19ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ (4)


(από το http://www.stokokkino.gr)

Αναζητώντας την πατρίδα

Του Στράτου Κερσανίδη

Η έννοια της πατρίδας μπορεί να προσεγγιστεί από διάφορες πλευρές σημαίνοντας κάτι διαφορετικό για τον κάθε άνθρωπο αλλά κάτι άλλο ανάλογα με την περίπτωση.

Εξαίροντας την πατριδοκαπηλία και τις ακροδεξιές δοξασίες, πατρίδα είναι κάτι πολύτιμο για άνθρωπο κάτι που τον καθορίζει και τον προσδιορίζει. Είναι η μνήμη, οι άνθρωποι, η έμπνευση, οι σχέσεις, η δημιουργία, μια παλιά φωτογραφία, μια πέτρα, ένα τραγούδι.

«Της πατρίδας μου η σημαία…»

Σε μια βαθιά εξερεύνηση της δικής τους, της πιο προσωπικής πατρίδας προχωρά ο Στέλιος Χαραλαμπόπουλος με το ντοκιμαντέρ, «Της πατρίδας μου η σημαία…».

Με αφορμή τις οικογενειακές του μνήμες μας ξεναγεί στα Βούρβουρα της ορεινής Αρκαδίας και ύστερα στο Μαρούσι, όπου πήγε η οικογένειά του και άλλοι συγχωριανοί.

Όμως ο Χαραλαμπόπουλος μέσα όμως από τις οικογενειακές ιστορίες και τις ιστορίες των ανθρώπων του χωριού, ‘κοιτάζει’ την Ιστορία και τα πάθη ολόκληρης της χώρας. Η ελληνική Ιστορία του προηγούμενου αιώνα και των αρχών του παρόντος αιώνα έρχονται μέσα από παλιές, ξεθωριασμένες φωτογραφίες και αφηγήσεις ανθρώπων που έζησαν τα γεγονότα. Αγροτιά, αστικοποίηση, ερήμωση της υπαίθρου, πόλεμος και κατοχή, εμφύλιος, εξορίες, μετανάστευση. Και όλα αυτά κάτω από τους εθνικούς μύθους για το μεγαλείο του έθνους με τελευταίο εκείνον της Ολυμπιάδας του 2004.

Ανάμεσα στις μεγάλες στιγμές που βίωσαν οι απλοί άνθρωποι, όπως η εθνική αντίσταση, βλέπουμε εικόνες από τη σύγχρονη Ελλάδα του καταναλωτισμού και των ψεύτικων ιδανικών που οδήγησαν τη χώρα στην κρίση.

Το σχόλιο του Στέλιου Χαραλαμπόπουλου είναι εμφανές. Ένα χωριό στο οποίο ιδρύθηκε ένας από τους παλιότερους αθλητικούς συλλόγους στη χώρα, εγκαταλείπεται με τελευταίο θύμα το μονοθέσιο σχολείο του το οποίο έκλεισε λόγω των μνημονίων. Ένα προάστιο της Αθήνας, το Μαρούσι, επιλέγεται να γίνει το κέντρο των Ολυμπιακών αγώνων με την οικοδόμηση του Ολυμπιακού Σταδίου και το τοπίο αλλάζει ριζικά. Η Ελλάδα των ψευδαισθήσεων και του μεγαλοϊδεατισμού, αντιμέτωπη με την Ελλάδα των περήφανων ανθρώπων. Κέρδος ή ιδανικά; Προς το παρόν κερδίζει το πρώτο, αλλά καμία νίκη –όπως και καμία ήττα-  δεν είναι παντοτινή.

«Γιάννης Καστρίτσης: Ο άνθρωπος και ο ίσκιος του»  

Η πατρίδα ως μνήμη ανθρώπων και χώρου η οποία μετουσιώνεται σε δημιουργία, είναι η περίπτωση του εικαστικού Γιάννη Καστρίτση. Στον πυρήνα του έργου του βρίσκονται τα ίδια του τα βιώματα, κι έτσι η τέχνη του αποκτά μεγαλύτερη δύναμη και όλο αυτό μπορεί να αποτελέσει θαυμάσιο υλικό για να γίνει ένα ζωντανό ντοκιμαντέρ.

Αυτό κάνει ο Δημήτρης Κουτσιαμπασάκος, στο «Γιάννης Καστρίτσης: Ο άνθρωπος και ο ίσκιος του», ο οποίος επιχειρεί να παρουσιάσει ένα πορτρέτο του Γιάννη Καστρίτση. Η πρώτη γνωριμία με τον καλλιτέχνη γίνεται στο ατελιέ του αλλά στη συνέχεια, αρχίζει το ταξίδι στη μνήμη και στο βίωμα. Ο σκηνοθέτης ακολουθεί τον ήρωά του στα βουνά της Ευρυτανίας, στον τόπο καταγωγής του τελευταίου. Κι εκεί αρχίζει το σμίλευμα της ζωής με την τέχνη, των ανθρώπων με τον τόπο, του καλλιτέχνη με τον ίδιο του τον εαυτό, τις μνήμες, τις αναζητήσεις, τα συναισθήματά του. Ο Κουτσιαμπασάκος δεν κάνει ένα τυπικό κινηματογραφικό πορτρέτο αλλά βλέπει τον άνθρωπο ως μέρος του τόπου, το έργο σε απόλυτη συνάφεια με τα βιώματά του. Η ταινία αποτελεί την ευτυχή συνάντηση δύο καλλιτεχνών που ο ένας με τη ζωγραφική, τη γλυπτική και τις κατασκευές, όπως λέει, και ο άλλος με τον κινηματογράφο, συνομιλούν δημιουργώντας από κοινού αυτό που ο θεατής βλέπει στην οθόνη το οποίο εν τέλει είναι η κοινή τους πατρίδα.

«Στρίγγλες»

Είναι εντυπωσιακό το τι μπορούν να πετύχουν πέντε γυναικείες φωνές, χωρίς όργανα. Κι ακόμη εντυπωσιακότερο είναι το τι μπορούν να παρουσιάσουν πέντε γυναίκες στο κοινό. Οι «Στρίγγλες» (String-less), αναζητούν την πατρίδα τους μέσα σε αυτό το οποίο έχουν δημιουργήσει, ένα καταπληκτικό φωνητικό γκρουπ το οποίο αποτέλεσε ερέθισμα για τον Άγγελο Κοβότσο να κάνει αυτό το ντοκιμαντέρ.

Ο σκηνοθέτης δεν αρκείται σε μια επιφανειακή παρουσίαση του συγκροτήματος, μέσα από τραγούδια, συνεντεύξεις για τη δουλειά τους και κάποιες γνώμες τρίτων γι’ αυτές. Αντιμετωπίζει την κάθε γυναίκα ως ξεχωριστή προσωπικότητα και συνομιλεί και με την κάθε μία ξεχωριστά. Και δεν είναι απλές κουβέντες είναι εξομολογήσεις που αναφέρονται στις μεταξύ τους σχέσεις, οι οποίες δεν είναι πάντοτε ρόδινες.

Το συγκρότημα αποτελείται από πέντε γυναίκες αλλά στην ταινία παρουσιάζονται εννέα, αφού κάποιες αποχώρησαν, κάποιες νέες ήρθαν ενώ υπάρχει και μία μάνατζερ.

Βλέπουμε και ακούμε αυτές τις γυναίκες να μιλούν για τις σχέσεις τους και τις δυσκολίες που συχνά αντιμετωπίζουν, αλλά και για τη μεταξύ τους αγάπη και την αφοσίωση στον κοινό σκοπό. Μιλούν για τη δημιουργία, για τη μητρότητα, για τις προσωπικές τους τραγωδίες, για την κρίση και πως προσπαθούν να επιβιώσουν μέσα σε αυτήν. Αλλά μιλούν και για την πατρίδα τους, τη γλώσσα και τα τραγούδια. Δύο από αυτές μάλιστα, είναι από γειτονικές χώρες και ζουν χρόνια στην Ελλάδα. Και ανάμεσα σε όλα αυτά, τις βλέπουμε και τις ακούμε να τραγουδούν και τις αγαπάμε, όπως τις αγάπησε και ο σκηνοθέτης. Γελάμε μαζί τους, απολαμβάνουμε το κέφι τους, συγκινούμαστε και δακρύζουμε. Ιδίως στο τέλος όταν ακούμε το τούρκικο τραγούδι που μία από τις Στρίγκλες, η Έλσα Μουρατίδου, τραγουδά για τον άντρα της, τον ντράμερ Νίκο Ψοφογιώργο, που πέθανε πέρυσι, Μεγάλο Σάββατο 4 Μαΐου. Ο Νίκος είναι η δική της πατρίδα.

Οι Στρίγγλες –πώην και νύν- που βλέπουμε στο θαυμάσιο αυτό ντοκιμαντέρ είναι οι: Έλσα Μουρατίδου, Αλμπένα Κούτοβα, Ελιόνα Σινιάρι, Κατερίνα Μαυροφρύδου, Δωροθέα Μιχαήλ, Αλεξία Χρυσομάλλη, Βασιλική Αλέξίου και Χριστίνα Κωστάκη.

 

 

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s