19ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ


(αναδημοσίευση από την «ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ»,5/3/2017)

ΕΛΠΙΔΟΦΟΡΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑ

Αμπάς Κιαροστάμι

76 λεπτά και 15 δευτερόλεπτα με τον Αμπάς Κιαροστάμι

Του Αλέξη Ν. Δερμεντζόγλου

dermetzo@otenet.gr

Τέταρτη ημέρα σήμερα του 19ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης και από έναν μεγάλο όγκο ταινιών μπορεί κανείς να παρακολουθήσει και να επιλέξει μερικές πολύ ενδιαφέρουσες δημιουργίες τεκμηρίωσης. Όσο για τον νεοελληνικό κινηματογράφο, βρίσκεται σε μεγάλες φόρμες. Η φετινή παραγωγή ήταν περίπου 120 μεγάλα και μικρού μήκους ντοκιμαντέρ, εκ των οποίων τα σημαντικότερα θα προβάλλονται στο Ελληνικό Πανόραμα. Ακόμα τρεις, οι κατά τεκμήριο καλύτερες εθνικές ταινίες θα διαγωνιστούν στο Διεθνές Τμήμα. Έχουν, μάλιστα, αρκετές ελπίδες διάκρισης με εγγυημένη ποιότητα. Φέτος παρουσιάζεται ένα ευχάριστο και ταυτόχρονα αντιφατικό φαινόμενο: οι ελληνικές ταινίες μυθοπλασίας παρουσιάζουν εμφανέστατη κάμψη, όπως ήδη έχω γράψει. Άλλες, όπως είναι γνωστό, επιχειρούν να ακολουθήσουν ένα λαθεμένο μονοπάτι ελληνικότητας, ενώ οι περισσότερες αντιγράφουν ξένα μοντέλα κινηματογράφου. Υπάρχει, βέβαια, αναμφισβήτητη κατασκευαστική αρτιότητα, καλή διεύθυνση ηθοποιών, αλλά απουσιάζουν (πλην εξαιρέσεων) η ψυχή και η πνοή. Ειδικά, υπάρχει μεγάλο πρόβλημα με τα σενάρια και τη σκηνοθετική δυναμική, παρά τις όποιες αφηγηματικές ικανότητες.

78/52

78/52

Η ΕΥΧΑΡΙΣΤΗ ΑΝΤΙΘΕΣΗ

Αντίθετα, η φετινή παραγωγή των ελληνικών ταινιών τεκμηρίωσης εμφανίζει ευχάριστα δεδομένα με ποικιλία θεμάτων, σωστή σκηνοθετική διαχείριση και πολύ ενδιαφέροντα σενάρια. Η θεματολογία ποικίλλει ενώ παρατηρούμε τα ακόλουθα: έχουν μειωθεί τα ντοκιμαντέρ γύρω από την οικονομική κρίση, ίσως επειδή τα 10 χρόνια έχουν κουράσει τους πάντες. Ωστόσο, υπάρχουν φιλμ που δείχνουν τις παράπλευρες απώλειες αυτού του κράχ. Ας πούμε ως κλασικό παράδειγμα την περίπτωση Ελλήνων μεταναστών στη Γερμανία που επιστρέφουν στη χώρα μας και αναγκάζονται να ξαναμεταναστεύσουν λόγω της οικονομικής κρίσης. Ακόμα, υπάρχουν ντοκιμαντέρ γύρω από τους πρόσφυγες και τους μετανάστες, και μερικά πολύ ενδιαφέροντα που κεντρώνονται γύρω από πρόσωπα. Κατά τα άλλα, κάποιες από τις εθνικές ταινίες τεκμηρίωσης δείχνουν με αναλυτικό τρόπο πως οι δομές πρόνοιας είναι σχεδόν ανύπαρκτες στη χώρα και πολλές προβάλλονται διαφημιστικά χωρίς τελικά να παράγουν σωστό κοινωνικό έργο. Κλασικό παράδειγμα η περίπτωση ατόμων που κάνουν χρήση ναρκωτικών ουσιών και το πως λειτουργούν οι δομές απεξάρτησης.

Ημέρα απελευθέρωσης

Ημέρα απελευθέρωσης

ΚΑΠΟΙΕΣ ΠΡΩΤΕΣ ΕΡΜΗΝΕΙΕΣ

Οι πρώτες εξηγήσεις για αυτή την άνθιση του ελληνικού ντοκιμαντέρ είναι αρχικά τεχνοοικονομικές: τα κόστη παραγωγής είναι χαμηλότερα από εκείνα των ταινιών μυθοπλασίας και τα τεχνικά μέσα πιο απλά. Αρκεί, λοιπόν, μια πολύ καλή έρευνα, που μπορεί βέβαια να πάρει και πολύ χρόνο, ένα πολύ καλό μοντάζ, και ιδίως η πίστη του σκηνοθέτη στο θέμα του, την ιδεολογία, τις αποκαλύψεις και τις εντυπωσιακές εικόνες. Φέτος οι Έλληνες σκηνοθέτες δείχνουν ακόμη πιο συνειδητοποιημένοι και τεχνικά ικανοί να πείσουν και να συγκινήσουν με τις ιστορίες τους. Το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ βοήθησε τα μέγιστα σε αυτή την πολύ σημαντική άνοδο.

Εγώ τον έλεγα Μόργκαν

Εγώ τον έλεγα Μόργκαν

ΚΑΡΤΠΟΣΤΑΛΙΚΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ

Πρέπει να χαίρεται κανείς στο σύγχρονο ελληνικό ντοκιμαντέρ για τη μεγάλη απόσταση που διήνυσε από το τριτοκοσμικό παρελθόν του εδώ και δεκαετίες μέχρι το ελπιδοφόρο μέλλον του. Συνήθως στο παρελθόν, ελληνικό ντοκιμαντέρ σήμαινε τηλεοπτική αφήγηση, καρτποσταλικές γραφικότητες, λόγο υπερβολικό και ρητορικό. Όλα αυτά πλέον εξαφανίζονται, χωρίς αυτό βεβαίως να σημαίνει ότι έχουν εκλείψει τελείως οι κακές ή μέτριες ταινίες τεκμηρίωσης. Ευτυχώς, όμως, αποτελούν τη μειοψηφία.h-apofoithshΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΟΡΥΦΗΣ

Από τα ξένα ντοκιμαντέρ που είδαμε ή θα δούμε, αξίζει να σημειώσουμε τα ακόλουθα. Μεγάλο σινεφίλ ενδιαφέρον παρουσιάζει το αμερικανικό 78/52 του Αλεξάντρ Φιλίπ. Ασχολείται με τη μυθική σκηνή του ντους στο Ψυχώ του Χίτσκοκ, όπου ο Άντονι Πέρκινς σφάζει την πανέμορφη Τζάνετ Λι. Δεκάδες σκηνοθέτες έκτοτε αναπαρήγαν αυτή τη σκηνή που είναι υπόδειγμα οργάνωσης και αποτελεσματικότητας στην παραγωγή τρόμου. Δείτε ακόμα το βραβευμένο στη Βενετία γαλλικό ντοκιμαντέρ Η αποφοίτηση της Κλερ Σιμόν. Το φιλμ ασχολείται με τη διάσημη γαλλική σχολή Le Femis απ’όπου αποφοίτησαν οι κορυφαίοι κλασικοί Γάλλοι δημιουργοί στο ντοκιμαντέρ. Στην Ελλάδα ήταν ιδιαίτερα αγαπημένος ο Ιρανός δημιουργός Αμπάς Κιαροστάμι που χάσαμε πέρσι. Φέτος το Φεστιβάλ θα τον τιμήσει διπλά: θα προβληθεί το μικρού μήκους ντοκιμαντέρ του Πήγαινε με σπίτι και η ταινία τεκμηρίωσης 76 λεπτά και 15 δευτερόλεπτα με τον Αμπάς Κιαροστάμι, ένας απολογισμός του έργου του από τον Σεϊφολά Σαμαντιάν, φίλο και συνεργάτη του για ένα τέταρτο του αιώνα. Αξίζει τον κόπο ακόμα να σημειωθεί το Εγώ σου έλεγα, Μόργκαν, αμερικανοσουηδική παραγωγή του Κάσπερ Κόλιν. Είναι η ιστορία του Αμερικανού τρομπετίστα Λι Μόργκαν, κορυφαίου της τζαζ. Μια μέρα, στη Νέα Υόρκη του 1972, σε ηλικία 33 ετών, πήγε με τη γυναίκα του ΄Ελεν σε ένα κλαμπ. Εκείνη τον σκότωσε, κάτι που συγκλόνισε τη μουσική σκηνή. Αξίζει τον κόπο να σημειωθεί η συμπαραγωγή Νορβηγίας-Λετονίας Ημέρα Απελευθέρωσης των Μόρτεν Τράαβικ και Ούγκις Όλτε. Τον Αύγουστο του 2015, το σλοβενικό συγκρότημα Laibach πήγε στη Βόρεια Κορέα και υπήρξε η πρώτη ξένη ροκ μπάντα που έπαιξε εκεί. Τα γεγονότα υπήρξαν κωμικοτραγικά αλλά και συγκλονιστικά, αποδεικνύοντας πως η μουσική και η λυτρωτική δύναμη του ροκ μπορούν να γεφυρώσουν μεγάλα πολιτικά ρήγματα. Η μουσική ενώνει, όπως ενώνει, βέβαια, και το σινεμά, κάτι που διαπιστώνεται για μια ακόμη φορά και στο 19ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s