Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΓΟΗΤΕΙΑ ΤΗΣ ΜΟΥΜΙΑΣ


(Αναδημοσίευση από την «ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ» ,11/6/2017

ΜΕ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΤΑΙΝΙΑΣ

Η Μούμια (1932)

Του Αλέξη Ν. Δερμεντζόγλου

dermetzo@otenet.gr

Η νέα Μούμια του Άλεξ Κούρτζμαν με τον Τομ Κρουζ στο βασικό ρόλο, που εξέρχεται από την Πέμπτη, επιβεβαιώνει για μια ακόμα φορά τη μαγεία αυτού του κλασικού μύθου, που προέρχεται βέβαια από τον αρχαίο αιγυπτιακό πολιτισμό. Ανέκαθεν ασκούσε μια γοητεία στο δυτικό ορθολογισμό. Η εξωτική μεταφυσική, η μαγεία των χώρων, η μακάβρια πιθανότητα μιας νεκρανάστασης, τα φοβικά σύνδρομα που ευνοούνται από τις οικονομικές και άλλες συγκυρίες των εποχών, όλα αυτά κατάφεραν επί 85 τουλάχιστον χρόνια να γίνουν σταθερά σημεία αναφοράς για να επανέρχεται κινηματογραφικά η μούμια με τις ανατριχίλες της. Ακόμα και χώρες του πρώην υπαρκτού σοσιαλισμού είχαν εντυπωσιαστεί από αυτόν τον τρομολαγνικό μύθο: ο Πολωνός Μπόλεσλαβ Πρους έγραψε ένα εξαιρετικό μυθιστόρημα και ο Γέρζι Καβαλιέροβιτς γύρισε στα 1966 τους Φαραώ, που στην επόμενη χρόνια προτάθηκαν για ξενόγλωσσο Όσκαρ. Απρόσμενο, κατά την εκτίμησή μου, γεγονός ότι στα 1955 ο μέγας Χάουαρντ Χοκς υπέγραψε την Κοιλάδα των Βασιλέων, πολύ μακριά από το προσωπικό του στυλ. Στα 1956 ο Σεσίλ Ντε Μιλ θα γυρίσει το ριμέικ της δικής του ασπρόμαυρης ταινίας Οι 10 Εντολές με τους Τσάρλτον Ίστον και Γιούλ Μπρίνερ. Είναι η μεγάλη έξοδος των Εβραίων από την Αίγυπτο στην Παλαιστίνη χάρη στον Μωυσή, που θα παραλάβει στο Όρος Σινά τις 10 Εντολές. Πολύ εντυπωσιακά εφέ, υψηλό κοστος παραγωγής, μεγάλη εμπορική επιτυχία αλλά άκρως αμφιλεγόμενο το νόημα. Πρόσφατα, ο Αλεχάντρο Αμεναμπάρ θα γυρίσει την ταινία Αgora, την ιστορία της Υπατίας στην Αλεξάνδρεια.

Η Μούμια (1999)

ΜΙΑ ΝΟΣΤΑΛΓΙΚΗ ΓΟΗΤΕΙΑ

Οι παλιότεροι νιώθουν γοητευμένοι όταν ο Μάικλ Κέρτιζ στα 1954 μεταφέρει στη μεγάλη οθόνη το εξαιρετικό μυθιστόρημα του Μίκα Βαλτάρι Ο Αιγύπτιος, μια πολύ ευγενική ταινία γεμάτη μυστήριο για τον αιγυπτιακό πολιτισμό.

Στα 1963 συμβαίνει ένα πολύ παράξενο γεγονός: ο μέγας Τζόζεφ Μάνκιεβιτς αξιοποιεί τους Λιζ Τέιλορ και Ρίτσαρντ Μπάρτον αλλά η Κλεοπάτρα του, που κόστισε το τεράστιο ποσό των 300 εκατομμυρίων δολλαρίων, έγινε η μεγαλύτερη εμπορική αποτυχία όλων των εποχών καθώς έφερε πίσω μόνο ένα εκατομμύριο και η εταιρεία κατέρρευσε.

ΕΤΣΙ ΑΡΧΙΣΑΝ ΟΛΑ

Η οικονομική κρίση του Μεσοπολέμου γεννά ουσιαστικά την πρώτη Μούμια (1932) του Καρλ Φρόιντ. Το κραχ μετασχηματίζεται σε φοβικό αλλά γοητευτικό και αντιρροπιστικό φιλμ του φανταστικού. Ο Μπόρις Καρλόφ είναι μια γοητευτική ζώσα μούμια, που καταφέρνει και προσελκύει το ενδιαφέρον μιας όμορφης δυτικής γυναίκας. Είναι φανερό πως πλέον οι αξίες επαναπροσδιορίζονται, καθώς και τα στερεότυπα. Έχουμε ένα από τα πιο συναρπαστικά και αποτρόπαια φιλμ όλων των εποχών. Στα 1940, το ριμέικ που γίνεται (Το χέρι της μούμιας) δεν έχει τη βαρύτητα της πρώτης ταινίας. Στα 1944 ο Λον Τσάνει Τζούνιορ, ένας εξίσου μεγάλος ηθοποιός με τον Καρλόφ, θα πρωταγωνιστήσει στην Κατάρα της Μούμιας του Λέσλι Γκούντγουινς.

Κατάρα της Μούμιας

Όταν στη δεκαετία του 1950 αναβιώνει από τη βρετανική Hammer η χρυσή εποχή του φανταστικού, τότε ο Τέρενς Φίσερ θα γυρίσει τον Βρυκόλακα των πυραμίδων (1959) με τους μετρ του είδους Κρίστοφερ Λι και Πίτερ Κάσινγκ. Η μούμια πλέον αποτυπώνεται σε έγχρωμα φιλμ σε αντίθεση με την πρώτη χρυσή εποχή του φανταστικού. Οι αρχικές ασπρόμαυρες ταινίες διέθεταν μια υπόγεια σεξουαλικότητα και την προσπάθεια παράκαμψης της κρίσης μέσω του ανατολίτικου πάθους. Η βρετανική αναβίωση με τεχνικολόρ χρώματα είναι ψυχρή, αυστηρά γεωμετρημένη και βαθύτατα φοβική. Κάθε ίχνος γοητείας έχει εξαφανιστεί, ο φόβος είναι ολοκληρωτικός και υπάρχει η μετωνυμία της πτώσης της αποικιοκρατίας της Μεγάλης Βρετανίας.

Ο βρυκόλακας των πυραμίδων

ΦΤΑΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΣΗΜΕΡΑ

Πριν να φτάσω στις πολύ σύγχρονες ταινίες, να σημειώσω μια άλλη πολύ πικρή βρετανική δημιουργία: Το ξύπνημα των Φαραώ (1980) του Μάικ Νιούελ, με τους Τσάρλτον Ίστον και Σούζαν Γιόρκ, ένας αρχαιολόγος ανακαλύπτει πως πρέπει να βρεθεί στην τραγική μοίρα να εξοντώσει την κόρη του. Αλλιώς, αυτή θα καταστρέψει τον κόσμο επειδή αποτελεί μετενσάρκωση μιας αρχαίας Αιγύπτιας βασίλισσας. Ιδεολογικοπολιτικά, η ταινία εκφράζει τα μεγάλα πολιτικά ερωτήματα και διλήμματα της δεκαετίας του ’80 και τις καταστροφικές επιλογές που έρχονται από τους Ρίγκαν και Θάτσερ. Στα 1999 ο Στίβεν Σόμερς γυρίζει τη Μούμια, με τους Μπρένταν Φρέιζερ και Ρέιτσελ Βάις, που καμία σχέση δεν έχει με τη γοητεία εκείνης του ’30 γιατί είναι μια άχαρη συσσώρευση ειδικών εφέ. Τα ίδια συμβαίνουν και το 2001, όταν έχουμε τη συνέχεια με τους ίδιους συντελεστές στο Η μούμια επιστρέφει. Εδώ η πολιτική προειδοποίηση είναι σαφής: η μούμια στέλνεται σε ένα μουσείο στο Λονδίνο και τα κάνει γυαλιά καρφιά. Είναι φανερές οι νύξεις για τον φόβο του άλλου και για εκρήξεις τρομοκρατικών ενεργειών στο εθνικό εδώ. Η μούμια, λοιπόν, πάντα θα επιστρέφει. Αλληγορικά, πολιτικά και μεταφορικά, ο όρος είναι ξεκαθαρός: σημεία συντήρησης, παλιές ιδέες, αντιδραστικές καταστάσεις. Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως οι κορυφαίοι Ανατολικογερμανοί ντοκιμαντερίστες Χαϊνόφσκι και Σόιμαν γύρισαν μεταξύ των άλλων και τον Πόλεμο με τις μούμιες. Ως γνωστόν, αυτή η έξοχη δημιουργία αναφέρεται στο άθροισμα των συντηρητικών δυνάμεων, οικονομικών συμφερόντων, επεκτατικών βλέψεων που έστειλαν τη Χιλή στη δικτατορία του Πινοσέτ.

Το ξύπνημα των Φαραώ

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s