ΤΟ ΒΑΘΥ ΡΗΓΜΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΙΝΕΜΑ


(αναδημοσίευση από την «ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ»,12/12/2016)

Το αγόρι στη γέφυρα

Το αγόρι στη γέφυρα

Toυ Αλέξη Ν. Δερμεντζόγλου

“Και καθώς ο χρόνος κυλάει” όπως λέει και το κλασικό τραγούδι απο την Καζαμπλάνκα, το 2016 τελειώνει με μία πικρή γεύση σε ότι αφορά στον ελληνικό κινηματογράφο. Αν εξαιρέσουμε τις ταινίες τεκμηρίωσης, όπου εμφανίζεται σταθερά μια ανοδική πορεία, στον χώρο της μυθοπλασίας η Έβδομη Τέχνη στη χώρα μας υποχωρεί συνεχώς. Έχει ανοίξει πλέον ένα μεγάλο ρήγμα σε σχέση με το παρελθόν: εξαφανίστηκε το σινεμά των δημιουργών, οι νέοι σκηνοθέτες δε μπορούν να ανοίξουν πρωτοπόρους διαδρόμους και εγκλωβίζονται στα προσωπικά τους αδιέξοδα αλλά και σε εκείνα των ηρώων τους. Όπως διαπιστώθηκε και από το πρόσφατο Φεστιβάλ Κινηματογράφου, δεν υπάρχει ένα συγκροτημένο σώμα οπτικών προϊόντων που μπορούμε νασυνάγουμε ότι εκφράζει αισθητικά και ιδεολογικά την Ελλάδα του σήμερα. Η πολυφωνία είναι μεν κάτι το θετικό αλλά αδυνατεί κανείς να βρει κοινά στοιχεία και ομοιότητες στις φετινές ελληνικές ταινίες. Βέβαια, υπάρχει ένα θετικό στοιχείο: Η κατασκευαστική άνοδος του εθνικού σινεμά είναι εμφανέστατη. Είδαμε ταινίες με εκπληκτικό μοντάζ, θαυμάσια φωτογραφία, εξαιρετικό ήχο και πειστικά ντεκόρ. Παράλληλα, νέοι ηθοποιοί αναδεικνύουν το ταλέντο τους με πολύ ενδιαφέροντα τρόπο.

ΜΕΓΑΛΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ ΣΤΑ ΣΕΝΑΡΙΑ

Το σενάριο γενικά υπήρξε πάντα το μεγάλο πρόβλημα της εθνικής κινηματογραφίας. Τώρα όμως τα πράγματα έχουν φτάσει στο ακραίο σημείο στο να δημιουργηθεί ένα μεγάλο ρήγμα στα νοήματα. Είδα φιλμ που στηρίζονταν κυριολεκτικά σε μισή ιδέα και τουλάχιστον 6 ως 8 από αυτά θα μπορούσαν να ήταν απλά ενδιαφέρουσες ταινίες μικρού μήκους. Βέβαια, σε ταινίες γνωστών δημιουργών όπως ο Τάσος Μπουλμέτης (Νοτιάς) και ο Χριστόφορος Παπακαλιάτης (Ένας άλλος κόσμος) διασταυρώνονται και δύο ή και τρεις ιδέες. Ωστόσο, σε αυτό το σημείο μας ενδιαφέρουν οι πρόσφατες δημιουργίες νέων σκηνοθετών. Παρατηρούμε ότι κάποια σενάρια ξεκινούν με μία ιδέα-εύρημα και φτάνουν ως το τέλος με τον ίδιο τρόπο. Δεν υπάρχει βάθος στις εξελίξεις, δεν εμφανίζονται παραπλήσιες διαδικασίες αλλά μόνο μια γραμμική πορεία. Οι ανατροπές ελάχιστες ή προβλεπόμενες,οι εκπλήξεις απουσιάζουν. Υπάρχουν, βέβαια, δραματουργικές εντάσεις αλλά αυτές εντάσσονται στο επίπεδο ενός εντυπωσιασμού.

Ευτυχία

Ευτυχία

ΟΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΜΙΜΗΣΕΙΣ

Ενας μιμητισμός, όσο καλός ή τέλειος κι αν είναι, δεν παύει να σημαίνει έλλειψη πρωτοτυπίας. Πέραν του αν μου άρεσαν ή όχι ως σινεφίλ (επειδή ορισμένες ήταν πολύ ελκυστικές), παρατήρησα τα ακόλουθα: Η εξαιρετικά γυρισμένη Ευτυχία θυμίζει Πολάνσκι και Ένοικο. Το πολύ καλογυρισμένο Έτερος εγώ παραπέμπει άμεσα σε επεισόδιο της τηλεοπτικής σειράς Χάνιμπαλ ή στο Seven του Nτέιβιντ Φίντσερ. Το Short Fuse όχι μόνο αντιγράφει το ισπανικό Με απόκρυψη αλλά διαθέτει τη δράση και το μοντάζ του αμερικανικού φιλμ δράσης. Αντίθετα, το Suntan, γυρισμένο στην Αντίπαρο, παρουσιάζει στοιχεία διαφοροποίησης. Οι ρυθμοί, οι χρόνοι, η διαδικασία ψυχολογικής εμβάθυνσης, η ανάδειξη μιας παρερμηνείας δίνονται με έντεχνο τρόπο και πείθουν. Επηρεασμένες απο το μοντέλο του ανεξάρτητου αμερικανικού σινεμά είναι οι ταινίες After Love και το Όντως Φιλιούνται;. Στην πρώτη καταγράφονται οι σχέσεις δύο ζευγαριών με σκηνοθεσία άνετη, χαλαρή, καλούς ρόλους με αυτοσχεδιασμό, ενώ στη δεύτερη εμφανίζονται και μεσότιτλοι. Στις ταινίες αναδύονται οι ερωτικές σχέσεις των νέων με το δραματικό ανάμικτο με το κωμικό, την ένταση μαζί με το πάθος. Διαρκούν όμως υπερβολικά.

΄Οντως φιλιούνται;

΄Οντως φιλιούνται;

 Η ΨΥΧΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΕΦΑΛΗΣ

  Κυρίαρχο συμπέρασμα είναι πως φέτος οι Έλληνες σκηνοθέτες εγκαταλείπουν σε μεγάλο ποσοστό την οικονομική κρίση και ασχολούνται με θέματα ψυχοπαθολογίας, μοναξιάς, έλλειψης ερωτικών σχέσεων, πάθους χωρίς αντίκρισμα, εμμονοληψιών και κατάθλιψης. Σε αυτό το μοτίβο κινούνται το Suntan, η Ευτυχία, ο Έτερος εγώ, το Short Fuse, η Πλατεία Αμερικής, η Πόλη της σιωπής, και το Αγάπη, αγάπη, αγάπη. Τα συμπεράσματα είναι ξεκάθαρα και επισημαίνουν ότι η μεγάλη κρίση στις σχέσεις και στον έρωτα είναι το κυρίαρχο σύμπτωμα.

 ΟΙ ΤΑΙΝΙΕΣ ΜΕ… ΝΟΗΜΑΤΑ!

Οι ταινίες οι οποίες δηλώνουν ότι έχουν νοήματα είναι οι ακόλουθες: το Park, που αναφέρεται στον εκφυλισμό της Ελλάδας μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004 και στα αδιέξοδα παιχνίδια κάποιων εφήβων. Ωστόσο,διαθέτει μία και μοναδική ιδέα, έχει υπερβολική διάρκεια και θα μπορούσε να ήταν μικρού μήκους. Η σκηνοθετική αντίληψη εμφανίζει πολλά αφηγηματικά και αισθητικά λάθη σε σχέση με τη γλώσσα του κινηματογράφου. Όσο για το μήνυμα, είναι υπερβολικά εμφανές και δημαγωγικό, δηλαδή μια Ελλάδα που σιγολιώνει πάνω στα ερείπια μιας πρόσφατης τεχνητής δόξας. Στην Πλατεία Αμερικής θίγονται τα θέματα του ρατσισμού κατά των ξένων, της ανεργίας αλλά και της μελαγχολίας από την αλλαγή των κοινωνικών συνθηκών. Δυο ιδέες διατρέχουν την ταινία: η μία αφορά στη διαμόρφωση του ψυχισμού ενός ακροδεξιού και η άλλη στο πως εξελίσσεται η μπέσα ενός λαϊκού άνδρα. Η κοινωνική κριτική είναι μεν εμφανής αλλά εμπλουτίζεται και με άλλα στοιχεία όπως την εξαιρετική καταγραφή των διαφόρων οικιστικών πλαισίων αλλά και τους κώδικες του νουάρ.

Πλατεία Αμερικής

Πλατεία Αμερικής

Η Πλατεία Αμερικής είναι σίγουρα η Ελλάδα της κρίσης, με τέλος ελλειπτικό, και τελικά, παρότι λείπουν κάποιες πληροφορίες, τη θεωρώ ολοκληρωμένη πρόταση. Στο Αγάπη, αγάπη, αγάπη, ένα αποδιαρθρωμένο μελόδραμα – φιλμ νουάρ, ορίζεται ξεκάθαρα πως ναι μεν η αγάπη είναι κάτι το μείζον, δε μπορεί όμως να υποκαταστήσει την κοινωνική αθλιότητα και να τη μετατρέψει σε βιώσιμη ευτυχία. Εξαιρετικά λειτουργική είναι η τεχνητά βρώμικη φωτογραφία, που μας κάνει να βιώσουμε ενοχές και αλήθειες. Σπουδαία μινιμαλιστική δημιουργία υπογράφει η Πένυ Μπούσκα στο Κοινός τόπος.

Πένυ Μπύσκα

Πένυ Μπύσκα

ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΜΕΝΕΙ

Ήδη σε προηγούμενο σημείωμα έγραψα για τη μεγάλη αγάπη που διαθέτουν οι Έλληνες σκηνοθέτες στο φιλμ νουάρ. Αναφέρθηκα στα κυριότερα από αυτά. Μέσα τους ανθολογείται και μία ταινία που είναι κυπριακή. Το αγόρι πάνω στη γέφυρα είναι εξαιρετικό δείγμα ώριμου, μεστού, πολυδύναμου σινεμά. Πέρα από την σωστή αφήγηση και τη σκηνοθετική δύναμη, οι χώροι, οι ηθοποιοί, το μοντάζ, και η φωτογραφία είναι έξοχα. Ωστόσο, εκείνο που με εντυπωσίασε είναι το πολυδύναμο σενάριο που διατρέχεται από πολλές ιδέες και οχήματα. Είναι το όχημα της επίσημης κυπριακής Ιστορίας, που μέσα του εγκλείει το ειδικό, δηλαδή μια προσωπική περίπτωση. Οι ιστορίες διασταυρώνονται με προσωπικά, ερωτικά, κοινωνικά μυστικά και ψέματα, και ουσιαστικός πυρήνας της υπόθεσης είναι η ανεύρεση του υπαιτίου ενός φονικού. Με δυο μικρούς σε ηλικία εκπληκτικούς πρωταγωνιστές, Το αγόρι πάνω στη γέφυρα δεν είναι μόνο η αφήγηση των διαδικασιών μιας σκληρής ενηλικίωσης, αλλά ιδίως μια βαθιά κοινωνική και ιδεολογική ανατομία, με άψογη χρήση των κωδίκων του νουάρ. Αυτή, κατά την εκτίμηση μου, ήταν και η πιο ολοκληρωμένη ταινία του Φεστιβάλ, ενώ το Ξα μου της Κλειώς Φανιουράκη με τον Γιώργο Χωραφά επιχειρεί μέσα από μια εσωτερική διαδικασία να υποδείξει πως η οικονομική κρίση και η ανεργία αντιμετωπίζονται ιδίως με μια εσωτερική αναθεώρηση των αξιών της ζωής.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s