ΑΝΤΙΟ, ΚΟΜΠΑΝΙΕΡΟ


Έσβησε” ο θρύλος του σπαγγέτι γουέστερν Τόμας Μίλιαν στα 84 του χρόνιαΤου Κώστα Τσιναρίδη

Μια μεγάλη απώλεια για τον ιταλικό κινηματογράφο είναι ο θάνατος του ηθοποιού Τόμας Μίλιαν, κεντρικής φιγούρας του σπαγγέτι γουέστερν και των γκανγκστερικών ταινιών της δεκαετίας του ’70. Ο ηθοποιός πέθανε στις 22 Μαρτίου σε ηλικία 84 ετών στο σπίτι του στο Μαϊάμι.

Γεννήθηκε στην Αβάνα το 1933. Ο πατέρας του ήταν στρατιωτικός που είχε προβλήματα με την πρώτη δικτατορία του Μπατίστα τη δεκαετία του ’30. Μετά την αυτοκτονία του το 1945, η οικογένειά του μετανάστευσε στις ΗΠΑ.

Σπούδασε υποκριτική στο Actor’s Studio υπό την επίβλεψη του Λι Στράσμπεργκ και κατά τη διάρκεια μιας παράστασης στο Μπρόντγουεϊ τράβηξε την προσοχή του Μάουρο Μπολονίνι, που του έδωσε ένα ρόλο στη δραματική ταινία Η νύχτα των οργίων (1959). Από τότε άρχισε να έχει διάφορους ρόλους σε ιταλικές ταινίες σημαντικών σκηνοθετών όπως στα Οι φαντομάδες του δάσους της Βουλώνης (1961) του Αλμπέρτο Λατουάντα, Το σαμποτάζ έγινε τα ξημερώματα (1961) του Νάνι Λόι, Οι ληστές των μεγαλουπόλεων (1963) του Φλορεστάνο Βαντσίνι, Οι αδιάφοροι (1964) του Φραντσέσκο Μαζέλι (για το οποίο κέρδισε το σημαντικό βραβείο FIPRESCI στο Φεστιβάλ Μαρ ντελ Πλάτα), Η στρατιωτίνα (1965) του Βαλέριο Ζουρλίνι κα.

Traffic

Σημαντική αποδείχτηκε η συμμετοχή του σε ένα σπαγγέτι γουέστερν ‘β διαλογής, το Η τελευταία έφοδος των δολοφόνων των δολοφόνων (1966) του Εουτζένιο Μαρτίν. Εκεί τράβηξε την προσοχή του σκηνοθέτη Σέρτζιο Σολίμα που του έδωσε πρωταγωνιστικό ρόλο στο δικό του γουέστερν Ένας εναντίον δέκα (1967), δίπλα στον Λι Βαν Κλιφ. Η ταινία αποδείχτηκε τεράστια επιτυχία και του άνοιξε το δρόμο για το πορτράρισμα ηρώων με εσωτερική ζωική ορμή και εξεγερτική διάθεση αλλά χωρίς κανενός είδους κοινωνική ή πολιτική συνείδηση. Αυτή την εικόνα του μισολούμπεν, μισοεξεγερμένου ήρωα, είτε επαναστάτη είτε απλώς παραβατικού, θα τελειοποιούσε αργότερα ως τη δεκαετία του ’70.

Ένας εναντίον δέκα

Η συνεργασία του με τον Σολίμα συνεχίστηκε στο αριστουργηματικό Αίμα για αίμα (1967), μια φιλοσοφική σπουδή πάνω στα δίπολα βίας-πολιτισμού και νόμου-ηθικής, και στο ψυχαγωγικό Προχώρα, κάθαρμα, προχώρα! (1968), ένα όχι και τόσο επιτυχημένο prequel του Ένας εναντίον δέκα. Οι ρόλοι που ενσάρκωσε στην παραπάνω τριλογία αποδείχθηκαν εξαιρετικά δημοφιλείς, τόσο εμπορικά όσο και πολιτικά, σε σημείο που έγιναν σημείο αναφοράς της ιταλικής ακροαριστερής οργάνωσης Lotta Continua. O Μίλιαν ωστόσο ομολόγησε σε μεταγενέστερη συνέντευξή του ότι ήταν άσχετος με την πολιτική όπως και οι ήρωες που υποδυόταν. Ακόμα και ο Σολίμα έδωσε για τις ταινίες του τον χαρακτηρισμό των “ιδεολογικοποιημένων” παρά των “πολιτικών”. Όπως και να’χει, οι παραπάνω ταινίες μπορούν να ειδώθούν, αν όχι ως πολιτικές, τουλάχιστον ως φορμαλιστικές, αρτίστικες προσεγγίσεις του πολιτικού πνεύματος της εποχής τους. Ανάλογη είναι και η υπόδυσή του δίπλα στον Όρσον Ουέλς στο Βίβα Τεπέπα (1969) του Τζούλιο Πετρόνι με τον ίδιο σεναριογράφο, τον Φράνκο Σολίνας, και στο θρυλικό Κομπανιέρος (1970) του Σέρτζιο Κορμπούτσι. Ενδιάμεσα, μεσολάβησε το ιδιαίτερα βίαιο γουέστερν του Τζούλιο Κουέστι Ένας ξένος, λίγο χρυσάφι, πολλά πτώματα (1967) που λογοκρίθηκε αλλά η φήμη του αποκαταστάθηκε μακροχρόνια.

Μη βασανίζετε το παπάκι

Η δεκαετία του ’70 ξεκίνησε για τον Μίλιαν με τις εμφανίσεις του σε διαφορετικά είδη όπως στο ενοχλητικό Οι κανίβαλοι (1970) της Λιλιάνα Καβάνι και στο γραφικό Καγκασέιρο (1970) του Τζιοβάνι Φάγκο. Εδώ ξεχωρίζει η παρουσία του στο περίφημο giallo-θρίλερ του Λούτσιο Φούλτσι Μη βασανίζετε το παπάκι (1972), που η έντονη κοινωνική του κριτική λίγο έλειψε να στοιχίσει τις καριέρες όλων συντελεστών του. Ωστόσο, η παρουσία του θα καθιερωνόταν στις σκληρές γκανγκστερικές ταινίες-σχόλια για την εποχή τους όπως στις Ομάδα αμέσου δράσεως (1974) του Στέλβιο Μάσι, Γεννημένος κάθαρμα (1974) του Ουμπέρτο Λέντσι, Επιχείρηση “Σιωπή” (1975) του Σέρτζιο Μαρτίνο κα.  Στη συνέχεια, οι ερμηνείες του εμπλουτίστηκαν με κωμικά στοιχεία όπως στις σειρές ταινιών με κεντρικούς ήρωες τον μικροαπατεώνα Μονέτσα ή τον επιθεωρητή Νίκο Τζιράλντι, τις περισσότερες φορές με σκηνοθέτες τους Μπρούνο Κορμπούτσι και Φερούτσιο Αμέντολα. Παρόλο που αυτή την περίοδο ο Μίλιαν συγκέντρωσε τα πυρά των κριτικών, τόσο για τους χαρακτήρες που ενσάρκωνε όσο και για το βάθος των ερμηνειών του,  η δημοφιλία του εκτοξεύτηκε. Τα πράγματα εξισορροπήθηκαν με τη συμμετοχή του στο δράμα Το φεγγάρι (1979) του Μπερνάρντο, για το οποίο απέσπασε την Ασημένια Κορδέλα ‘Β ανδρικού ρόλου από το Ιταλικό Συνδικάτο Κριτικών Κινηματογράφου.

Παρόλο που τη δεκαετία του ’80 ο Μίλιαν συνέχισε να εμφανίζεται σε ιταλικές ταινίες, άρχισε να σκέφτεται το ενδεχόμενο να επιστρέψει στις ΗΠΑ και να εργαστεί εκεί. Αυτό έγινε με τη συμμετοχή του σε διάφορες εμπορικές επιτυχίες όπως στην Αβάνα (1990) του Σίντνεϊ Πόλακ, το Άμισταντ (1997) του Στίβεν Σπίλμπεργκ και κυρίως το Τraffic (2000) του Στίβεν Σόντερμπεργκ. Λόγω της κουβανικής του καταγωγής, εγκαταστάθηκε στο Μαιάμι όπου βρίσκεται ένας σημαντικός αριθμών Αμερικανοκουβανών που εγκατέλειψαν την Κούβα ύστερα από την επανάσταση του 1959. Σε αυτά τα πλαίσια εξηγείται και η συμμετοχή του στην αντικαστρική ταινία Αβάνα, Χαμένη Πόλη (2005) του Άντι Γκαρσία, οπου υποδύεται έναν μεγαλογαιοκτήμονα εχθρικό προς την επανάσταση, μια υπόδυση εντελώς αντίθετη από την μέχρι τότε ερμηνευτική του πορεία. Ωστόσο, ο ίδιος δεν ανέπτυξε καμία πολιτική δράση ούτε έκανε ποτέ δημόσιες πολιτικές δηλώσεις. Πολύ πιο ενδιαφέρουσα είναι η πρωταγωνιστική του παρουσία την ίδια χρονιά στη Δολοφονία του Ραφαέλ Τρουχίλο του Λουίς Λιόσα, που πέρασε απαρατήρητη.

Τα τελευταία χρόνια ο Μίλιαν είχε ουσιαστικά αποσυρθεί, ωστόσο έχει ανακοινωθεί μέσα στο 2017 η πρεμιέρα του νεογουέστερν Keoma Rises του παλαίμαχου Έντσο Καστελάρι, με πρωταγωνιστές όλους τους ζώντες παλιούς σταρ του είδους. Οπωσδήποτε η ταινία θα είναι αφιερωμένη στη μνήμη του πρόσφατα χαμένου ηθοποιού και ελπίζουμε να αποτελέσει μια αφορμή για την επανεκτίμηση της ξεχασμένης αξίας του σπαγγέτι γουέστερν.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s