ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΔΟΣΙΑ ΣΤΗΝ ΝΟΣΤΑΛΓΙΑ


body-heat-5κριτική της Γκέλυς Μαδεμλή από το Cine.gr για την  «ΕΞΑΨΗ»

«Τα σώματα να κολλάνε, ο ιδρώτας να σχηματίζει σταγόνες, οι άνθρωποι να κυκλοφορούν μόνο όταν σκοτεινιάζει, η άσφαλτος να αχνίζει ακόμα και στις μικρές ώρες τις νύχτας, το ποτό με τον άφθονο πάγο να αναθυμιάζει, οι τζούρες του τσιγάρου να είναι πιο δροσερές από τον αέρα που εισπνέεις, ο ανεμιστήρας να γυρίζει αργά στο ταβάνι. Αυτή η πνιγηρή ατμόσφαιρα δεν υπήρξε προνόμιο μόνο των ελληνικών πόλεων για τις ήσυχες μέρες του Ιουνίου. Οι ομοιόθερμοι ήρωες της Έξαψης, κινηματογραφικού ντεμπούτου του Λόρενς Κάσνταν, σεναριογράφου του… Η Αυτοκρατορία Αντεπιτίθεται, βουτάνε στην ίδια δεξαμενή ηδυπάθειας. Ο ημιαποτυχημένος δικηγόρος Νεντ Ρασίν ερωτεύεται παράφορα την Μάτι Γουόκερ και αναγκάζεται να βάλει μπροστά το σχέδιό της να βγάλει από τη μέση τον άντρα της.

Τούτη η ρέπλικα του Διπλή ταυτότητα συστήνεται εκ νέου ως η επιτομή ενός καινούριου υποείδους (sub-genre): Η Έξαψη ήταν, είναι και θα είναι κλασική για την ιστορία του παγκόσμιου σινεμά ως το αρχέτυπο νεονουάρ που σημάδεψε κινηματογραφικά τη δεκαετία του ’80. Ως νουάρ, εναγκαλίζεται όλα τα μαύρα σχήματα και μοτίβα που κληροδότησε το είδος (όσο κι αν δεκαετίες πνευματικής δραστηριότητας στο πεδίο της κινηματογραφικής δεν κατάφεραν να καταλήξουν στο αν πρόκειται για είδος ή για αυστηρά αισθητική φόρμα που παράδοξα επιτρέπει στο περιεχόμενο να παραλλάσσεται). Ο σκληρός πλην ευάλωτος άνδρας συναντά τη μοιραία γυναίκα, o μίτος της αφήγησης ξετυλίγεται από τον αρσενικό για να χρίσει Αριάδνη τη femme fatale που τον οδηγεί στο λαβύρινθό του, η ατμόσφαιρα είναι πνιγηρή και σκοτεινή, η αίσθηση που κυριαρχεί είναι αυτή της εκκρεμότητας (που μερικοί ονομάζουν και σασπένς), του φόβου πώς κάτι απρόσμενο περιμένει στη γωνία.

Όλα καλά και όλα γνωστά ως εδώ. Γιατί όμως μιλάμε για νέο-νουάρ, και όχι για μετά (post) νουάρ, μιας που στην εποχή μας ο καθείς υψώνει διδακτικά αλλά και αποδοκιμαστικά το δεύτερο δάχτυλο για να υποδείξει το μεταμοντερνισμό ως το βασικό ερμηνευτικό της εργαλείο; Αν οι πρώτοι σκηνοθέτες νουάρ ταινιών δραστηριοποιήθηκαν στο διάστημα του Μεσοπολέμου και επιστράτευσαν συγκεκριμένες αιχμηρές οπτικές φόρμες για να εκφράσουν αυτό που τους απαγόρευε η λογοκρισία να συμπεριλάβουν στο σενάριο, οι δημιουργοί στο δεύτερο μισό του εικοστού αιώνα υιοθέτησαν τις ίδιες τεχνικές για να ψιθυρίσουν υπόγεια την αγωνία για νέα προβλήματα. Άλλωστε, στις δεκαετίες του ’60 και του ’70 ο δυτικός άνθρωπος εμφορούνταν από την αίσθηση πως είναι φορέας της Ιστορίας, και όχι της επικαιρότητας. Τα χρόνια από το 1980 και στο εξής θα άνοιγαν ένα νέο κεφάλαιο: Ο άνθρωπος, ξεκρέμαστος από μεγάλες ιδέες, υπαρξιστικά μπερδεμένος, θα μετέθετε το βάρος στις ιστορίες της καθημερινότητας. Και το σινεμά θα έβρισκε το άλλοθι για χρησιμοποιήσει το μικροσκόπιο για να εξετάσει ολοένα και μικρότερες αφηγήσεις.

Η Έξαψη, λοιπόν, εξάπτει γιατί εκφράζει την αγωνία του σύγχρονου χρησιμοποιώντας το ύφος του κλασικού. Η Έξαψη αναπλάθει αλλά δεν παρωδεί, μιμείται, αλλά ανασυνθέτει. Το παράφορο πάθος, ο κυρίαρχος μοχλός της αφήγησης, δε χωρά σε κανένα κάδρο, πλάνο ή και ανθρώπινο σώμα. Όταν ο Νεντ λέει στη Μάτι «να μη ντύνεται έτσι- να μη φορά αυτό το κορμί», της ζητά αυτό που ζητούν από τις γυναίκες μόνο οι εραστές τους και οι σκηνοθέτες τους. Να αποτάξει τον περιορισμό του σώματος και να προτάξει αυτό που μένει καταπιεσμένο. Όσες αλλαγές και να επέφερε το Βασικό Ένστικτο, το πρώτο μεταμοντέρνο -άρα και Post-noir- που ανανέωσε και επαναπροσδιόρισε το είδος δέκα χρόνια αργότερα, η Έξαψη θα υπενθυμίζει πως τα θερμά σώματα σφάζουν πιο αποτελεσματικά και από τον πιο ψυχρό παγοκόφτη.»

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s