19ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης


φωτογραφία 1

«Balkan Express», της Ελένης Λουαράση

Η τρίτη μέρα προβολών ταινιών τεκμηρίωσης ξεκίνησε στις 11:00 στην αίθουσα Παύλος Ζάννας με δυο ταινίες των δημιουργών Yervant Gianikian και Angela Ricci Lucchi, στα πλαίσια του αφιερώματος του Φεστιβάλ στους παραπάνω και παρουσιάζει ενδιαφέρουσες καταθέσεις ψυχής, όχι μόνο ως προς την ιστορική τους αξία, μα και ως προς την κινηματογραφική τους τοποθέτηση.

19οφνθ

Η πρώτη ταινία, Nocturne/Νυχτερινό (1997) 18′, ένα σύντομο έργο που συνδυάζει όμορφα τρεις διαφορετικές συνάμα καθημερινές στιγμές ανθρώπων- συγκεκριμένα και μη στον χωροχρόνο – οι οποίες επικοινωνούν σιωπηλά τις διαφορετικές κουλτούρες, ωστόσο έχουν τον ίδιο παρονομαστή, τη νύχτα. Πιστοί στους νόμους της τέχνης του κινηματογράφου και προσθέτοντας την προσωπική τους πινελιά, οι δημιουργοί καταφέρνουν με λιτότητα να μεταφέρουν τα γεγονότα και να «σκαλίσουν» το νου τον θεατών, διότι είναι πράγματι τεράστιο το πεδίο που εστιάζουν, τα Βαλκάνια.

Σαράγεβο 14-1-1995, μια ημερομηνία σε μαύρο φόντο – τα μοναδικά στοιχεία ( τόπος και χρόνος ) που φανερώνουν οι Yervant Gianikian και Angela Ricci Lucchi στην πρώτη ιστορία, όλα τα υπόλοιπα γίνονται κατανοητά από την εικόνα. Η ταινία ξεκινάει με μια ερασιτεχνική κάμερα ( ή μήπως όχι τόσο ερασιτεχνική ) να καταγράφει μια τσιγγάνικη βραδιά, όπου η αίθουσα μοιάζει να μη χωράει περισσότερο κόσμο καθώς στον μόνο στενό διάδρομο που υπάρχει, όλοι έχουν επενδύσει για την διασκέδασή τους – είναι ο διάδρομος από όπου περνάνε οι νεαρές κοπέλες με τις παραδοσιακές στολές τους, χορεύοντας υπό τους κλασικούς ήχους που χαρακτηρίζουν την κουλτούρα τους και μια άλλη φιλοσοφία για την ζωή, σε όποιες συνθήκες και αν βρεθούν σε αντίθεση με την μεγάλη τραγωδία που βιώνει η δυτική φιλοσοφία αντίστοιχα.

φωτογραφία 4

«εδώ είναι Βαλκάνια»

Βελιγράδι 17-5-1996, απρόσμενα εμφανίζεται η επόμενη ιστορία, τέσσερα άτομα σ’ ένα μπαλκόνι κάποιας επιβλητικής πολυκατοικίας, από τις πολλές που υπάρχουν σε αυτή την πόλη, μοναδικής κατασκευής με χαρακτηριστικά που προδίδουν μια περασμένη εποχή όπου ο κόσμος θεώρησε ότι η ουτοπία είναι πιο κοντά από την συνειδητοποίηση και τη συνείδηση. Νύχτα ξανά, η ίδια κάμερα, επίσης μονοπλάνο με κάποιες κινήσεις που δηλώνουν την κατάσταση του κινηματογραφιστή και την τεχνολογία της εποχής. Μια κοπέλα κάθεται αριστερά, δίπλα της ένας άντρας, μία όμορφη κυρία – που συνδυάζει άψογα την καλή και ποιοτική αισθητική με τους περιορισμούς της ηθικής του παρελθόντος – και ένας νεαρός – ο οποίος κινείται συνεχώς από το μπαλκόνι στον εσωτερικό χώρο και πίσω – που μεταφέρει κάποιους φορητούς υπολογιστές ( διακρίνω ) με προορισμό τον κύριο που κάθεται στο κέντρο του τραπεζιού, ο οποίος ύστερα από έναν σύντομο έλεγχο των υλικών, σηκώνει το ποτήρι με την μπύρα, που μόλις είχε σερβίρει η γοητευτική κυρία.

Ζάγκρεμπ … η τρίτη ιστορία είναι ένα παλιό αρχείο, όπως επιβεβαιώνει το μακιγιάζ της κοπέλας που εμφανίζεται στο πλάνο. Το αρχείο που έχει σωθεί, είναι μιας παλιάς ταινίας μορφής βωβού κινηματογράφου και το πλάνο που παρακολουθούμε δείχνει μια όμορφη και σεξουαλική πρωταγωνίστρια, να κινείται και  να εκφράζεται με εξαιρετική χάρη και άνεση στην κάμερα. Αντιλαμβανόμαστε τουλάχιστον μία άλλη παρουσία στον χώρο, όταν από την αριστερά πλευρά της κάμερας, εμφανίζεται το χέρι του συντρόφου να συμμετέχει στην ερωτική αυτή ατμόσφαιρα, όπως άλλωστε έχουμε ήδη κατανοήσει από την χάρη που διαθέτει η κίνηση του σώματος και η έκφραση του προσώπου της «Αφροδίτης».

φωτογραφία 5

Balkan Inventory/Βαλκανική απογραφή (2000) 62’, είναι η επόμενη προβολή του αφιερώματος. Μια υπέροχη ταινία, με ξεκάθαρη τοποθέτηση στις υπερδυνάμεις, τηρώντας αυστηρά και πιστά τα χαρακτηριστικά μιας ταινίας τεκμηρίωσης, ένα έργο μνήμης για την περιοχή των Βαλκανίων η οποία πασχίζει ακόμη να καλύψει τις πληγές που έχουν χαραχθεί στις ψυχές των ανθρώπων της. Ένα εξαιρετικό ντοκουμέντο που φέρνει στη μνήμη ιστορίες των προγόνων μας, των ανθρώπων που μας είπαν την ιστορία όπως αυτή γράφεται, από τους καθημερινούς ανθρώπους και τον βίο τους, τα μεσημέρια όταν οι γονείς μας φρόντιζαν όλα τα υπόλοιπα εκτός σπιτιού. Στο πρώτο πλάνο η κάμερα ξεκινάει από τα δεξιά και κινείται σχεδόν 180 μοίρες, προσπαθώντας να χωρέσει όλους τους γερανούς στρατιώτες, ύστερα εστιάζει και παραμένει λιγάκι στο πρόσωπο του ιεραρχικά ανώτερου άντρα, ο οποίος βρίσκεται στο κέντρο. Οι άντρες χαμογελάνε και μιλάνε στον κινηματογραφιστή, ο οποίος ανοίγει σιγά σιγά το πλάνο και έτσι μας επιβεβαιώνει την αίσθηση που προκάλεσαν τα χαμόγελα, αυτή της επιτυχίας, ύστερα από την επιδρομή. Εικόνες καταστροφής, με τα τανκς να προσπερνάνε τις βάρκες με τους ψαράδες ανήμπορους να υπερασπιστούν τον ζυγό. Εικόνες καθημερινής ζωής : μια κυρία σερβίρει κρασί σ’ έναν κύριο – ο οποίος μετά την απομάκρυνση του ποτηριού από τα χείλη του, τα αφήνει ελεύθερα ώστε να απλωθεί ένα χαμόγελο αποδοχής και απόλαυσης του οίνου, – κάπου παίζουν κάποια μικρά παιδιά – μα η κάμερα ξεχωρίζει ένα από αυτά, ένα μικρό κορίτσι, χαρούμενο και ενθουσιασμένο με το μηχάνημα που αντίκριζε, – ένας νεαρός έχει νοικιάσει μια βάρκα και απολαμβάνει την ηρεμία του απέραντου γαλάζιου σε συνδυασμό με τα χάδια των αχτίνων του ήλιου… Έχοντας πάρει μαζί μου όλες αυτές τις εικόνες, βγαίνω από την αίθουσα με την ίδια απορία που έχω χρόνια, πότε θα σεβαστούμε την ιστορία μας και πότε θα σταματήσουμε να συμπεριφερόμαστε ανεύθυνα στην ανθρωπότητα!!!???

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s