ΚΑΙ Ο ΘΕΟΣ ΣΙΩΠΑ! ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΣΗ ΑΥΤΕΞΟΥΣΙΟΥ Ή ΑΝΥΠΑΡΞΙΑΣ;


«ΣΙΩΠΗ» του Μάρτιν Σκορσέζε%cf%83%ce%b9%cf%89%cf%80%ce%b7από τον Γιάννη Ν. Γκακίδη

Δεν υπάρχει άνθρωπος, ένθεος ή άθεος που, να μην έχει επικαλεστεί τη συνδρομή του θείου σε δύσκολες στιγμές, πόνου ή απελπισίας, συνειδητά ή ασυνείδητα. Τουλάχιστον στον Δυτικό πολιτισμό. Για τους περισσότερους ο θεός σιωπά, στην καλύτερη περίπτωση. Για κάποιους ξεκινώντας από Σωκράτη ακόμη, η εμπλοκή του θεού στα καθημερινά κινείται στα όρια της ύβρεως. Πολλώ δε μάλλον όταν υφίσταται συναλλαγή, ήτοι διάγω ζωήν σύμφωνα με το Α ή Β δόγμα, προσδοκώντας την πολυπόθητη αθανασία και τον παράδεισο. Το ερώτημα είναι, έχει το μονοπώλιο η θρησκεία στο ηθικό γίγνεσθαι; Μπορεί να υπάρξει ήθος, δια της  οδού της εκκοσμίκευσης, χωρίς θρησκευτικές ή και ιδεολογικές νόρμες; Τελικά μπορεί το ηθικό γίγνεσθαι να είναι απόρροια εσωτερικής παρόρμησης μόνο; Πιθανότατα να μην αρκεί αυτή η παρόρμηση και να απαιτείται ή να προϋποτίθεται κάποιο πολιτισμικό στάνταρτ. Σίγουρα οι μονήρεις άγγελοι καίνε τα φτερά τους (Δανασσής Κων/νος) και επομένως η διαλεκτική είναι απαραίτητη. Δηλαδή στην απλούστερη εκδοχή η συνεργασία και συνύπαρξη δύο και σε μια διευρυμένη εκδοχή περισσοτέρων που, απαρτίζουν βέβαια, αυτό που λέμε ομάδα. Η επιβίωση από μόνη της απαιτεί εσωτερική συνοχή της ομάδας. Και πως μπορεί να υφίσταται τούτη η συνοχή; Κατά Θεοδόση Τάσιο προϋποτίθεται το ηθικό πλεονέκτημα, για τη συνοχή της ομάδας, το οποίο θα την κάνει συνεργατική εντός ομάδας και επαρκώς αξιόμαχη απέναντι σε ότι εχθρικό.

Ας πάμε τώρα στους ιεραποστόλους και συγκεκριμένα αυτούς της ταινίας του Σκορσέζε, Ροντρίγκεζ, Γκάρπε και πριν απ’  αυτούς τον Φερέιρα. Ξεκινούν λοιπόν, ας δεχτούμε με καλές προθέσεις, ίνα σώσουν τους συνανθρώπους τους, που δεν είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν τον λόγο του θεού, όπως αυτός περιγράφεται στην Χριστιανική θρησκεία. Παραβλέπουμε βέβαια τις πολιτικές σκοπιμότητες που, ιστορικά επιβεβαιωμένα, εκπορεύτηκαν από πολλές χριστιανικές αποστολές που, επιβεβαίωσαν με τη σειρά τους την αντίληψη για έναν ταξικό κόσμο. Βλέπε σκλαβοπάζαρο εξ Αφρικής. «Οι Μαύροι, είναι απλά Μαύροι».

Ωστόσο για κάθε προσηλυτισμό, προϋποτίθεται συναίνεση της άλλης πλευράς. Στην περίπτωσή μας, των προς διάσωση  Ιαπώνων. Από την άλλη τι κομίζουν οι ιεραπόστολοι; Μεταφυσικές προοπτικές πάνω σε φυσικά προβλήματα. Η δοκιμασία του πιστού στην παρούσα φυσική υπόσταση και η προοπτική επιβράβευσης στην μεταφυσική υπόσταση. Βλέπε παράδεισο. Και ας μην ξεχνάμε και την τιμωρία των απίστων. Πλήρης αντίφαση ανάμεσα στην θεϊκή μεγαθυμία και γενναιοδωρία από την μια και στην τιμωρία από την άλλη, για τους αρνητές.

Οι Ιάπωνες αν μη τι άλλο έχουν τη δική τους πολιτισμική ταυτότητα, τη δική τους κουλτούρα, τις δικές του δοξασίες για το φυσικό και μεταφυσικό. Στην περίοδο που πραγματοποιείται η ιεραποστολή, 1631 η δομή στην Ιαπωνία είναι φεουδαρχική. Οι διαχειριστές της καθεστηκυίας τάξης, είναι αυτονόητο να υπερασπίσουν τα συμφέροντα τους, αλλά και την όποια ιδεολογία τους. Αναμφισβήτητα η άσκηση βίας και δη με ακρότητες, σε κάθε περίπτωση δεν νομιμοποιεί κανέναν και φυσικά ούτε τους άρχοντες φεουδάρχες. Ωστόσο το ερώτημα παραμένει, κατά πόσο έχει δικαίωμα κάποιος να εισέλθει σε μια χώρα, επικαλούμενος τη διάδοση μιας θρησκείας, έστω και εκ θεού αποκάλυψη, όπως διατείνεται ο Χριστιανισμός. Η σύγκρουση σε κάθε περίπτωση ανάμεσα σε διαφορετικούς πολιτισμούς είναι σχεδόν αναπόφευκτη. Το βλέπουμε σήμερα τόσο ανάγλυφα και παρόλα τα άλματα εξέλιξης και ανεκτικότητας της ανθρώπινης σκέψης. Εκείνο που οφείλει η κάθε πλευρά είναι ο σεβασμός της άλλης. Ωστόσο αυτό ιστορικά δύσκολα επιτυγχάνονταν. Όσο κι αν γνωρίζουμε πως, τα αίτια των συγκρούσεων έχουν οικονομική αφετηρία, εντούτοις το ιδεολόγημα είναι το έρεισμα, θρησκευτικό ή ιδεολογικό. Χωρίς ιδεολογικό στήριγμα δυσκολεύεται η όποια εκδοχή πολέμου. Και σε τούτη την περίπτωση η πολιτισμική διαφορά γίνεται με ευκολία παντιέρα.

Εκείνο που παρατηρεί κανείς στην ταινία του Σκορσέζε είναι οι ψευδαισθήσεις χριστιανών ιεραποστόλων και νεότευκτων μελών από την μια και η  Σιωπή του θεού από την άλλη. Οι ψευδαισθήσεις ανάγονται σε ελπίδα για μια καλύτερη ζωή, έστω και στο επέκεινα. Ωστόσο μάταια περιμένουν ένα σημάδι από τον θεό, οι ιεραπόστολοι, αλλά και οι νέοι πιστοί. Ίσως επειδή η σχέση με το θείο ανάγεται στα όρια της ανταλλαγής και της «εμπορικής» σχέσης. Επιβράβευση για τους πιστούς και τιμωρία για τους μη πιστούς. Τελικά μετά τον Φερέιρα, πρότυπο ιερέα και ιεραπόστολου, αλλά και ο εναπομείνας Ροντρίγκεζ και θαυμαστής του, θα υπαναχωρήσουν στην με επιστημονική ακρίβεια πολεμική των κρατούντων αρχόντων της φεουδαρχικής Ιαπωνίας του 17ου αιώνα. Θα ενδώσουν στα ήθη και έθιμα της χώρας, προσλαμβάνοντας την έννοια του θεού από μιαν διευρυμένη οπτική.

Δεν ξέρω αν οι άρχοντες κινδυνεύανε από τον καθ’ αυτόν χριστιανικό λόγο των ιεραποστόλων, ή από την ισχύ του καινούργιου που αμφισβητεί το παλιό. Σε κάθε περίπτωση γνωρίζανε να το πολεμήσουν.

Ο Μάρτιν Σκορσέζε σκηνοθετεί μια ακόμη ενδιαφέρουσα ταινία, δίνοντας αφορμή να τεθούν ερωτήματα και να γίνουν συζητήσεις, για τη θρησκεία και το θείο, την παρουσία ή την απουσία του θείου και κυρίως τη σχέση του ανθρώπου με το θείο.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s