«Ο ΚΥΚΛΟΣ»


(αναδημοσίευση από την ΕΠΟΧΗ, 16/7/2017)

Όμορφος ελεύθερος κόσμος!

Του Στράτου Κερσανίδη

 Η επιστήμη και τα επιτεύγματά του ανθρώπινου πολιτισμού είναι βασικοί παράγοντες για μια κοινωνία ευτυχισμένων και ελευθέρων ανθρώπων. Κάτι όμως το οποίο φαίνεται εντελώς λογικό δε ισχύει όταν η επιστήμη βρίσκεται στα χέρια ιδιωτικών οικονομικών συμφερόντων ή ανεξέλεγκτων μη δημοκρατικών εξουσιών.

Το διαδίκτυο, δηλαδή η σύγχρονη και διαρκώς εξελισσόμενη αυτή υπηρεσία, είναι ένας χώρος της επιστήμης ο οποίος κινείται στα όρια μεταξύ της ελευθερίας και της κατάργησής της. Δίνει τεράστιες δυνατότητες επικοινωνίας και πρόσβασης σε κάθε είδους πληροφορίες αλλά ταυτόχρονα μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ως μέσο παρακολούθησης και χειραγώγησης.

Το 2013 πρωτοκυκλοφόρησε στις ΗΠΑ το βιβλίο του Ντέιβ Έγκερ «Ο κύκλος». Το βιβλίο συζητήθηκε αρκετά, κάποιοι μάλιστα το χαρακτήρισαν ως το «1984» της ψηφιακής εποχής, τοποθετώντας το –αυθαιρέτως κατά την άποψή μου- πλάι στο αριστούργημα του Τζορτζ Όργουελ. Σημείωσε μεγάλη εκδοτική επιτυχία, μεταφράστηκε και κυκλοφόρησε σε πολλές χώρες (στην Ελλάδα από τις εκδόσεις Κέδρος) και, όπως συχνά συμβαίνει, μεταφέρθηκε και στον κινηματογράφο. Με σκηνοθέτη τον Τζέιμς Πόνσολντ, «Ο κύκλος» (The Circle) περιγράφει ένα μέλλον που ήδη είναι παρόν.

Η νεαρή Μέι Χόλαντ, προσλαμβάνεται στη μεγαλύτερη εταιρία παγκοσμίως η οποία προσφέρει διαδικτυακές υπηρεσίες. Η καλύτερή της φίλη, η Άνι, ήδη εργάζεται εκεί και είναι ενθουσιασμένη. Το εργασιακό περιβάλλον που αντικρίζει η Μέι είναι ιδανικό. Πολύ καλές συνθήκες εργασίας, θαυμάσιοι χώροι αναψυχής, ευχάριστοι και φιλικοί συνεργάτες, καθημερινά πάρτι. Ο Έιμον Μπέιλι, το αφεντικό του Κύκλου, όπως είναι το όνομα της εταιρίας, είναι ένας μοντέρνος, ευχάριστος και φιλικός τύπος ο οποίος κερδίζει αμέσως τη Μέι. Ο Μπέιλι πιστεύει στην «τελειοποιησιμότητα του ανθρώπου», όπως λέει σε μια ομιλία τους μπροστά στους ενθουσιώδεις εργαζόμενους. «Όταν είμαστε άριστοι, μπορούμε να λύσουμε όλα τα προβλήματα. Θεραπεύουμε κάθε ασθένεια και καταπολεμούμε την πείνα», λέει. Χρησιμοποιεί ακόμη και τις θετικές επιπτώσεις που μπορεί να έχει στα ανθρώπινα δικαιώματα η επέκταση της εταιρίας, τονίζοντας πως όσα περισσότερα γνωρίζουμε τόσο το καλύτερο για τους ανθρώπους. «το να γνωρίζεις είναι καλό, το να γνωρίζεις τα πάντα είναι καλύτερο», είναι το σλόγκαν του Μπέιλι. Τελικά ο Κύκλος, έχοντας τοποθετήσει κάμερες σε όλον τον κόσμο παρακολουθεί και καταγράφει τα πάντα! Η Μέι από την πλευρά της αναδεικνύεται σε υποδειγματική εργαζόμενη και προτείνεται για να πάρει μέρος σε ένα πείραμα εκούσιας παρακολούθησης. Σιγά-σιγά, πίσω από τη λαμπερή εικόνα αρχίζει να αναδύεται μια τρομακτική πραγματικότητα.

Τα όσα περιγράφονται στην ταινία, εν πολλοίς συνιστούν μια πραγματικότητα. Οι ήρωες της ταινίας είναι νέοι άνθρωποι, οι οποίοι κατέχουν την τεχνολογία και ζουν με αυτήν. Αυτοί αποτελούν το μέλλον και μάλιστα, οι καλύτεροι από αυτούς –οι άριστοι!- εργάζονται για τον Κύκλο. Κι έτσι αυτός με τη σειρά του θα κυκλώσει τη χώρα και τον πλανήτη με κάμερες παρακολούθησης για το καλό των ανθρώπων. Επειδή «το να γνωρίζεις τα πάντα είναι καλύτερο», είναι ο δρόμος προς την ευτυχία, την ασφάλεια και την ελευθερία. Είναι όμως έτσι;

Δε σκοπεύω να απαντήσω, νομίζω πως η απάντηση είναι προφανής. Αυτό που μπορώ να κάνω είναι να μιλήσω για την ταινία και να πω πως πραγματεύεται ένα πολύ σοβαρό ζήτημα, καθώς οι κάμερες παρακολούθησης ζουν ανάμεσά μας! Και δεν είναι μόνον αυτές. Είναι και ο παγκόσμιος ιστός διαδικτυακής επικοινωνίας μέσω του οποίου οι εταιρίες, και όχι μόνον, γνωρίζουν πολλά για τον καθένα μας. Πρώτα απ’ όλα, για να αναφερθώ στο πιο αθώο, μέσα από τα ‘χτυπήματα’ του υπολογιστή μας γνωρίζουν τις προτιμήσεις μας και στέλνουν στις οθόνες μας τα ανάλογα διαφημιστικά μηνύματα.

Η ταινία δεν κατορθώνει να φανεί αντάξια του πολύ ενδιαφέροντος θέματός της. Και δεν είναι μόνον το σενάριο, επειδή αυτό μπορεί να διορθωθεί με μια έξυπνη σκηνοθεσία. Όμως δεν τα καταφέρνει, κάπου χάνει το ρυθμό της, αναλώνεται σε κοινοτυπίες. Ο Πόνσολντ προτιμά να στραφεί προς το είδος της νεανικής ταινίας παρά να δημιουργήσει μια σκοτεινή δυστοπική ταινία. Ανάλογες είναι και οι ερμηνείες, με την πρωταγωνίστρια, Έμα Γουότσον, σε μια μετριότατη ερμηνεία. Έτσι ο Τομ Χανκς, ως Μπέιλι, μοιάζει σαν τη μύγα μεσ’ το γάλα, αφού είναι ο μόνος ο οποίος ικανοποιεί με το παίξιμό του.

Ταινία με δυνατό θέμα αλλά αδύναμη διεκπεραίωση και υποτονικές ερμηνείες. Παρ’ όλα αυτά έχει κάποιο ενδιαφέρον ιδίως στη σημειολογία του. Η παρουσίαση της εταιρίας, ως γονέα ο οποίος αγκαλιάζει και προστατεύει τα παιδιά του, τα οποία οφείλουν, απλώς, να υπηρετούν τα συμφέροντά τους. Αλλά και οι εργαζόμενοι είναι όλοι όμορφοι νέοι και όμορφες νέες. Το πρότυπο του όμορφου ελεύθερου κόσμου!

strakersan@gmail.com

https://kersanidis.wordpress.com

 

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s