ΟΙ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ


Κριτική του Βασίλη Ραφαηλίδη

για την ΥΠΟΘΕΣΗ ΠΑΡΑΛΛΑΞ

 

 

«Σχεδόν καμιά πολιτική δολοφονία δεν έμεινε κινηματογραφικά ανεκμετάλλευτη. Και η εκμετάλλευση αυτή γίνεται με τρεις τρόπους, όσον αφορά τη φόρμα: 1) Με μια συρραφή επικαίρων σχετικών με το γεγονός, αν υπάρχουν, 2) Με τη συρραφή επικαίρων σχετικών με το γεγονός στο στούντιο και 3) Με μια μυθοποίηση του γεγονότος, κατά την οποία ο κινηματογραφιστής χρησιμοποιεί τη μυθοπλασία για να το αφηγηθεί, και κυρίως να το ερμηνεύσει με μεγαλύτερη άνεση.

Ο Άλαν Πάκουλα, γνωστός στο ελληνικό κοινό κυρίως από τη θαυμάσια Εξαφάνιση (Klute) χρησιμοποιεί την τρίτη μέθοδο για να δείξει τον τρόπο προετοιμασίας και εκτέλεσης δύο πολιτικών δολοφονιών δύο γερουσιαστών, οι οποίες τοποθετούνται στην αρχή και το τέλος της ταινίας, ορίζοντας έτσι τα δύο συγκλίνοντα άκρα του ατέρμονος φαύλου κύκλου.

Εύκολα θα μπορούσε να υποθέσει κανείς πως οι δολοφονημένοι του κινηματογραφικού μύθου είναι οι δύο Κένεντι της Ιστορίας, αλλά μια τέτοια εύλογη υπόθεση πολύ λίγη σημασία έχει. Ο Πάκουλα, μ’αφορμή τους Κένεντι, προχωρεί πολύ πιο πέρα και προσπαθεί να φτάσει στο “σχεδιαστήριο” όπου καταστρώνονται τα δολοφονικά σχέδια και παίρνονται οι “μεγάλες” αποφάσεις.

Η εταιρεία Πάραλλαξ επιλέγει και ταξινομεί τα διοικητικά και “εκτελεστικά” στελέχη των μεγάλων εταιρειών βάσει σχετικών ψυχολογικών τεστ. Μέσα στα καθήκοντά της είναι και η στρατολόγηση “ικανών” δολοφόνων.

Δεδομένου ότι η εταιρεία εξυπηρετεί τη βιομηχανία, γίνεται ολοφάνερος ο συνειρμός του Πάκουλα. Η πολιτική δολοφονία αποτελεί ένα είδος μακρόχρονης επενδύσεως και ανήκει στη σφαίρα της δραστηριότητας του μεγάλου κεφαλαίου. Η ανακριτική επιτροπή του Κογκρέσσου μάταια προσπαθεί να αποδόσει τις πολιτικές δολοφονίες σε αυτόβουλες πράξεις ψυχολογικά βεβαρυμένων ατόμων.

Ο στόχος του Πάκουλα είναι ξεκάθαρος και τον χτυπάει με μια εύστοχη βολή.

Ανάμεσα στους δύο δραματουργικούς πόλους (τις δύο δολοφονίες) κινείται ένας αποφασισμένος όσο και απελπισμένος δημοσιογράφος (Γουόρεν Μπίτι) που, αγνοώντας τις προειδοποιήσεις του πεπειραμένου προϊσταμένου του, προσπαθεί να μάθει από τι “αρρώστια” πάσχουν οι δολοφόνοι που διαλέγουν τα θύματά τους ανάμεσα σε σημαίνοντα πολιτικά πρόσωπα.

Στο τέλος η Πάραλλαξ τον χρίει δολοφόνο χωρίς να’ναι, κρύβοντας έτσι τον πραγματικό. Στο μεταξύ, κινηματογραφική αδεία, ο δημοσιογράφος έκλεισε τις δύο άκρες του κύκλου εγκλωβιζόμενος και ο ίδιος στο εσωτερικό του.

Ο Πάκουλα αποφεύγει συστηματικά τη δραματοποίηση και τις δημαγωγικές κορώνες. Η δράση κρατιέται σκόπιμα υποτονική, με απότομες εξάρσεις ανά δεκαπεντάλεπτο περίπου, που ανανεώνουν το ενδιαφέρον του θεατή και τον κάνουν να προσέξει τις λεπτομέρειες που συνθέτουν το πλέγμα της νομότυπης παρανομίας που φτάνει μέχρι την επικύρωση απ’ το Κογκρέσσο.

Σημειώνουμε ιδιαίτερα τη θαυμάσια τελευταία σκηνή της ταινίας, ενδεικτική της δραματουργίας του Πάκουλα: Οι πρόβες του γερουσιαστή για τη βραδινή εμφάνισή του, με την επιμελώς προετοιμασμένη ηχητική μπάντα (χειροκροτήματα) καθορίζουν την τεχνική της πολιτικής απάτης που έχει ενσωματωθεί οργανικά στα αμερικανικά πολιτικά ήθη και που αφορά και το υποψήφιο θύμα που δεν είναι λιγότερο απατεώνας απ’ το γεγονός και μόνο πως θα πεθάνει σε λίγο.

Την ίδια σκηνοθεσία εκμεταλλεύονται και οι οργανωτές του δολοφονικού σχεδίου: Η τέλεια κουρδισμένη παράσταση είναι αυτό ακριβώς που χρειάζονται για μια πετυχημένη βολή την κατάλληλη στιγμή. Έτσι, απ’την πρώτη, ανώδυνη, απάτη γεννιέται μια δεύτερη οδυνηρότατη. Ξανασυναντούμε εδώ τον ίδιο φαύλο κύκλο που, στο σενάριο, η αρχή του σημειώνεται απ’τη δήλωση της ανακριτικής επιτροπής του Κογκρέσσου πως η πρώτη δολοφονία ήταν έργο ψυχοπαθούς που ενήργησε αυτόβουλα και το τέλος του από μια πανομοιότυπη δήλωση. Το Κογκρέσσο συγκαλύπτει τους δολοφόνους με το “δημοκρατικό” του κύρος. Άλλωστε, οι ηθικοί αυτουργοί πρέπει να κινούνται ανάμεσα στους επικριτές. Να, λοιπόν, κι άλλος ένας φαύλος κύκλος, ομόκεντρος με τους άλλους.»

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s