ΕΡΕΥΝΑ: “ΠΕΣ ΜΟΥ ΜΙΑ ΤΑΙΝΙΑ ΝΑ ΜΟΥ ΔΩΣΕΙ ΕΛΠΙΔΑ”


(από την «ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ»,6/2/2017)

Το κορίτσι στο τρένο

Το κορίτσι στο τρένο

Του Αλέξη Ν. Δερμεντζόγλου

Ο κόσμος που ολοένα επιχειρεί να ψυχαγωγηθεί στους κινηματογράφους αναρωτιέται αν οι ταινίες που προβάλλονται στις αίθουσες μπορούν να του προσφέρουν κάποιες λύσεις, όπως και στο παρελθόν. Είναι φανερό πως οι σύγχρονοι σινεφίλ αναζητούν από το σινεμά ψυχαγωγία, απόψεις για τη ζωή, προτάσεις δράσεων, αισθητικές πρωτοπορίες αλλά και διερεύνηση γεγονότων. Τακτικά μας ρωτάνε “πείτε μου μια ταινία για να περάσω καλά” αλλά εμείς δυσκολευόμαστε να απαντήσουμε. Είναι δύσκολο πιά να γνωρίζεις στην εποχή που το κοινό είναι τόσο ετερόκλητο και διασπασμένο ποιες είναι οι επιθυμίες και ποιοι οι στόχοι της εξόδου στο σινεμά. Από την άλλη μεριά, ο κινηματογράφος του 21ου αιώνα είναι τόσο φτωχός ώστε δε μπορεί να περισώσει καν τον εαυτό του. Πως, λοιπόν, να προσφέρει λύσεις στους άλλους; Σε γενικές γραμμές, είναι ανεπαρκής, φορμαλιστικός, εφετζίδικος, ρηχός, με ευτελή σενάρια και ιδίως με πλήρη αδυναμία να κατανοήσει το τώρα και να προβλέψει το μέλλον. Βρισκόμαστε σε μια μετακοινωνία των ψηφιακών και εικονικών πραγματικοτήτων αλλά και των προσωπικών ψευδαισθήσεων και φαντασιώσεων. Απαιτείται υψηλή τεχνική για να καταγραφεί η υλικότητα, η φιλοσοφία της αλλά και η εξέλιξή της. Δεν περιμένουμε, λοιπόν, απλά από το σινεμά να μας μιλάει για τρομοκράτες (όπως κάνει συχνά), πρόσφυγες, οικονομικούς μετανάστες, trafficking (κάτι που επίσης κάνει συχνά), ούτε για τη συνεχή ακροδεξιά αγκύλωση του κόσμου μας, την ισχυρή συσπείρωση του καπιταλισμού και τα ισχυρά αντεργατικά μέτρα.

Τrumbo

Τrumbo

ΣΕ ΕΠΟΧΗ ΑΠΟΣΥΜΠΙΕΣΗΣ

Εκείνο που προσδοκούμε από τις ταινίες είναι να συνθέσουν επιδέξια αυτές τις καταστάσεις και να μας δείξουν με ποιο τρόπο οργανώνεται αυτό το ασύμμετρο, ρευστό σύμπαν που μας περιτριγυρίζει. Θα πρέπει, επίσης, να μας πουν έγκαιρα αν άρχισε η αποσυμπίεση της παγκοσμιοποίησης και εμφανιζονται ρωγμές στη φιλοσοφία της. Πως γίνεται αυτό; Πως θα επιδράσει στα άτομα; Τακτικά μας μιλάνε για “λαγνεία του φόβου” αλλά δε μας εξηγούν με ποιο τρόπο το άτομο, πλήρως εξουθενωμένο, οδηγείται στις ναρκωτικές ουσίες, στα αντικαταθλιπτικά, στο αλκοόλ και σε μια ασαφή, τρεμάμενη πορεία όπου δε μπορεί να βρει ίχνος απόλαυσης. Εδώ, λοιπόν, θα έπρεπε να βρισκόταν το σινεμά, σύμμαχος και παρέα, να παράσχει εκείνες τις εικόνες που θα δράσουν ευεργετικά. Πως πηγαίνει, λοιπόν, ο κόσμος στον κινηματογράφο; Φυσικά, με τη φήμη γύρω από μια ταινία. Το La La Land πχ που εκκίνησε από τις 22 Δεκεμβρίου πέρυσι απλώθηκε από στόμα σε στόμα και έκανε πολύ καλά ρεκόρ εισιτηρίων.

Το μεγάλο σορτάρισμα

Το μεγάλο σορτάρισμα

ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΣΗΜΕΡΑ

Ωστόσο, το σινεμά του σήμερα απώλεσε και ένα ισχυρότατο όπλο που είχε στο παρελθόν. Στις μέρες μας είναι εγκλωβισμένο μεταξύ τηλεόρασης, ηλεκτρονικών υπολογιστών, μπαρ και άλλων ψυχαγωγικών επιλογών, και ως εκ τούτου δε διαθέτει τη δύναμη της ηγεμονίας που είχε στις τρεις πολύ ένδοξες δεκαετίες του ’50, ’60 και ’70 (το ’80 εμφανίζεται το βίντεο). Τότε, όσοι πήγαιναν στον κινηματογράφο ήταν σίγουροι ότι θα ξέχναγαν τις σκοτούρες, θα περνούσαν καλά, θα επικοινωνούσαν δημιουργικά σε συζητήσεις με φίλους και θα απολάμβαναν μια γενναιόδωρη ψυχαγωγία. Επίσης, υπήρχε άλλο ένα θετικό πλεονέκτημα: Ακόμα και οι καλλιεργημένοι θεατές ταυτίζονταν με τους θετικούς ήρωες των ταινιών, η σύγκριση τούς βελτίωνε, ενώ παράλληλα έπαιρναν παρακαταθήκες δυνάμεων. Ας πούμε, ο τύπος του λαϊκού εκδικητή εκτόνωνε πολύ τις λαϊκές μάζες. Οι σταρ που λατρεύτηκαν ως σύμβολα σκληρών και δίκαιων αντικομφορμιστών ήταν οι Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ, Ζαν Πολ Μπελμοντό, Αλέν Ντελόν.

Πάση θυσία

Πάση θυσία

ΝΑ ΜΑΘΑΙΝΕΙΣ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΣΟΥ

Το κοινό των παρελθόντων δεκαετιών, που δεν διέθετε και υψηλή καλλιέργεια, κέρδιζε πάρα πολλές γνώσεις από τις ταινίες που έβλεπε. Παράλληλα, έμμεσα έπαιρνε πληροφορίες για τον εαυτό του και υπολόγιζε πώς θα αντιδρούσε ο ίδιος σε μια δεδομένη στιγμή, πάντα σε σχέση με τους φιλμικούς ήρωες.

Sully

Sully

ΚΑΙ ΤΩΡΑ ΤΙ ΓΙΝΕΤΑΙ;

Δυστυχώς, από τις ταινίες που είδαμε μέσα στο 2016 και τον πρώτο μήνα του 2017, ελάχιστες είναι εκείνες που μπορούμε να προτείνουμε στους σινεφίλ για να τις δουν και να παραλάβουνν πληροφορίες που αφορούν τον εαυτό τους και τα προβλήματά τους. Είναι λίγες, δυστυχώς, που θα σας προτείνουμε στη συνέχεια, που δρουν είτε συμβουλευτικά προς το πρόβλημά σας ειτε δείχνουν τα ασαφή, ξεφτισμένα κομμάτια της σύγχρονης κοινωνίας. Το κορίτσι στο τρένο του πρώην ηθοποιού Τέιτ Τέιλορ, από διασκευή ενός μυθιστορήματος της Πόλα Χόκινς, με την Έμιλι Μπλαντ εξαιρετική στο βασικό ρόλο, μας προσφέρει πολύτιμα στοιχεία προσέγγισης πάνω στις ερωτικές συμπεριφορές των σύγχρονων ανθρώπων, στις ιδιομορφίες τους αλλά και στις εκτροπές τους. Παράλληλα, η σύνθετη, πολύπλοκη αφήγηση ουσιαστικά μας μεταφέρει σε έναν ασυνάρτητο σύγχρονο κόσμο, που για να χαρτογραφηθεί χρειάζεται πολύπλοκες αναλύσεις. Στο έξοχο φιλμ του Πολ Φερχόφεν Εκείνη, οι θεατές μπορούν να παραλάβουν εξαιρετικά χυμώδεις πληροφορίες για το πως είναι οργανωμένη η μεγαλοαστική κοινωνική τάξη και ο καπιταλισμός που την έχει “στον αφρό”. Το πορτρέτο είναι εξεπίτηδες ασαφές, ρευστό, με εναλλαγές σκηνών και καταστάσεων, και ιδίως με την κατάληξη μιας ιδεολογικής, πολιτικής, συναισθηματικής και σεξουαλικής διαστροφής που καλύπτει όλα αυτά. Ο μέγας Ολλανδός δημιουργός μας δείχνει ακριβώς τα συμπτώματα αυτής της μετακοινωνίας, τις φαντασιώσεις της, τις έμμονες ιδέες αλλά και τις επικίνδυνες επιδιώξεις της.

Εκείνη

Εκείνη

ΕΓΚΛΩΒΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΥΝΑΤΗ ΑΝΤΙΘΕΣΗ

Στο Δωμάτιο του Λένι Έιμπραχαμσον αναλύεται όλη η διαστροφική τάση μερίδας ατόμων που ονειρεύονται να κατασκευάσουν έναν δικό τους μυστικό παράδεισο όπου θα ζουν ηδονιστικά και διαστροφικά, πιστεύοντας πως οι άλλοι τους θεωρούν νεκρούς.

Το δωμάτιο

Το δωμάτιο

Υπάρχει, όμως, μια τάση του σύγχρονου σινεμά, λόγω και των ελάχιστων καλών σεναρίων, που είναι να μας προσφέρει ιστορίες πραγματικών γεγονότων, προσπαθώντας να μας πείσει οτι βρίσκεται πάντα εκεί στα πραγματικά γεγονότα για να τα αποτυπώσει μαζί με τα πρόσωπα που έμειναν στην ιστορία. Οι ταινίες που προκύπτουν δεν είναι κατ’ανάγκη κακές αλλά πολλές φορές προσφέρουν πληροφορίες που μπορούν να εκτιμηθούν λαθεμένα. Δε βρισκόμαστε στην εποχό όπου ο Ντέιβιντ Λιν γύρισε, βασισμένος σε πραγματικό πρόσωπο, τον θρυλικό Λώρενς της Αραβίας (1962). Ο Ίστγουντ είναι απλά συμπαθητικός όταν αφηγείται την ιστορία του θρυλικού πιλότου που προσγείωσε το αεροπλάνο στον ποταμό Χάντσον στην ταινία Sully. Το ίδιο μπορούμε να πούμε πχ και για τον Trumbo που, βέβαια, έδωσε την ευκαιρία στους νέους να μάθουν για την εφιαλτική μακαρθική περίοδο στις ΗΠΑ, αλλά ως ταινία δεν απέδωσε τους ακριβείς συσχετισμούς και τις ιδιαίτερες καταστάσεις εκείνη της εποχής. Και αν μιλήσουμε όχι για πραγματικά πρόσωπα αλλά για πραγματικά γεγονότα και καταστάσεις που δυναστεύουν τον σύγχρονο κόσμο και που διογκώνουν τον καπιταλισμό, τότε θα φτάσουμε στο τραπεζικό σύστημα, στο οποίο αναφέρεται τόσο Το μεγάλο σορτάρισμα όσο και το Πάση θυσία. Και αν θέλουμε να πάρουμε μια αίσθηση των θρυμματισμένων επιθυμιών μας και πως τις βιώνουμε με μια μελαγχολική συναίνεση, τότε δεν έχουμε παρά να δούμε το Cafe Society. Γούντι Άλεν είναι αυτός, κάτι παραπάνω ξέρει.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s