ΠΡΟΠΟΛΕΜΙΚΕΣ ΤΑΙΝΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΤΡΑ


του Αργύρη Τσιάπου

Οι κάτοικοι της Πάτρας είδαν για πρώτη φορά ελληνική ταινία μυθοπλασίας το διήμερο 18 και 19 Φε­βρουαρίου 1915, οπότε η «Γκόλφω», η πρώτη ελληνική ταινία μεγάλου μήκους, προβλήθηκε στον κινημα­τογράφο «Πολυθέαμα-Πατέ» της πόλης.

Το 1929, η ταινία «Αστέρω» της εταιρίας «Νταγκ φιλμ» ήταν η πρώτη ταινία μυθοπλασίας που γυρί­στηκε στην περιοχή της Αχαΐας (Χελμός), όμως η πρώτη ταινία μυθοπλασίας καθαρά πατρινής παραγωγής, προϊόν του ζήλου των αδερφών Διρμίκη, θα γυριζόταν και θα παρουσιαζόταν την επόμενη χρονιά.

Αφού πρώτα διοργάνωσαν έναν τοπικό διαγωνισμό σεναρίου, νικητής του οποίου αναδείχτηκε η δραμα­τική ηθογραφία «Κάιν και Άβελ» (υπότιτλος «Το φιλί της τσιγγάνας») του Παν. Παπαθεοδώρου, οι αδερφοί Διρμίκη γύρισαν την ταινία τους το διάστημα μεταξύ Ιουλίου και αρχών Οκτωβρίου 1930. Για τις εσωτερι­κές σκηνές χρησιμοποιήθηκε η ταράτσα του κινηματογράφου «Πάνθεον», ενώ τα εξωτερικά γυρίστηκαν σε τοπία της περιοχής, όπως τα Μποζαΐτικα, το Γεροκομείο και ο Αλισσός.

Ήρωες του έργου ήταν δύο ορφανά αδέρφια. Ο εργατικός και ρομαντικός Βασίλης και ο έκφυλος και σπάταλος Κώστας. Η όμορφη τσιγγάνα Ζάρα προσπαθεί ν’ αποπλανήσει τον Βασίλη, ο οποίος όμως δεν  υποκύπτει στη γοητεία της, αλλά μένει πιστός στην αγαπημένη του, Λενιώ. Εκείνη τότε χρησιμοποιεί ως όργανό της τον Κώστα, τον οποίο αποπλανεί και τελικά τον ωθεί να σκοτώσει τον αδερφό του. Όταν ο Κώστας καταλήγει να μαχαιρώσει τον Βασίλη, τον οποίο θεωρεί νεκρό, μετανιώνει για την πράξη του αυτή, πνίγει την Ζάρα και αυτοκτονεί. Ωστόσο, ο Βασίλης δεν πέθανε, αλλά θεραπεύεται χάρη στις περιποιήσεις του γιατρού και της Λενιώς, με την οποία στο τέλος παντρεύονται.

Βασικοί πρωταγωνιστές ήταν οι Κίμων Σπαθόπουλος (Βασίλης), Ανδρέας Ευαγγελίου (Κώστας), Έλενα Κίτση (Ζάρα) και Ντόλυ Θεολογίδου (Λενιώ), ενώ τις εντυπώσεις έκλεψαν δύο μικρά παιδιά: ο μόλις δυόμιση ετών Αλέξανδρος Κανόνε και ο 14χρονος Γεώργιος Χειμαριός.

Η ταινία προβλήθηκε στο «Ιντεάλ» της Πάτρας από τις 8 Δεκεμβρίου 1930. Κατά τη διάρκεια των προβολών ο βαρύτονος Χ. Γιώτης ερμήνευε το τραγούδι «Εφιάλτης», που είχε γραφτεί ειδικά για την ται­νία, σε στίχους Γ. Ευαγγελίου και μουσική Σινούρη. Από τις 15 του μηνός, οι προβολές συνεχίστηκαν στην ταράτσα του «Πάνθεον».

Οι Πατρινοί ανταποκρίθηκαν στην πρόσκληση γεμίζοντας ασφυκτικά το «Ιντεάλ» από την πρώτη μέρα, με την εφημερίδα Νεολόγος να κάνει λόγο για «μπολσεβικοποίηση», καθώς η αίθουσα του κινηματογράφου γέμισε από εκπροσώπους όλων των κοινωνικών τάξεων. Ωστόσο, αυτή η κοσμοσυρροή δεν οδήγησε σε αποκόμιση κερδών για τους αδερφούς Διρμίκη, οι οποίοι άλλωστε δεν φείδονταν των εξόδων κατά τη διάρ­κεια των γυρισμάτων, με αποτέλεσμα ο Ανδρέας Ευαγγελίου να προσφύγει στο Πρωτοδικείο διεκδικώντας την καταβολή των αποδοχών του και ζητώντας την κατάσχεση του φιλμ, αν και φαίνεται ότι επήλθε εξωδι­καστικός συμβιβασμός ανάμεσα στις δύο πλευρές.

Αυτή ήταν η μοναδική πατρινή ταινία μεγάλου μήκους της προπολεμικής περιόδου, αν και στην πόλη της Πάτρας (πιθανότατα στο λιμάνι) θα γυριζόταν μέρος των εξωτερικών γυρισμάτων της ταινίας «Κακός Δρόμος», παραγωγής 1933. (Ήταν η κινηματογραφική διασκευή της ομώνυμης νουβέλας του Γρηγορίου Ξενόπουλου, οι εσωτερικές σκηνές της οποίας γυρίστηκαν εξ ολοκλήρου στα στούντιο Ιπεκτσί στην Κων­σταντινούπολη, όμως στην ταινία προστέθηκαν και σκηνές από εξωτερικούς χώρους, που ελήφθησαν σε Αθήνα, Πάτρα και Ζάκυνθο).

Όμως η Πάτρα και η Αχαΐα γενικότερα αποτυπώθηκαν και σε σειρά φιλμ ζουρνάλ, δηλαδή σε φιλμ μικρού μήκους, που κατέγραφαν σημαντικά γεγονότα από την ζωή της πόλης και της ευρύτερης περιοχής..

Το πρώτο πατρινό ζουρνάλ, όπως αυτό εντοπίστηκε στα πλαίσια της έρευνας, προβλήθηκε στον κινημα­τογράφο «Ιντεάλ» από τις 14 Μαΐου 1923. Η ταινία κατέγραφε τα αποκαλυπτήρια του ανδριάντα του Πα­λαιών Πατρών Γερμανού, τις εκφωνήσεις λόγων από τους επισήμους (τους οποίους φυσικά οι θεατές δεν άκουγαν, καθότι ο κινηματογράφος τότε ήταν ακόμη βωβός), ενώ διαφημίστηκε ιδιαίτερα το γεγονός ότι οι Πατρινοί θα είχαν τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν επί της οθόνης τους συμπολίτες τους.

«Αι Απόκρεω εν Πάτραις – Εορταί της 25 Μαρτίου – Τα έργα του ποταμού Γλαύκου». Αυτός ήταν ο τίτλος της ταινίας, που γυρίστηκε από το γνωστό φωτογράφο της πόλης, Ατζαρίτη και ξεκίνησε να προβάλ­λεται στο «Πάνθεον» από τις 24 Απριλίου 1927. Η εφημερίδα Νεολόγος σημείωνε ότι επί της οθόνης πα­ρέλασαν «χιλιάδες γνωστών προσώπων, τα οποία ο φακός της μηχανής του κ. Ατζαρίτη συνέλαβεν ανύποπτα εις τας οδούς και τας πλατείας των Πατρών», ενώ η ταινία περιελάμβανε επίσης πλάνα από τις αρχαιότητες της Κορίνθου και της Σικυώνας, από μια εκδρομή κυνηγών και από γυμναστικούς αγώνες.

Την ίδια περίοδο, Μάιος 1927, κινηματογραφήθηκε η εκδρομή που οργανώθηκε από το Σύλλογο Καλα­βρυτινών της πρωτεύουσας στην περιοχή των Καλαβρύτων. Η κινηματογραφική κάμερα κατέγραψε πλάνα από την Αγία Λαύρα, το Μέγα Σπήλαιο, το Χελμό, τη κορυφή των Αροανίων ορών, τα ύδατα της Στύγας, τον οδοντωτό σιδηρόδρομο Διακοφτού-Καλαβρύτων κλπ. Η πρώτη προβολή της ταινίας πραγματοποιήθη­κε στον κινηματογράφο «Κεντρικόν» της Αθήνας στις 11 Δεκεμβρίου της ίδιας χρονιάς, στα πλαίσια εσπε­ρίδας του Συλλόγου Καλαβρυτινών υπέρ της ανέγερσης του Ηρώου στην Αγία Λαύρα.

Το Δεκέμβριο του 1930, οι προβολές του έργου «Κάιν και Άβελ» συνοδεύονταν από τις προβολές και τριών πατρινών ζουρνάλ: α) Η άφιξη του Μιχαλακόπουλου στην Πάτρα αεροπορικώς, β) Οι αγώνες υδα­τοσφαίρισης μεταξύ Ν.Ο.Π. και Π. Φαλήρου, γ) σκηνές από την προπόνηση της εθνικής ομάδας ποδο­σφαίρου με την Ένωση Κωνσταντινουπόλεως.

Στα τέλη Νοεμβρίου 1931, στο «UFA PALAS» προβλήθηκε η ταινία των εγκαινίων του Συλλόγου Προ­στασίας Εγχωρίων Προϊόντων με παρόντες τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, τον πρωθυπουργό Ελευθέριο Βενιζέλο, τον πρόεδρο του συλλόγου Λουκά Ρούφο και το γενικό γραμματέα Άγγελο Φωτήλα.

Τον Αύγουστο του 1933, η αθηναϊκή «Νταγκ φιλμ» των αδελφών Γαζιάδη κινηματογράφησε τις βιομη­χανικές εγκαταστάσεις της οινοποιητικής εταιρίας «Αχάια» στην περιοχή Κλάους, αλλά και όλη τη δουλειά των εργατών κατά την ώρα του τρύγου, τη μεταφορά των καλαθιών στο εργοστάσιο και στο τμήμα κατερ­γασίας σταφυλιών, τη μεταφορά του μούστου στις κάβες και όλες τις εργασίες που γίνονται εκεί (ζύμωση, μετάγγιση στα βαρέλια, μποτιλιάρισμα κλπ.).

Το Μάρτιο του 1939, ύστερα από πρόσκληση του τοπικού παραρτήματος του Ελληνικού Ορειβατικού Συνδέσμου, ο οπερατέρ Αναστάσιος Μελετόπουλος ετοίμασε για λογαριασμό της «Άστρο Φιλμς» (σ.σ. της εταιρίας που είχε ιδρύσει ο Ορέστης Λάσκος λίγα χρόνια παρουσιάζοντας το έργο «Δάφνης και Χλόη»), μια ταινία μήκους 400 μ. υπό τον τίτλο «Πάτρα, η νύμφη του Πατραϊκού». Αυτή παρουσίαζε κυρίως τους αγώνες που πραγματοποιήθηκαν στο Παναχαϊκό όρος, αλλά και διάφορα τοπία της ευρύτερης περιοχής, όπως την τοποθεσία Κλάους, το λιμάνι και τα Ψηλαλώνια.

Τέλος, τον Απρίλιο του 1939 στο «Ιντεάλ» προβλήθηκε μια ταινία με πλάνα από το καρναβάλι της πόλης. Δεν γνωρίζουμε περισσότερες λεπτομέρειες, πέραν του ότι η ταινία ήταν πατρινής παραγωγής.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s