ΑΠΟ ΤΟ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΣΤΗ ΜΕΡΑ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ


(αναδημοσίευση από την «ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ»,6/3/2017)

το κορίτσι του τρένου

το κορίτσι του τρένου

Του Αλέξη Ν. Δερμεντζόγλου

Εξαιρετικές ταινίες προβάλλονται στο 19ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης που λήγει την Κυριακή 12 Μαρτίου. Η ποιότητα των ελληνικών φιλμ και οι εξαιρετικές και πρωτότυπες επιλογές των ξένων ταινιών δημιουργούν μια αίσθηση ευφορίας στους θεατές, που εδώ και χρόνια εκπαιδεύτηκαν και έμαθαν πως οι ταινίες τεκμηρίωσης είναι εξίσου καλές με εκείνες της μυθοπλασίας. Παράλληλα, την προσεχή Τετάρτη, γιορτάζεται η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας. Έχουμε δει εξαιρετικά ντοκιμαντέρ γύρω από τις γυναίκες και άλλα σκηνοθετημένα από αυτές. Η Αλίντα Δημητρίου, που είχε αφιερώσει τη ζωή της στις ταινίες τεκμηρίωσης, μας έδωσε το συγκλονιστικό χρονικό Η ζωή στους βράχους για τις γυναίκες που πολέμησαν στον εμφύλιο.

Η ζωή στους βράχους

Η ζωή στους βράχους

Προ ετών, εναρκτήρια ταινία του Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης ήταν το Dixie chicks: shut up and sing της Mπάρμπαρα Κοπλ. Η τελευταία είχε βραβευτεί με Όσκαρ ντοκιμαντέρ στα 1976 για την εξόχως αγωνιστική ταινία Επαρχία Χάρλαν. Στο Dixie chicks, που είναι ένα μουσικό ντοκιμαντέρ, ασχολείται διεξοδικά με το γνωστό αμερικανικό μουσικό συγκρότημα. Στο παρελθόν, και πάλι στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ, είχαμε δει τον Αθέατο πόλεμο σε σκηνοθεσία Κίρμπι Ντικ, που ασχολείται με ένα πάρα πολύ σοβαρό θέμα: τους βιασμούς γυναικών στρατιωτών από άντρες συναδέλφους τους.

dixie-chicks-shut-up-and-sing

Dixie chicks:shut up and sing

Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ

Πως δείχνει, όμως, τη γυναίκα του σήμερα ο μοντέρνος κινηματογράφος; Πως την πλησιάζει στην καθημερινή της ζωή; Είναι σωστό να τη βλέπει ως ένα νυμφίδιο (Neon Demon) ή ως αντικείμενο εκμετάλλευσης (Η υπηρέτρια); Ο γράφων επιθυμεί να διερευνήσει όλες εκείνες τις θετικές συμπεριφορές και προσφορές των γυναικών του σήμερα κάτω από τις γνωστές δύσκολες συνθήκες. Το oσκαρικό Hidden Figures του Θίοντορ Μέλφι, βασισμένο σε πραγματικά γεγονότα, αποδεικνύει πως οι γυναίκες έχουν εξίσου καλό και κοφτερό μυαλό με τους άνδρες. Οι ηρωίδες του φιλμ, που έρχονται από το παρελθόν, έχουν τόσες υψηλές ικανότητες στα μαθηματικά ώστε εντυπωσιάζουν και τη NASA. Το πιο εντυπωσιακό παράδειγμα γυναικείας ιδιοφυίας μας το πρόσφερε η Έιμι Άνταμς στο ρόλο της γλωσσολόγου στο οσκαρικό φιλμ του Ντενίς Βιλνέβ Arrival. Κερδίζει την ιδιαίτερη ικανότητα να αποκτήσει γνώση και επικοινωνία με την εξωγήινη σούπερ ευφυία. Μέσω αυτής, θα μάθει να βλέπει εικόνες από το μέλλον. Σε ότι αφορά, μάλιστα, τη δική της μελλοντική τύχη, θα προτιμήσει να βιώσει τη ζωή με τα καλά και τα κακά της, παρά τη γνώση ενός τραγικού τέλους. Αυτή η γυναίκα αποδεικνύει ότι γνωρίζει να φιλοσοφεί τη ζωή.

Αrrival

Αrrival

ΔΙΠΛΗ ΠΟΡΤΜΑΝ

Η σπουδαία ηθοποιός Νάταλι Πόρτμαν σε δύο διαφορετικές ταινίες μας δείχνει δύο πρόσωπα δυναμικών και ισχυρών γυναικείων προσωπικοτήτων. Στο μεταγουέστερν του Γκάβιν Ο’Κόνορ Η Τζέιν πηρε τ’όπλο της πρέπει να επιβιώσει στη μοναξιά του επικίνδυνου γουέστ με βαριά τραυματισμένο τον άντρα της, με πολλούς κινδύνους να την περιτριγυρίζουν και με ένα μικρό παιδί να περιμένει την προστασία της. Με σκληρό αγώνα, στο τέλος θα αναδειχθεί υπέροχη σε όλα. Στην οσκαρική ταινία Jackie του Πάμπλο Λορέιν υποδύεται ένα πραγματικό πρόσωπο, την Τζάκι Κένεντι, τις ώρες μετά τη δολοφονία του συζύγου της, Προέδρου Τζον Κένεντι. Μπορεί μεν η ταινία να βασίζεται σε πραγματικά πρόσωπα και γεγονότα αλλά ο σκηνοθέτης αναδεικνύει την Τζάκι ως γυναίκα-πρότυπο θάρρους, γενναιότητας, τολμηρότητας και εσωτερικής δύναμης.

Η Τζέιν πήρε το όπλο της

Η Τζέιν πήρε τ΄ όπλο της

ΜΟΝΑΧΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ

Το κορίτσι του τρένου, σε σενάριο από το γνωστό ομώνυμο μυθιστόρημα και σκηνοθεσία του Τέιτ Τέιλορ, θέτει την έξοχη Έμιλι Μπλαντ στο κέντρο μιας ιστορίας παράξενης και μυστηριακής. Αυτή η χωρισμένη γυναίκα επιχειρεί να αποδείξει πως πίσω από την ευτυχισμένη και ήρεμη ζωή του πρώην συζύγου της κρύβονται επικίνδυνες καταστάσεις. Παράλληλα, από το παράθυρο του τρένου που την πηγαίνει καθημερινά στη δουλειά, παρατηρεί διαφορετικές εικόνες που επιχειρεί να αποκωδικοποιήσει και να νοηματοδοτήσει. Όλα δείχνουν πως είναι μια ψυχοπαθολογική περίπτωση αλλά η επιμονή της και η διαχείρισή της σημειολογίας της καθημερινότητας θα δικαιώσουν την ευστροφία και επιμονή της.

Αθέατος πόλεμος

Αθέατος πόλεμος

ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΑΚΡΑ

Στη Χουλιέτα ο Πέδρο Αλμοδόβαρ, παρακολουθώντας τη ζωη μιας χειραφετημένης καθηγήτριας για 30 χρόνια, ουσιαστικά ακολουθεί τα ίχνη της Ισπανίας και τις επιλογές της στην τελευταία τριακονταετία. Εντύπωση μου προξένησε ένα άλλο ισπανικό φιλμ, που το είδαμε ετεροχρονισμένα, Το σώμα (2012),ανήκει στην κατηγορία των πολύπλοκων θρίλερ. Σε αυτό το φιλμ, ο ρόλος της πολύ νέας γυναίκας είναι συγκλονιστικός επειδή αναλαμβάνει ένα βαρύτατο φορτίο. Ενώ είναι πολύ ερωτευμένκ με έναν γοητευτικό νέο επιστήμονα, δέχεται να συμμετάσχει στην παγίδευση και στη συνέχεια στο θάνατο του. Η σαρκική αγάπη ηττάται από τη μητρική, μια και στο τέλος πληροφορούμαστε ότι ο άντρας ήταν υπεύθυνος για το θάνατο της μητέρας της.

ΣΤΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΡΟΤΗΤΑΣ

Βέβαια, πολλά φιλμ καταγράφουν μια σύγχρονη γυναίκα, που μπορεί μεν να είναι εργαζόμενη και πετυχημένη, αλλά διαθέτει πολλαπλά ψυχολογικά, συναισθηματικά και ερωτικά προβλήματα. Αυτό το έχουμε δει και σε κάποιες από τις ταινίες που προανέφερα αλλά θεωρώ πως επίτομη όλων είναι το αδικημένο στα όσκαρ αριστούργημα του Τομ Φορντ Νυκτόβια Πλάσματα, όπου και πάλι η Έιμι Άνταμς διαπλάθει έναν βιωματικό, συγκλονιστικό ρόλο. Είναι πετυχημένη γκαλερίστα και χωρισμένη εδώ και 19 χρόνια με τον συγγραφέα συζυγό της. Η μητέρα της είχε πολλές αντιρρήσεις γι’αυτόν το γάμο και έκανε το παν για να τον καταστρέψει. Ωστόσο, η ηρωίδα δεν ευτύχησε στο δεύτερο γάμο της. Η ταινία, όμως, δεν είναι ένα ψυχόδραμα μπεργκμανικού τύπου αλλά βασικά και ιδίως μια διεισδυτική σπουδή στο χρόνο, στην απουσία και στην έλλειψη. Βαθμιαία, λοιπόν,   μετατοπίζεται και ο Φορντ εγκαθιστά στον οργανισμό της έναν ωρολογιακό μηχανισμό υπαρξιακού θρίλερ και αγωνιακού κλίματος. Αυτά που θα συμβούν τοποθετούνται στο πεδίο των υπαινιγμών και των ρωγμών. Ο δημιουργός χαρτογραφεί τις ανθρώπινες προθέσεις, τις παγίδες, τα μικροεφευρήματα και ταυτόχρονα τις αντιπαραθέσεις με τις ελπίδες και την άρνηση του άλλου. Ουσιαστικά, τα Νυκτόβια Πλάσματα αποτελούν για μένα κορυφαία ταινία του 2016 σε επίπεδο ανθρωπίνων σχέσεων. Τολμηρά να γράψω πως θα την ενέκριναν και ο Αντονιόνι και ο Μπέργκμαν.

Νυχτόβια πλάσματα

Νυχτόβια πλάσματα

Και για να κλείνουμε με την περίπτωση μιας νεαρής κοπέλας που κάποτε θα γίνει γυναίκα, φτάνουμε στη γαλλική δημιουργία Divines της Χουντά Μπενιαμίνα, που προτεινόταν για 7 Σεζάρ. Είναι η ιστορία της έγχρωμης όμορφης μικρούλας Ντουνιά που ζεί στο σύγχρονο Παρίσι. Περιθώριο, γκέτο, ναρκωτικά, βίαιες συμπεριφορές, προκατάληψη την περιτριγυρίζουν. Ασφυκτιά σε αυτό το τρομερό αδιέξοδο να ανακαλύψει την ταυτότητα της και να πραγματοποιήσει τις επιθυμίες, τα όνειρα της αλλά και να συνυπάρξει με έναν όμορφο νέο Γάλλο. Το ελλειπτικό τέλος μας δείχνει πόσο δύσκολο είναι να είσαι γυναίκα στη σύγχρονη εποχή.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s