“Η ΚΟΚΚΙΝΗ ΧΕΛΩΝΑ”


(αναδημοσίευση από την ΕΠΟΧΗ, 25/12/2016)

turtle

Η ελεγεία της ζωής

του Στράτου Κερσανίδη

Μπορεί η φύση να ιδωθεί ως “όλον”, ως κάτι το ενιαίο εντός του οποίου τα πάντα αλληλοσυμπληρώνονται χωρίς να υπάρχει κενό; Απαντώντας στην ερώτηση, υποστηρίζω, πως όχι μόνον μπορεί αλλά συμβαίνει ακριβώς έτσι. Η φύση είναι το καταφύγιο της ζωής, είναι η ίδια η ζωή.

Ο ολλανδός σκηνοθέτης, Μίκαελ Ντουντόκ ντε Βιτ, πατώντας επάνω στην αντίληψη πως η φύση αποτελεί ένα ενιαίο σύστημα, ένα “όλον”, μέσα στο οποίο όλα τα πλάσματα λειτουργούν ενιαία και ισότιμα, παρουσιάζει την ταινία κινουμένων σχεδίων, “Η κόκκινη χελώνα” (La tortue rouge – The red turtle). Πρόκειται για την πρώτη μη ιαπωνική παραγωγή των διάσημων στούντιο Γκίμπλι (Ghibli), η οποία κέρδισε το Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής στο τμήμα Ένα Κάποιο Βλέμμα του Φεστιβάλ των Κανών.

Ένας ναυαγός ξεβράζεται σε ένα νησί. Στο νησί ζουν μόνο πουλιά και καβούρια ενώ το επισκέπτονται φώκιες και θαλάσσιες χελώνες. Ο ναυαγός κατασκευάζει μια σχεδία από μπαμπού για να φύγει αλλά οι προσπάθειές του αποτυγχάνουν. Η σχεδία κάθε φορά καταστρέφεται από μια μεγάλη κόκκινη χελώνα. Ο άνθρωπος θυμωμένος αποφασίζει να την εκδικηθεί, κάτι που επιχειρεί όταν η χελώνα θα βγει στη στεριά. Τότε κάτι θα αλλάξει, ο ναυαγός θα πάψει να είναι μόνος, θα δημιουργήσει οικογένεια. Η φύση συμπληρώνει τα κενά, ο κύκλος θα κλείσει και η αέναος κίνηση θα συνεχιστεί.

Δεν μαθαίνουμε ποτέ ποιος είναι ο ναυαγός, από που έρχεται, που πάει και ποια ήταν η αιτία του ναυαγίου. Δε υπάρχει απάντηση, δε χρειάζεται απάντηση. Είναι, απλώς, ένας άνθρωπος. Το νησί είναι ο κόσμος, το σύμπαν του ανθρώπου εντός που οποίου προσπαθεί να επιβιώσει. Η κόκκινη χελώνα έρχεται ως από μηχανής θεός για να ενεργοποιήσει τα συναισθήματά του, το Κακό και το Καλό. Και είναι το Καλό εκείνο το οποίο θα επικρατήσει και ο άνθρωπος θα βρει την αγάπη, τη συντροφικότητα και την κοινωνικότητα.

Οποιαδήποτε προσπάθεια αναζήτησης βαθύτερων νοημάτων ένα μόνο θα καταφέρει: να καταστρέψει τη μαγεία αυτού του μινιμαλιστικού εικαστικού αριστουργήματος.  Το μοναδικό που μπορεί να κάνει ο θεατής είναι να αφήσει την εικόνα να τον κυριεύσει, να νιώσει τις ανάσες της. Τι θέλει εν τέλει “να πει ο ποιητής;”. Κατά την άποψή μου, θέλει να αναδείξει τη δύναμη της ζωής μέσα από τη φύση, τα φαινόμενα της και τα πλάσματά της. Ιδίως τα τελευταία τα προσεγγίζει με βαθύ σεβασμό, τα θεωρεί ισότιμα και ως εκ τούτου, ως έχοντα ίσα δικαιώματα. Πρόκειται για μια κομουνιστικοποιημένη ματιά στα πλάσματα της φύσης, η οποία ξεπερνά τα στενά όρια των ανθρώπινων όντων και βλέπει το “όλον” ως σύστημα αλληλεξαρτήσεων που μόνον έτσι, ενιαίο κι αδιαίρετο μπορεί να επιβιώσει.

Η ταινία διαθέτει την ικανότητα να οδηγεί το θεατή εκεί που θέλει, αφαιρώντας του την περιέργεια να μάθει και να εξηγήσει τα πάντα. Η εικόνα από μόνη της μιλάει, συναρπάζει, μαγνητίζει. Δε χρειάζονται λόγια, οι εξηγήσεις είναι περιττές, όπως και οι ερμηνείες. Ενεργοποιούνται οι αισθήσεις και κινητοποιείται το συναίσθημα.

Οικολογικά μηνύματα; Ναι! Πολιτική αλληγορία; Ναι, και αυτό. Φιλοσοφική προσέγγιση της ζωής; Γιατί όχι! Λίγη μεταφυσική; Σωστό κι αυτό!

Όλα αυτά μαζί και άλλα τόσα τα οποία, επιμένω, δε χρήζουν ιδιαίτερης ανάλυσης. Ίσως το μόνο που περιμένουμε είναι εκείνο τα κάτι που θα μας ενεργοποιήσει. Θα αποτελέσει το έναυσμα για να κινητοποιηθούμε, να αλλάξουμε τη ζωή μας. Μια χελώνα, ίσως. Οπωσδήποτε όμως, κόκκινη!

strakersan@gmail.com

http://kersanidis.wordpress.com

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s