Από το Παρελθόν


out-of-the-pastτου Γιάννη  Κιριμλίδη

Η πρώτη φορά, που είδα την ταινία, ήταν στην TV, κάποιο καλοκαίρι στις αρχές της δεκαετίας του 80, τότε που  ήταν «ο λαός σην εξουσία και το ΠΑΣΟΚ στην κυβέρνηση». Οι κινηματογραφικές επιλογές μου, την εποχή εκείνη, είχαν ως κριτήρια τα ονόματα του σκηνοθέτη, των ηθοποιών και την κριτική της εφημερίδας μου.

Την ταινία προλόγιζε ο Γιάννης Μπακογιαννόπουλος. Απ΄ όσα είπε δεν κατάλαβα γρι. (Πάντα θεωρούσα, ότι καλός είναι ο πρόλογος αλλά το ζουμί και το ταμείο είναι ο επίλογος). Εντυπωσιάσθηκα έντονα, ωστόσο, από το αίσθημα της απαισιοδοξίας και το απειλητικό κλίμα της ταινίας, από την ίντριγκα, από την επιβλητική σιλουέτα, τα βαριά βλέφαρα και την βαθειά φωνή  του Ρόμπερτ Μίτσαμ και από την επικίνδυνα αθώα ομορφιά της Τζέην Γκριρ, τόσο, που στη συνείδησή μου η έννοια του φιλμ-νουάρ ταυτίσθηκε με το Out of the Past και το προγενέστερο Με διπλή Ταυτότητα.

Την ταινία την είδα πρόσφατα, για την ανάγκη του παρόντος σημειώματος, φορώντας πλέον τα «γυαλιά» που μου χάρισε η κινηματογραφική λέσχη της ΕΡΤ3. Έτσι, αναγνώρισα το χρωματολόγιο, τις παράδοξες γωνίες και την αρχιτεκτονική των χώρων του γερμανικού εξπρεσιονισμού. Λαμβάνοντας υπ΄ όψη την εποχή (1947) καταλαβαίνει κανείς, ότι δεν βρισκόμαστε – όπως πίστευαν οι λαοί και τους διαβεβαίωναν οι ηγεσίες τους – στο τέλος της μισαλλοδοξίας  και των πολέμων αλλά στο λυκαυγές του ψυχρού πολέμου και του ζοφερού μέλλοντος ενός πυρηνικού ολοκαυτώματος. Οι προσδοκίες  των λαών περί οικουμενικής ειρήνης, συνεργασίας  και προόδου αναβλήθηκαν επ΄ αόριστον.

Το «κλειδί» για την κατανόηση του νοήματος, κατά τη γνώμη μου, είναι η τελευταία σεκάνς της ταινίας.  Ο  κωφάλαλος βοηθός (δλδ. ο απόβλητος και μαυροπινακισμένος σεναριογράφος Ντάνιελ Μεϊνγουέρινγκ), ως αρχαίος οιωνοσκόπος, διαβάζει στα χείλη των «ασεβών» της εποχής  όσα λένε αλλά,  κυρίως, όσα δεν λένε. Επικοινωνεί με τους θεατές μόνο μέσω των «συμβολισμών» του Τουρνέρ, που δρα ως  ο ενδιάμεσος του άλαλου προφήτη. Προειδοποιεί, λοιπόν, αλληγορικά και χαμηλόφωνα την κοινωνία : ν΄  αποχαιρετήσει τα πάθη και τις ψευδαισθήσεις για ειρηνική  κι΄ ελεύθερη ζωή· να συμβιβασθεί, σκύβοντας το κεφάλι, σε ένα συμβατικό γάμο και μία ζωή μεροδούλι-μεροφάι· η ίδια μοίρα αναμένει και τους ριψοκίνδυνους τυχοδιώκτες, που προσωρινά  βρέθηκαν καβάλα στο κύμα· και τέλος, χλευάζει τους «νοικοκυραίους» στο πρόσωπο του νοικοκυροκόριτσου,  που επιζητά αυτοεπιβεβαίωση, όταν της λέει ψέμματα για την πρόθεση του αφεντικού του.

 Όσο για τη συμμόρφωση των «μη συμμορφουμένων προς τας υποδείξεις», αυτή θα την αναλάβει η εξουσία και οι ήδη «συμμορφωθέντες». Οι προφητείες του, παλαότερες εκείνων του Παϊσίου, επαληθεύθηκαν και εξακολουθούν να επαληθεύονται τραγικά μέχρι και σήμερα.

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s