ΤΟ DNA ΣΚΙΑΖΕΙ ΑΠΕΙΛΗΤΙΚΑ ΤΟ ΣΙΝΕΜΑ


(Από την « ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ»,24/4/2017)

Ανθρωποκυνηγητό σε δύο ηπείρους

Του Aλέξη Ν. Δερμεντζόγλου

Η παγκόσμια μέρα του DNA, που γιορτάζεται αύριο, μας κατευθύνει πλέον σε μια νέα αντίληψη των πραγμάτων, μια και το DNA ταυτίζεται με τη ζωή, την ατομική  ταυτότητα και ιδιαιτερότητα. Πρόσφατα, μάθαμε ότι σε πολύ λίγο καιρό μόνο και από μια τρίχα μας θα μπορούν να εντοπίσουν σε ποιόν ακριβώς ανήκει. Χάρη στο DNA, βέβαια, βοηθούνται πλέον πάρα πολύ οι εγκληματολογικές έρευνες αλλά το ερώτημα παραμένει ξεκάθαρο. Μήπως έτσι μειώνεται απόλυτα η ιδιωτική μας ζωή και βρισκόμαστε κάτω από συνεχή έλεγχο; Το σινεμά εδώ και αρκετά χρόνια μας προειδοποιεί για τις αρνητικές καταστάσεις που μπορούν να προέλθουν από γενετικά πειράματα ή επίδραση ουσιών και ακτινοβολιών πάνω στον άνθρωπο και στις μεταλλάξεις που μπορούν να δημιουργηθούν. Ναι μεν, λοιπόν, είναι «ανοιχτό» το βιβλίο της ζωής αλλά δυστυχώς είναι και ιδιαίτερα επικίνδυνο ως προς τις διαχειρίσεις του. Για να μην ξεχάσουμε και την ιστορία, να θυμηθούμε τον Ναζί Γερμανό γιατρό με το αγγελικό πρόσωπο, τον δρ. Μένγκελε, που έκανε πειράματα πάνω σε μικρά παιδιά, επιφέροντας  φρικτά αποτελέσματα. Ο Φράνκλιν Σάφνερ έκανε αυτή την ιστορία μια συναρπαστική ταινία Ανθρωποκυνηγητό σε δύο ηπείρους (1978) με τους Γκρέγκορι Πεκ και Λόρενς Ολίβιε.

Το νησί του δρ.Μορό

ΚΛΑΣΙΚΕΣ ΚΥΝΙΚΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ

Στο Μεσοπόλεμο, στην εποχή της χρυσής εποχής του φανταστικού, έχουμε μια εξαιρετική ποιητική καταγγελτική ταινία τρόμου: Το νησί του δρ. Μορό. Ένας ημιπαράφρων επιστήμονας με γενετικά πειράματα δημιουργεί ζώα με ανθρώπινη μορφή. Έγιναν δυο ριμέικ της ταινίας, του Ντον Τέιλορ με τον Μπάρτ Λάνκαστερ (1977) και του Τζον Φρανκενχάιμερ με τον Μάρλον Μπράντο (1996). Να θυμηθούμε τις ιστορίες με τις ρεπλίκες,δηλαδή εξελιγμένα ρομπότ με ανθρώπινες μορφές που αποκτούν κάποτε και συναισθήματα. Θυμίζω το αριστουργηματικό φιλμ του Ρίντλεί Σκοτ Blade Runner (1982), σε σενάριο από ένα μικρό διήγημα του Φίλιπ Ντικ, με τους Χάρισον Φορντ, Ρούτγκερ Χάουερ, Σον Γιανγκ. Σε αυτό το φίλμ βλέπουμε ότι και οι ρεπλίκες έχουν καρδιά, φοβούνται το θάνατο αλλά και ερωτεύονται. Στο ίδιο στυλ υπάρχει η παραγνωρισμένη αλλά σπουδαία ταινία του Γκάρι Φλέντερ Διπλή ταυτότητα (2001) με τον Γκάρι Σινίζ. Παράξενα γεγονότα συμβαίνουν στη γνωστή υπερπαραγωγή του Μάικλ Μπέι (2005) Το νησί με τους Σκάρλετ Γιόχανσον και Γιούαν ΜακΓκρέγκορ: Οι ερωτευμένοι ήρωες που προσπαθούν να αποδράσουν δεν είναι τίποτα άλλο παρά ρεπλίκες που έχουν κι αυτές δικαίωμα στη ζωή.

Blade Runner

ΜΕ ΠΟΛΥ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ

Η γενετική, τουλάχιστον σε άκριτα χέρια, βλάπτει πολύ και στο συναίσθημα. Στον πολύ ενδιαφέροντα Κώδικα 46 (2003) του Μάικλ Γουίντερμποτομ, οι ερωτευμένοι ήρωες (Τιμ Ρόμπινς και Σαμάνθα Μόρτον) πρέπει να χωρίσουν εξαιτίας γενετικών επιλογών.

Κώδικας 46

Το Γκάτακα (1997) του Άντριου Νικόλ με τους Ίθαν Χοκ και Ούμα Θέρμαν είναι μια εξαιρετική ταινία σε όλα τα επίπεδα: Σε ένα μελλοντικό κόσμο θα υπάρχουν άτομα με υπεροχή στα γονίδια, πράγμα που δημιουργεί έναν νέας μορφής φασισμό. Ο έρωτας, όμως, μπορεί να τα ξεπεράσει όλα. Η ραδιενέργεια θα επιδράσει πάνω στη ζωή του βασικού ήρωα (Ερικ Μπάνα) στη γνωστή υπερπαραγωγή του Ανγκ Λι Hulk (2003). Ο νέος γίνεται τερατώδης όταν θυμώνει και ο έρωτάς του για τη Σκάρλετ Γιόχανσον έχει δραματική εξέλιξη.

Γκάτακα

Από τη δεκαετία του ’70, ιδιοφυείς σκηνοθέτες είχαν προβλέψει προβλήματα που μπορούν να προκληθούν από τον γενετικό κώδικα. Έτσι, στην περίφημη ταινία τρόμου του Ντάριο Αρτζέντο Ο γάτος με τις εννιά ουρές (1971) μαθαίνουμε πως η εγκληματική φύση ενός ατόμου είναι ήδη εγκατεστημένη στα χρωμοσώματά του. Κάτι παρόμοιο, πολύ πιο προχωρημένο και εφιαλτικό, καταγράφει ο Στίβεν Σπίλμπερκ στο Minority Report (2002), όπου οι παραβατικοί καταστέλλονται προτού εκδηλωθεί η εγκληματικότητά τους, άλλη μια μορφή επικίνδυνου φασισμού. Όσο για τον Μπράιαν Σίνγκερ, οι ήρωές του είναι μεταλλαγμένοι στο XMen (2000).

ΣΕ ΖΩΑ ΚΑΙ ΙΟΥΣ

Μεταλλάξεις συμβαίνουν και σε ζώα. Στο φιλμ Ο τρόμος βγήκε από τη γη, μετάγγιση μεταλλαγμένου αίματος σε κουνέλια για να μην τεκνοποιούν δημιουργεί τρομακτική μετάλλαξη, τα μετατρέπει σε τεράστια και σαρκοφάγα. Στα Οχτάποδα φρικιά (2002), επίδραση χημικών σε αράχνες τις μετατρέπει σε τεράστιες και προκαλεί πανικό. Όσο για τη μετάλλαξη ιών που δημιουργούν τρομακτικές καταστάσεις, ξεχωρίζω τη σπουδαία ταινία του Ντάνι Μπόιλ 28 μέρες μετά (2002), που ακολουθήθηκε από μια εξαιρετική συνέχεια του Χουάν Κάρλος Φρεσναντίγιο, το 28 βδομάδες μετά (2007).

Hulk

ΟΙ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ

Υπάρχουν περιπτώσεις ανθρώπων που μεταμορφώνονται . Στην εξαιρετική ταινία του Μάικ Νίκολς Wolf (1994) με τους Τζακ Νίκολσον και Μισελ Φάιφερ, ο βασικός ήρωας μετά το δάγκωμα ενός λύκου μετατρέπεται σταδιακά σε λύκο, με τη ματιά του σκηνοθέτη να είναι πεσιμιστική. Στο Ένας Αμερικάνος λυκάνθρωπος στο Λονδίνο (1981), μια από τις πιο πικρές ταινίες με την υπογραφή του Τζον Λάντις, τον ήρωα τον δαγκώνει ένας λύκος μεταμορφώνεται σε λυκάνθρωπο που τον καταδιώκουν ανηλεώς οι πάντες, σε μια δημιουργία που βλέπεται και ως αλληγορία για την εχθρότητα προς το διαφορετικό. Στο έξοχο Ουρλιαχτό (1981) του Τζο Ντάντε, οι άνθρωποι δαγκώνονται συνεχώς και μετατρέπονται σε λυκανθρώπους. Πέρα από το εντυπωσιακό του θέματος και τα εφέ, υπάρχει μια σαφέστατη αλληγορία: ΄Ολη η κοινωνία και τα θεσμικά της όργανα καταλαμβάνονται από το παρακράτος, το οποίο θριαμβεύει και ελέγχει τα πάντα. Κάτι παρόμοιο μας είχε «πεί» από το 1967 ο Ρομάν Πολάνσκι στην περίφημη ταινία του Ο χορός των βρυκολάκων, όπου στο τέλος όλος ο κόσμος καταλαμβάνεται από το κακό. Βέβαια, υπάρχουν  εξαιρετικές αναλύσεις που ταυτίζουν τους βρυκόλακες με την προνομιούχα τάξη που ρουφάει το αίμα των άλλων. Να σημειώσω την περίφημη ποιητική ταινία του Ζακ Τουρνέρ Οι άνθρωποι-γάτες (1943) αλλά και το ριμέικ του Πολ Σρέιντερ Η αγριόγατα (1982) με τη Ναστάζια Κίνσκι.

Το νησί

ΜΙΑ ΙΔΙΟΦΥΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑ

Υπάρχει, πάντως, μια πολύ ιδιοφυής ιστορία, που εξελίσσεται σε μια από τις καλύτερες ταινίες του φανταστικού κινηματογράφου, με την υπογραφή του Τζακ Άρνολντ. Αναφέρομαι στον Άνθρωπο που ζάρωνε (1956), φίλμ επιστημονικής φαντασίας και πρόγνωσης, που με ελάχιστα τεχνικά μέσα πραγματοποιεί εκπληκτικά εντυπωσιακά εφέ. Ο ήρωας εκτίθεται στις διακοπές του σε ραδιενεργό νέφος και έκτοτε αρχίζει και μικραίνει. Συρρικνώνεται τόσο πολύ, ώστε μετά από λίγο καιρό κινδυνεύει από μια σταγόνα νερού ή από ένα ζωύφιο. Η ταινία εξελίσσεται σε ένα βαθύτατα υπαρξιακό δράμα που, 10 περίπου χρόνια μετά τη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για το τι μπορεί να προκαλέσει η πυρηνική ενέργεια, ακόμα και με ειρηνικές προδιαγραφές πχ σε εργοστάσια. Ο ήρωας της ταινίας ζαρώνει τόσο πολύ ώστε δεν υπάρχουν άλλα περιθώρια σμίκρυνσης. Έτσι πια, παραμένει οριστικά ένα «άτομο» ενταγμένο οριστικά μέσα στο σύμπαν. Αυτή είναι και μια άκρως ελπιδοφόρα προοπτική, μια μικρή νότα αισιοδοξίας πως το ανθρώπινο γενετικό υλικό μπορεί να κερδίσει και τον χειρότερο εχθρό.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s