ΜΕ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΤΟ SPLIT


(απο την ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ,29/1/2017

ΟΙ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΕΣ ΠΟΛΛΑΠΛΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣsplitΤου Αλέξη Ν. Δερμεντζόγλου

dermetzo@otenet.gr

Πάντα παρουσιάζει ενδιαφέρον κάθε νέα ταινία του Nάιτ Σιάμαλαν, έστω και αν οι τελευταίες ήταν αποτυχίες. Από την περασμένη Πέμπτη προβάλλεται η νέα του δημιουργία Split (που σημαίνει διασπώ, διαχωρίζω), που τουλάχιστον το σεναριό της είναι πολύ πρωτότυπο: καταγράφει την προσπάθεια τριών κοριτσιών που έχουν απαχθεί από έναν τύπο να εντοπίσουν κάποιες από τις 24 διπλές προσωπικότητές του και έτσι να διασωθούν. Οι κοπέλες, με διάφορα στοιχεία, επιχειρούν να σκιαγραφήσουν κάποιες από αυτές τις (προσωπικότητες) για να μπορέσουν τελικά να τον εντοπίσουν. Όσο θυμόμαστε κινηματογραφικές ταινίες, δε μπορούμε να ανατρέξουμε σε ορισμένες από αυτές όπου ο βασικός χαρακτήρας, διαθέτοντας τόσες πολλές προσωπικότητες διαγράφει μια πολύ ασαφή ταυτότητα. Το θέμα διερευνήθηκε κινηματογραφικά αρκετές φορές αλλά σε όχι τόσο μεγάλη έκταση. Το είδαμε σε φιλμ ψυχοπαθολογικά, θρίλερ, μεταφυσικά, επιστημονικής φαντασίας. Η ασάφεια μιας προσωπικότητας, η μη καθορισμένη ταυτότητα λειτουργούν και επίφοβα και ανησυχητικά και αγωνιακά. Πολλές φορές, βέβαια, το θέμα ξεφεύγει από την υπαρξιακή του διάσταση και γίνεται καθαρά τεχνική υπόθεση εντοπισμού. Ας πούμε, στη σπουδαία δημιουργία του Ρότζερ Ντόναλντσον Αδιέξοδο (1987), οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες επιχειρούν να εντοπίσουν τον ασύλληπτο Ρώσο κατάσκοπο, ένα είδος φαντομά, τον επονομαζόμενο Γιούρι.

ΤΑ ΚΟΜΠΙΟΥΤΕΡ ΚΑΤΑΓΡΑΦΟΥΝ

Στο τέλος αυτής της ταινίας, τα πολύπλοκα κομπιούτερ των μυστικών υπηρεσιών τροφοδοτούνται συνεχώς από νέα στοιχεία, μας βγάζουν σε εκτύπωση το πρόσωπο του καταζητούμενου, περιορίζοντας έτσι τα όριά του. Ωστόσο, το θέμα μας σήμερα ξεφεύγει από τα τεχνικά δεδομένα, γι’αυτο θα ανατρέξουμε στην κλασική λογοτεχνία και θα θυμηθούμε τον Ρόμπερτ Στίβενσον και το κλασικό του μυθιστόρημα Δρ. Τζέκιλ και κ. Χάιντ. Μέσα σε διάστημα 10 ετών γυρίστηκαν δύο περίφημα ασπρόμαυρα κλασικά φιλμ. Στα 1931 ο Ρούμπεν Μαμούλιαν αξιοποιεί τους Φρέντρικ Μαρτς και Μίριαμ Χόπκινς στην πρώτη κορυφαία διασκευή. Δέκα χρόνια αργότερα ο Βίκτορ Φλέμινγκ θα γυρίσει τη δική του αριστουργηματική εκδοχή με τους Ίνγκριντ Μπέργκμαν και Σπένσερ Τρέισι σε διπλό τραγικό ρόλο. Είναι ταυτόχρονα ο ευγενέστατος, καλός γιατρός Δρ. Τζέκιλ και ο άξεστος, ορμητικός και λαϊκός κ. Χάιντ. Ο Στίβενσον βάζει τον σωστό προβληματισμό για τη διπλή φύση του ανθρώπου και τη συνύπαρξη καλού και κακού.

Δρ Τζέκιλ και

Δρ. Τζέκιλ και κ.Χάιντ

ΜΙΑ ΙΔΙΟΦΥΗΣ ΣΥΛΛΗΨΗ

Στην πιθανά καλύτερη ταινία του, το ασπρόμαυρο Ψυχώ (1960), ο Χίτσκοκ τοποθετεί ιδιοφυώς το θέμα του δισυπόστατου. Δεν είναι απλά ό,τι ο Νόρμαν Μπέιτς (Άντονι Πέρκινς) υποδύεται ταυτόχρονα και τη μητέρα του, μια κλασική περίπτωση σχιζοφρένειας, αλλά τα πράγματα είναι πολύ πιο σύνθετα. Πέρα από το εκπληκτικό τέλος, όπου ο ήρωας επιδεικνύει μια αφοπλιστική αθωότητα, αξίζει να σημειώσουμε και την περίπτωση της σέξυ δολοφονημένης γυναίκας Τζάνετ Λι. Και η ίδια, αν την εξετάσουμε προσεκτικά, είναι σαφέστατα διαταραγμένη και διχασμένη, μια και από ευγενική κοπέλα γραφείου μετατρέπεται σε κλέφτρα-φυγάδα και έντονα διαθέσιμη σεξουαλικά.

ΙΧΝΗΛΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΡΓΕΣ ΑΠΟΚΑΛΥΨΕΙΣ

Στη γνωστή ταινία του Μπράιαν Σίνγκερ Οι συνήθεις ύποπτοι (1995) γίνεται συνεχώς αναφορά στον φοβερό και τρομερό Κάιζερ Σόζε. Δε θα μάθουμε, τελικά, ποιος είναι αυτός, πως λειτουργεί δολοφονικά, παρά θα δούμε μια φευγαλέα σκιά στο τέλος (Κέβιν Σπέισι), και τότε ο σκηνοθέτης θα μας δώσει ενα έναυσμα να λύσουμε μόνοι μας το αίνιγμα. Ωστόσο, υπάρχει ένα εξαιρετικό, ιδιοφυές, πολύπλοκο θρίλερ που φαίνεται να λύνει το θέμα των πολλαπλών προσωπικοτήτων.

Ταυτότητα

Ταυτότητα

Είναι η Ταυτότητα (2003) του Τζέιμς Μάνγκολντ, με τον Τζον Κιούζακ. Μια νύχτα με τρομερή βροχή, σε ένα απομονωμένο πανδοχείο, οι ένοικοι σκοτώνονται ο ένας μετά τον άλλον χωρίς να εντοπίζεται ο δράστης. Πολύ επιπόλαια και βιαστικά μπορεί να υποθέσει κάποιος πως είναι μια παραλλαγή του μυθιστορήματος της Αγκάθα Κρίστι Δέκα μικροί νέγροι. Ωστόσο, η ταινία είναι πολύ πιο ανησυχητική, πιο τολμηρή, επίφοβη και γεμάτη πολλαπλή ανησυχία. Με το πέρασμα του χρόνου αντιλαμβανόμαστε πως ο δράστης διαθέτει πολλαπλές προσωπικότητες και πολλαπλές ταυτότητες, ως εκ τούτου είναι αδύνατο να εντοπιστεί. Μεταμορφώνεται, μεταλλάσσεται, υπερβαίνει τον χρόνο, είναι εδώ και άλλου, άρα παντού.

Δάσκαλος για κλάματα

Δάσκαλος για κλάματα

ΚΑΙ ΚΩΜΙΚΕΣ ΕΚΔΟΧΕΣ

Το θέμα είναι σοβαρό, επικίνδυνο, αλλά πρέπει να σημειώσουμε ότι υπάρχουν και κωμικές εκδοχές. Ο Τζερι Λιούις, από τη δεκαετία του ’60, γυρίζοντας τον (μνημειώδη) Δάσκαλο για κλάματα (1963) θα μιλήσει ουσιαστικά και θα εντυπωσιάσει τους πάντες (ακόμα και τον Ζαν Λικ Γκοντάρ) με τη θεωρία του διχασμένου υποκειμένου. Στο φιλμ, ένας ιδιοφυής αλλά πανάσχημος καθηγητής, παίρνοντας μια ειδική φόρμουλα, μετατρέπεται περιστασιακά σε έναν πανέμορφο και γοητευτικό νέο. Μπορεί η μυθοπλασία να μη διαθέτει την τραγικότητα του Δρ. Τζέκιλ και κ. Χάιντ, ωστόσο η κατάσταση οδηγεί τον βασικό ήρωα σε κωμικές, σχιζοφρενικές εξελίξεις. Ο Τζέρι Λιούις πίσω από το κωμικό έδωσε μια κρυφή διάσταση του ανθρώπινου ψυχισμού. Αργότερα, θα γίνει το ριμέικ της ταινίας αλλά και η συνέχειά του με τον μαύρο σόουμαν Έντι Μέρφι στη θέση του Τζέρι Λιούις. Σε ταινίες, όμως, του τύπου Δάσκαλος για γέλια και για κλάματα (2000), τα πάντα εξαντλούνται σε ευτελή και κωμικά γκαγκ, σε διαδικασίες επανάληψης, με στόχο μόνο τα χαχανητά και όχι το βαθύτερο προβληματισμό για τις πολλαπλές προσωπικότητες και ταυτότητες. Αντίθετα, ιδιοφυέστατη είναι η υπέροχη δημιουργία του Γούντι Άλεν Ζέλιγκ (1983) για το αίνιγμα του χαμαιλέοντα.

Ζέλινγκ

Ζέλιγκ

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s