Ο ΤΟΝΙΝΟ ΒΑΛΕΡΙ, ΣΚΗΝΟΘΕΤΗΣ ΤΟΥ “ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΜΟΥ ΕΙΝΑΙ ΚΑΝΕΝΑΣ”


Του Κώστα Τσιναρίδη

Ο Ιταλός σκηνοθέτης και σεναριογράφος Τονίνο Βαλέρι ήταν από τους σημαντικότερους στην κατηγορία του σπαγγέτι-γουέστερν και μέχρι πρόσφατα ένας από τους τελευταίους επιζώντες εκείνης της κινηματογραφικά ηρωικής εποχής.

Ξεκίνησε την καριέρα του ως σεναριογράφος και βοηθός σκηνοθέτης σε πρώιμα giallo θρίλερ των αρχών της δεκαετίας του ’60. Καθοριστική υπήρξε η συνεργασία του με τον Σέρτζιο Λεόνε στις ταινίες Για μια χούφτα δολλάρια (Per Un Pugno Di Dollari, 1964) και Μονομαχία στο Ελ Πάσο (Per Qualche Dollaro In Piu, 1965). Ο Βαλέρι υιοθέτησε την κριτική ματιά του δασκάλου του πάνω στο γουέστερν και αντιλήφθηκε τη δημιουργία μιας νέας υποκατηγορίας, του σπαγγέτι-γουέστερν.

Το 1966 πέρασε στην αυτόνομη σκηνοθεσία με το γουέστερν Η γεύση του φόνου (Per Il Gusto D’Uccidere), με εμφανείς τις επιρροές από το στυλ του δασκάλου του. Ακολούθησε το 1967 η Εκδίκηση Μέχρι Θανάτου (I Giorni Dell’Ira), ένα από τα σπουδαιότερα σπαγγέτι-γουέστερν. Οι προθέσεις των παραγωγών ήταν να εκμεταλλευτούν τη χημεία των δύο πρωταγωνιστών, Λι Βαν Κλιφ και Τζουλιάνο Τζέμα, αλλά ο Βαλέρι πήγε πολύ πιο μακριά, σε ένα σχόλιο για την απομυθοποίηση του ηρωικού αμερικανικού γουέστερν και την αντικατάσταση του από το κυνικό ιταλικό. Η ταινία ήταν το πιο επιτυχημένο γουέστερν της χρονιάς και του έφερε την αναγνώριση που χρειαζόταν. Στο επόμενο γουέστερν του, τον Κυνηγό των Εφτά Συμμοριών (Il Prezzo Del Potere, 1969), εισήγαγε και τον πολιτικό προβληματισμό για την Ιταλία της εποχής του, χρησιμοποιώντας παραβολικά τις δολοφονίες των Αμερικάνων Προέδρων Γκάρφιλντ και Κένεντι.

Εκδίκηση μέχρι θανάτου

Ύστερα από τις παραπάνω επιτυχίες, ο Βαλέρι αποφάσισε να κάνει την υπέρβαση με τη σκηνοθεσία του ψυχολογικού δράματος Ένα κορίτσι που λεγόταν Τζούλιο (La Ragazza Di Nome Giulio, 1970), βασισμένου στο ομώνυμο μυθιστόρημα της Μιλένα Μιλάνι, που προκάλεσε σάλο λόγω της περιγραφής των συνθηκών και των διαδικασιών “ομοφυλοφιλοποίησης”. Η ταινία ήταν υποψήφια για τη Χρυσή Άρκτο στο Φεστιβάλ Βερολίνου και θεωρείται από τις πιο αντιπροσωπευτικές του προβληματισμού πάνω στη σεξουαλική απελευθέρωση.

Ένα κορίτσι που λεγόταν Τζούλιο

Ύστερα από ένα σύντομο διάλειμμα πάνω στο giallo θρίλερ με το Αγαπητέ μου Δολοφόνε (Mio Caro Assassino, 1972), όπου τίμησε την πρώτη του κινηματογραφική περίοδο, επέστρεψε και πάλι στο γουέστερν με το Ήταν ήρωες και τους έλεγαν καθάρματα (Una Ragione Per Vivere E Una Per Morire, 1972), μια μεταφορά της ίντριγκας του Και οι 12 ήταν καθάρματα (The Dirty Dozen, 1967) στην Άγρια Δύση. Και την επόμενη χρονιά υπέγραψε την πιο γνωστή του δημιουργία, το θρυλικό σατιρικό γουέστερν Το όνομά μου είναι Κανένας (Il Mio Nome E Nessuno), σε παραγωγή του φίλου και δασκάλου του Σέρτζιο Λεόνε. Δε θα ήταν καθόλου υπερβολικό να χαρακτηρίζαμε αυτή την εύθυμη και ταυτόχρονα κριτική σάτιρα της φόρμας ενός από τα πιο αγαπημένα κινηματογραφικά είδη ως το πιο φιλοσοφημένο γουέστερν που γυρίστηκε ποτέ.

Ύστερα από μερικές αναπόφευκτες αποτυχίες που προέκυψαν από τον διάχυτο αντικομφορμισμό της δεκαετίας του ’70, ο καταξιωμένος Βαλέρι πέρασε στην τηλεόραση με κλασικίζουσες σειρές και τηλεταινίες, επιστρέφοντας σποραδικά και στη μεγάλη οθόνη. Εδώ ξεχωρίζουν η περιπέτεια Συντριβή (Shataraa, 1987) και το δράμα Όμορφη Θέα (Un Bel Di Vedremo, 1997), μια διασκευή της γνωστής Μαντάμ Μπάτερφλαϊ, σε σενάριο του Ιάπωνα σκηνοθέτη Κον Ιτσικάβα. Και στις δύο ταινίες ο Βαλέρι αποτίιει φόρο τιμής στην ανατολική φιλοσοφία και στις ιαπωνικές κινηματογραφικές επιρροές που αποτέλεσαν τις πρωταρχικές εμπνεύσεις για το σπαγγέτι-γουέστερν.

Ανενεργός τα τελευταία 20 χρόνια, ο Βαλέρι “έφυγε” τελικά στις 13/10/2016 σε ηλικία 82 ετών, έχοντας αφήσει το στίγμα του ως αθόρυβος εκπρόσωπος ενός κινηματογράφου παραγνωρισμένου αλλά λαϊκού και ταυτόχρονα διανοητικού.

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s