«ΝΕΡΟΥΔΑ»


 

(αναδημοσίευση από την ΕΠΟΧΗ)

neruda

Εν αρχή ην ο Λόγος…

Του Στράτου Κερσανίδη

Οι λέξεις είναι φτιαγμένες από το υλικό του θεού. Έχουν την ικανότητα της δημιουργίας, πλάθονται όπως η λάσπη και με ένα φύσημα αποκτούν ζωή, γίνονται λόγος και φτιάχνουν κόσμους ολόκληρους.

Ο Πάμπλο Νερούδα, γεννήθηκε το 1904 και το πραγματικό του όνομα ήταν Ρικάρδο Νεφταλί Ρέγιες Μπασοάλτο. Υπήρξε ένας από τους πιο σημαντικούς ποιητές της ισπανόφωνης λογοτεχνίας και ένας από τους κορυφαίους ποιητές παγκοσμίως ο οποίος τιμήθηκε με το βραβείο Νομπέλ το 1971.

Ο ποιητικός κόσμος του Νερούδα εφάπτεται με την καθημερινότητα, εισχωρεί εντός της, απομυζά υλικό και εμφυσά ιδέες. Λέξεις περιπλεκόμενες, λόγος δημιουργικός, ποίηση ζωντανή, καθημερινή στην οποία εμπλέκονται ο έρωτας και η πολιτική. Ποιητής μπολιασμένος με τον αγώνα και τον πόνο των απλών ανθρώπων, περιφρονεί τον ελιτισμό των συναδέλφων του και έχει την άποψη πως, ποίηση είναι ο ίδιος ο λαός.

Όμως εκτός από μεγάλος ποιητής ο Νερούδα υπήρξε και στρατευμένος κομουνιστής. Προσχώρησε στο Κομουνιστικό Κόμμα της Χιλής το 1945 και θεωρήθηκε από τις αρχές της χώρας του ως μείζων κίνδυνος. Ο δικτάτορας της Χιλής, Γκονσάλες Βιδέλα εκδίδει ένταλμα σύλληψης εναντίον του κι ο Νερούδα κρύβεται επί 13 μήνες μέχρι να μπορέσει να φύγει στην Αργεντινή, διασχίζοντας τις Άνδεις και τελικά έφτασε στο Παρίσι το 1949.

Η περίοδος της παρανομίας και της καταδίωξης είναι το θέμα της ταινίας του Πάμπλο Λαράιν «Νερούδα» (Neruda), η οποία αποτελεί την υποψηφιότητα της Χιλής για το ξενόγλωσσο Όσκαρ. Μόνο που επειδή δεν είναι πάντοτε τα πράγματα όπως φαίνονται ή όπως τα φανταζόμαστε, έτσι και στην περίπτωση της ταινίας τα γεγονότα πέφτουν ‘θύματα’ της μυθοπλασίας. Ο σκηνοθέτης μπαίνει στην θέση του ποιητή, και γίνεται δημιουργός. Πλάθει ιστορίες, δημιουργεί χαρακτήρες, αφηγείται έχοντας ως οδηγό τους στίχους του Νερούδα, κι ακόμη, μπαίνει στη σκέψη του, φαντάζεται αυτά που θεωρεί πως ο ίδιος ο ποιητής θα ήθελε.

Ποιος είναι ο πρωταγωνιστής της ταινίας; Η απάντηση φαντάζει προφανής, «ο Νερούδα», αλλά υπάρχει εξαρχής ένας αφηγητής. Είναι ο Όσκαρ Πελουσονό, ο αστυνομικός επιθεωρητής ο οποίος έχει βάλει ως σκοπό της ζωής του να συλλάβει τον επικίνδυνο κομουνιστή ποιητή. Ένας νουάρ χαρακτήρας, μοναχικός, επίμονος, πιστός στο καθήκον.

Πελουσονό, λοιπόν, εναντίον Νερούδα. Μυθοπλασία εναντίον πραγματικότητας.

Βέβαια το εντυπωσιακό του πράγματος είναι η ίδια η δομή της ταινίας, η αντισυμβατική αφήγηση, η ποιητική διάθεση η οποία διατρέχει ολόκληρο αυτό το πολιτικό θρίλερ καταδίωξης.

Θα μπορούσα να γράψω πως «η ταινία είναι ποιητική», ένας εύκολος τρόπος για να ξεμπερδέψω. Όμως δεν μπορούμε να αγνοήσουμε το δραματικό στοιχείο, την αστυνομική δομή της, την πολιτική της άποψη. Υπάρχουν στιγμές που ενώ κυριαρχεί απόλυτα ο ρεαλισμός, έρχεται η επόμενη σκηνή για να αποδομήσει την προηγούμενη και φλερτάροντας με το παράδοξο να καταλήξει κοιτάζοντας κατάματα, τους χαρακτήρες.

Τελικά ο Πάμπλο Νερούδα είναι ποιητής, ως ποιητής σκέφτεται και δρα, ενώ ο Όσκαρ Πελουσονό είναι αστυνομικός και ως τέτοιος σκέπτεται και δρα.

Ο Πάμπλο Λαράιν σκηνοθετεί το συνεχές, με ασυνέχειες, «σπάζει» τις σεκάνς σε σκηνές που ενώ είναι σε απόλυτη ακολουθία η μία με την άλλη, μοιάζουν κατακερματισμένες. Ολόκληρη η ταινία αποτελείται από τέτοια «κομμάτια» που όμως ο θεατής δε δυσκολεύεται να συναρμολογήσει, αντίθετα η αφήγηση γίνεται περισσότερο γοητευτική.

Ο Λοράιν λέει: «είναι μία ψεύτικη βιογραφία. Εφηύραμε έναν κόσμο, όπως ο Νερούδα είχε εφεύρει τον δικό του. Δημιουργήσαμε ένα ‘Νερουδιακό’ φιλμ, όχι ένα φιλμ για το Νερούδα. Ένα διήγημα που ο Νερούδα θα ήθελε να διαβάσει».

Μια μεγάλη ταινία από έναν δημιουργό που ακολουθεί συνεχή ανοδική πορεία. Ένα σινεμά τολμηρό που δε φοβάται να ‘αλλοιώσει’ τα γεγονότα αναδεικνύοντας τους ήρωές του αλλά, εν τέλει, και τα ίδια τα γεγονότα.

strakersan@gmail.com

http://kersanidis.wordpress.com

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s