ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΟΥΣ “ΦΟΝΙΑΔΕΣ”


ΝΤΟΝ ΖΙΓΚΕΛ: Ο “ΞΑΦΝΙΚΟΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ” %ce%b6%ce%b9%ce%bd%ce%b3%ce%ba%ce%b5%ce%bbΤου Κώστα Τσιναρίδη

Ο παραπάνω τίτλος προέρχεται από την τέταρτη ταινία της σειράς του Βρώμικου Χάρι. Αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο ο Ζίγκελ επηρέασε καλλιτέχνες όπως ο Κλιντ Ίστγουντ και ο Σαμ Πέκινπα.

Ο Ζίγκελ γεννήθηκε το 1912 και ύστερα από μια μικρή επαγγελματική περιπλάνηση, γνωρίστηκε με τον παραγωγό Χαλ Γουάλις. Προσελήφθη ως μοντέρ στη Warner Bros και σύντομα έγινε επικεφαλής του τμήματος μοντάζ, δουλεύοντας σε πολλές σημαντικές παραγωγές, με κυριότερη την Καζαμπλάνκα.

Από το 1946 ξεκίνησε να σκηνοθετεί τις δικές του ταινίες, με πρώτη το θρίλερ μυστηρίου¨Εγκλημα και Πλάνη. Η πρώτη μεγάλη επιτυχία ήρθε το 1949 με τη Μεγάλη Ληστεία, ένα δυναμικό όσο και εύθυμο νουάρ με τον Ρόμπερτ Μίτσαμ. Σ’ αυτή την ταινία ξεκαθαρίστηκε το σκηνοθετικό στιλ του Ζίγκελ. Γρήγορος ρυθμός, εξωτερικά γυρίσματα, ρεαλισμός των σκηνικών, καθώς και ήρωες με κάποια ιδιορρυθμία που οδηγεί σε βίαιες εκτραχύνσεις.

Συνέχισε να σκηνοθετεί διάφορες ταινίες (γουέστερν, θρίλερ, κωμωδίες), με πρωταγωνίστρια στα περισσότερα την πρώτη σύζυγό του Βιβέκα Λίντφορς. Από αυτή την περίοδο ξεχωρίζει το καθηλωτικό θρίλερ επιστημονικής φαντασίας Οι άνθρωποι του τρόμου (1956), μια εφιαλτική απεικόνιση του ψυχροπολεμικού κλίματος.

Με την Ανταρσία στο Κελί 11 (1954), στράφηκε αποφασιστικά στο αστυνομικό φιλμ, ανατρέποντας τους κανόνες που κυριαρχούσαν τότε. Η ψυχοπαθολογία των γκάνγκστερς (αλλά και των αστυνομικών) κυριάρχησε από τότε στον προβληματισμό του, ενώ η έλλειψη θετικών προτύπων οδήγησε σε άδικη κριτική για συντηρητισμό και μισογυνισμό, κατηγορία την οποία ο Ζίγκελ απέρριπτε σθεναρά. Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει στο Συνδικάτο Δολοφόνων (1958), με τον σπουδαίο Ελάι Γουάλας σε έναν από τους πρώτους του πρωταγωνιστικούς ρόλους, καθώς και στους Φονιάδες (1964), μία εμπνευσμένη μεταφορά του παλιού νουάρ του Σιόντμακ Οι Δολοφόνοι (1946). Ενδιάμεσα, μεσολάβησε ένα διάλειμμα με το υπέροχο αντιρατσιστικό γουέστερν Πάλη μέχρι θανάτου (1960), με τον Έλβις Πρίσλεϊ να επιδεικνύει και μεγάλες ερμηνευτικές ικανότητες εκτός από τις τραγουδιστικές.

Εκείνη την εποχή σφυρηλατήθηκε η φιλία του με τον Σαμ Πέκινπα, που δούλεψε ως βοηθός σκηνοθέτη σε πολλές από τις ταινίες του Ζίγκελ. Οπωσδήποτε ο Πέκινπα επηρεάστηκε από το στυλ του δασκάλου του, με τη νέα ματιά πάνω στη βία, τη δεκαετία του ’70. Όταν μάλιστα ο Ζίγκελ πέρασε στην τηλεόραση, βοήθησε αποφασιστικά τον Πέκινπα να καθιερωθεί ως νέος σκηνοθέτης που γεννούσε ελπίδες για πέρασμα και στη μεγάλη οθόνη.

Ο ήδη καθιερωμένος ως ευσυνείδητος επαγγελματίας Ζίγκελ θα έφτανε σε ακόμα μεγαλύτερη φήμη στα τέλη της δεκαετίας του ’60 και στη δεκαετία του ’70, αν και δέχτηκε δριμύτατη κριτική για το πορτράρισμα αρνητικών ηρώων. Τα διάφορα ειρηνιστικά και αντιρατσιστικά κινήματα των ΗΠΑ αναζητούσαν τότε θετικά κοινωνικά πρότυπα και δεν καλόβλεπαν την προβολή οπισθοδρομικά βίαιων χαρακτήρων. Η συνεργασία του με τον Κλιντ Ίστγουντ τον βοήθησε να αποδώσει τέλεια τον παραπάνω προβληματισμό, με πρώτη τους ταινία Το δίκιο σου το παίρνεις με αίμα (1968). Ο Ίστγουντ υποδύεται εδώ τον χαρακτήρα ενός παραδοσιακού και αντικοινωνικού ανθρώπου, πρότυπο που θα παρουσιάσει κριτικά και ο ίδιος στη μετέπειτα σκηνοθετική πορεία του.

Αναμφίβολα, η μεγαλύτερη κοινή τους επιτυχία είναι ο Επιθεωρητής Κάλαχαν (1971), κορυφαίο αστυνομικό θρίλερ που προκάλεσε αντεγκλήσεις για την γραφική βία και την ηθική του.

Τελευταία του σπουδαία δημιουργία η Απόδραση από το Αλκατράζ (1979), πάλι με τον Κλιντ Ίστγουντ, αυτή τη φορά στο ρόλο ενός στωικού φυλακισμένου που αναζητά την ελευθερία.

Σύμφωνα με δήλωση του ίδιου του Ζίγκελ, αγαπημένη του ταινία θεωρούσε τον Προδότη, που έχει προβληθεί από την Κινηματογραφική Λέσχη των εργαζομένων της ΕΡΤ3. Ένας ελάχιστος φόρος τιμής σε έναν καλλιτέχνη με ιδαίτερο, “ξαφνικό” αντίκτυπο στις ταινίες δράσης και την προβληματική τους.

Επιλεγμένη φιλμογραφία:

1946  Έγκλημα και Πλάνη  (Verdict)

1949  Η Μεγάλη Ληστεία  (The Big Steal)

1954  Ανταρσία στο Κελί 11  (Riot in Cell Block 11)  Υποψηφιότητα για Βραβείο Σκηνοθεσίας της Αμερικάνικης Λέσχης Σκηνοθετών

1954  Το μυστικό του Δωματίου 36  (Private Hell 36)

1956  Οι άνθρωποι του τρόμου  (Invasion of the body snatchers)

1956  Τα χαμίνια της μαύρης λεωφόρου  (Crime in the streets)

1957  Ο γκάνγκστερ με το παιδικό πρόσωπο  (Baby face Nelson)

1958  Συνδικάτο Δολοφόνων  (The Lineup)

1960  Πάλη μέχρι θανάτου  (Flaming star)

1962  Η κόλαση είναι για τους ήρωες  (Hell is for heroes)

1964  Οι 5 δολοφόνοι  (The killers)

1968  Οι τρομοκράτες της Νέας Υόρκης  (Madigan)

1968  Το δίκιο σου το παίρνεις με αίμα  (Coogan’s Bluff)

1970  Οι γύπες πετούν χαμηλά  (Two mules for Sister Sarah)

1971  Ο προδότης  (The beguiled)

1971  O Επιθεωρητής Κάλαχαν  (Dirty Harry)

1973 Ο άνθρωπος που έκλεψε τη Μαφία  (Charley Varrick)

1976  Με το χέρι στη σκανδάλη  (The shootist)

1979  Απόδραση από το Αλκατράζ  (Escape from Alcatraz)

 

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s