλής των οποίων είναι ο Γιούλ Μπρίνερ.

28.Ο καλός, ο κακός και ο άσχημος. Το εξαιρετικό γουέστερν σπαγγέτι του Σέρτζιο Λεόνε, με αναφορά και πάλι στην τριαδικότητα.

29.Ποιος φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ; Τα πάντα για τη σύγκρουση των δύο φύλων στο αριστούργημα του Μάικ Νίκολς.

30Ο καουμπόι του μεσονυκτίου. Ο Τζον Σλέσιντζερ σχολιάζει εύστοχα το χλωμό και πεθαμένο αμερικάνικο όνειρο.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s