ΜΕ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΤΟ “ΠΑΣΗ ΘΥΣΙΑ”


(αναδημοσίευση από την ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ,6/12/2016)

ΟΙ ΚΟΕΝ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΙΝΕΜΑ

Πάση θυσία

Πάση θυσία

Του Αλέξη Ν. Δερμεντζόγλου

Μια εξαιρετική ταινία που προβάλλεται από την περασμένη πέμπτη, το Πάση Θυσία του Ντέιβιντ Μακένζι, αρχικά μας παραδίδει έναν εξαίσιο ρόλο από τον Τζεφ Μπρίτζες. Η ταινία μπορεί να ανθολογηθεί στο κοινωνικό, περιπετειώδες, ψυχολογικό φιλμ νουάρ, αν και πρέπει να της δώσουμε μια ευκαιρία να μείνει μόνη, ελεύθερη, έξω από ταξινομητικές διαδικασίες. Θυμίζει πολύ το Καμία πατρίδα για τους μελλοθάνατους των αδερφών Κοέν, που έχουν γίνει πια σημείο αναφοράς και τομής για το σύγχρονο σινεμά. Τα εκπληκτικά, ανατρεπτικά τους σενάρια, αλλά ιδίως η αφηγηματική τους αντίληψη προσφέρουν την άλλη πρόταση στο σινεμά. Από τη μία μεριά υπάρχουν ρωγμές στα σενάρια και σε αυτές εισδύουν πλάνα εκτός θέσεως, γκροτέσκες καταστάσεις και νέες δυναμικές που απευθύνονται στο βιοχρόνο του θεατή. Τείνει πλέον να δημιουργηθεί ένα σινεμά με διαχωριστική γραμμή τους Τζόελ και Ίθαν Κοέν. Η τελευταία φορά που έγινε αυτό ήταν πριν 60 περίπου χρόνια με την εμφάνιση του Γκοντάρ και την ταινία Με κομμένη την ανάσα. Και τότε είχαμε μια προσπάθεια να γίνουν ταινίες δοκιμιακού σινεμά.

Καμιά πατρίδα για τους μελοθάνατους

Καμιά πατρίδα για τους μελοθάνατους

ΤΟ ΣΤΥΛ ΤΩΝ ΚΟΕΝ

Οι Κοέν γυρίζουν ταινίες όπου η μία έκπληξη διαδέχεται την άλλη, η μία απάτη την άλλη, αλλά το αφηγηματικό τους στυλ υιοθετεί την τεχνική των ψηφίδων που σταδιακά εισχωρούν στη μυθοπλασία, για να υπονομευθούν τελικά από ένα χαώδες φιλμικό σύμπαν που είναι ο ορισμός της  μελαγχολίας της απώλειας. Όταν κάποτε γυρίζουν μέτριες ταινίες, τότε και το σκηνοθετικό τους στυλ διαφέρει. Οι νέοι σκηνοθέτες που προσπαθούν να τους πλησιάσουν άλλες φορές τους μετεγγράφουν δημιουργικά και άλλες όχι. Είναι αλήθεια πως περισσεύουν εκείνοι που τρέχουν στο κατόπι τους ενώ διαπίστωσα πως ακόμα και στην ελληνική πραγματικότητα εμφανίζονται κάποια ίχνη που θυμίζουν Κοέν. Το γιατί συμβαίνει αυτό στο διεθνή κινηματογράφο είναι πολύ απλό. Οι Κοέν δεν εκφράζουν μόνο τον σύγχρονο κυνισμό και αμοραλισμό αλλά ότι πιο αποτελεσματικό υπάρχει σε μια γραφή που υιοθετεί πολλές φορές και ο Ταραντίνο:Συστροφές της αφήγησης, αφηγηματικά κενά, χωροχρονικά άλματα και λεπτομέρειες που δημιουργούν την αίσθηση ενός υπόγειου εφιάλτη. Ο κόσμος τους είναι γεμάτος προδοσίες, απάτες, εμμονοληπτικές φιγούρες, αδηφάγους χαρακτήρες. Εκτός από το Καμία πατρίδα για τους μελλοθάνατους μνημειώδης παραμένει και η ταινία τους Ο άνθρωπος που δεν ήταν εκεί.

ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΣΥΛΛΕΓΟΥΝ

Φυσικά, αυτό που συλλέγουν είναι η υπεραξία των καταστάσεων αλλά και το μηδαμινό τους, το α-σήμαντο, το ταπεινό και το δηλητηριώδες. Το Fargo παρέμεινε μια μνημειώδης κυνική ταινία που ανατέμνει και την επαρχιώτικη αμερικανική βλακεία, ενώ έγινε και επιτυχημένη τηλεοπτική σειρά. Εκκίνησαν με μια μεγάλη επιτυχία το καλτ φιλμ νουαρ Μόνο Αίμα. Αν αναζητήσουμε τις επιρροές τους, αυτές έρχονται από το υπέροχο κλασικό αμερικανικό σινεμά των Μπίλι Γουάιλντερ, Χάουαρντ Χοκς, Πρέστον Στάρτζες κα. Ωστόσο, υπάρχει μια διαφορά σε αυτούς. “Σφίγγουν το σχοινί γύρω από το λαιμό” πολύ περισσότερο από τους κλασικούς μετρ. Κόβουν τον αέρα, δημιουργούν ασφυξίες και αυξάνουν τις δόσεις του κυνισμού. Αυτός είναι ο κόσμος, μας λένε, και είτε θα χαθείτε χωμένοι μέσα σε αυτόν είτε θα χωθείτε στις προσωπικές σας εμμονοληψίες.

Η ΟΜΑΔΑ ΠΟΥ ΤΟΥΣ ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ

Η ομάδα σκηνοθετών που τους ακολουθεί από όλο τον κόσμο δε μοιάζει να τρέφει κι αυτή ψευδαισθήσεις για το τι συμβαίνει στο σύγχρονο κόσμο. Ένας άγνωστος σκηνοθέτης και καλός σεναριογράφος στο ύφος τους είναι ο Μαρκ Φεργκους. Μεταξύ των εξαιρετικών σεναρίων που έγραψε είναι για Τα παιδιά των ανθρώπων. Η ταινία του Φέργκους που με εντυπωσίασε είναι Η ώρα πριν τη δύση (Fisrt Snow) με τον Γκάι Πιρς, με τη μυθοπλασία να αναπτύσσεται ως χλωμή διαμάχη με το αμερικανικό όνειρο και ως ο απόλυτος φιλοσοφικός στοχασμός για το συμβιβασμό με το θάνατο. Ο Κρίστοφερ Νόλαν είναι, όπως και ο Ταραντίνο, ένας σκηνοθέτης που κάπου αγγίζει τους Κοέν.

Η ώρα πρίν την δύση

Η ώρα πρίν τη δύση

Η ΙΣΠΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ

Οι Ισπανοί τα τελευταία χρόνια με διάφορες μορφές των θρίλερ τους πλησιάζουν πάρα πολύ το στυλ των αδερφών Κοέν. Κλασικό παράδειγμα παραμένει η ταινία La cara oculta (2011) του Αντρές Μπαϊς. Είναι μία διαστροφική μυθοπλασία γεμάτη από έντονη κλειστοφοβία, σεξουαλική νοσηρότητα και ψυχαναλυτική ματιά. Όλα εκκινούν από ένα μυστικό δωμτιο όπου μια γυναίκα αποφασίζει να κρυφτεί από τον φίλο της. Όταν εκείνος θα τα φτιάξει με άλλη, τότε οι ανατροπές θα έρθουν καταιγιστικές,με τρόπο που σε τρομάζει και αναρωτιέσαι τι θα γινόταν αν βρισκόμουν εγώ σε αυτή τη θέση.

La cara oculta

La cara oculta

Τυπική περίπτωση αποτελεί και το σινεφίλ θρίλερ Το σώμα (2012) του Οριόλ Πάουλο. Εδώ έχουμε να κάνουμε με ένα αγαπημένο θέμα της μυθολογίας των Κοέν, δηλαδή με τη μυθολογία του αόρατου, τη μεταφυσική του καθημερινού, την ταχυδακτυλουργία του χαμένου άλλου. Τα παράξενα φαινόμενα που συμβαίνουν στη μυθοπλασία αυτού του φιλμ οδηγούν στην ιστορία μιας παλιάς εκδίκησης. Ωστόσο, όλους τους ήρωες θα τους κατακλύσει η δική τους απώλεια. Αυτό δημιουργεί μια ασφυκτική κατάσταση εσωτερικής θλίψης που διαποτίζει τα πάντα.

Το σώμα

Το σώμα

ΤΟ “ΑΛΛΟ” ΚΑΙ ΤΟ ΑΠΕΙΛΗΤΙΚΟ

Το 2011 ο Χάουμε Μπαλαγκερό θα γυρίσει τον Θυρωρό, ένα από τα πλέον διαστροφικά φιλμ που έχω δει. Είναι η ιστορία ενός θυρωρού που εισδύει τακτικά τα βράδια κάτω από το κρεβάτι μιας νέας και ωραίας γυναίκας. Ο σκηνοθέτης με συνειδητά επαναλαμβανόμενα πλάνα διεισδύει στην αναπαραστατική ανάγνωση μιας εκτεταμένης νοσηρότητας. Μετά από πάρα πολλές εξελίξεις και ανατροπές, ο Μπαλαγκερό προσφέρει ένα δήθεν ευχάριστο τελικό «πιάτο». Όταν όμως ακούμε τηλεφωνικά την αλήθεια, τότε η απόγνωση μεταφέρεται και σε μας, σκεπτόμενοι ότι αν μας συνέβαινε και μας αυτό θα ήταν ιδιαίτερα ανείπωτο.

Ο θυρωρός

Ο θυρωρός

ΣΕ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

Αντίθετα, τα θρίλερ Με Απόκρυψη (2015) του Ντάνι ντε λα Τόρε και Ποιος κλέβει ποιον (2016) του Ντανιέλ Καλπαρσόρο έχουν σαφή πολιτική χροιά. Στην πρώτη περίπτωση, την οποία αντιγράφει το ελληνικό φιλμ Short Fuse (2016), τα αίτια μιας εγκληματικής ρήξης είναι κοινωνικά και οικονομικά. Είναι οι κατοικίες που παίρνουν πια οι τράπεζες από αυτούς που αδυνατούν να ξεπληρώσουν τα δάνεια. Στη δεύτερη περίπτωση, ο τίτλος παραπέμπει ακριβώς στις διάφορες οικονομικές ευθύνες των τραπεζών, ενώ παράλληλα αναλύεται και η πολιτική διαπλοκή. Πάντως, αυτό το τελευταίο φιλμ δεν ταιριάζει απόλυτα αφηγηματικά με το στυλ των Κοέν. Όσο για το μεγάλο ισπανικό αστέρι Χάουμε Κολέ Σερά, 42 χρόνων από τη Βαρκελώνη, που ζει πια και εργάζεται στις ΗΠΑ, το στυλ του είναι προσαρμοσμένο στο χολιγουντιανό σινεμά αλλά πολλοί σπινθήρες ευφυϊας τον κάνουν να ξεχωρίζει. Έτσι, είναι σχεδόν αριστούργημα το Ο άγνωστος (2011), αλλά πολύ ενδιαφέρον και Το ορφανό (2009). Βλέπουμε λοιπόν πόσο οι Κοέν επηρεάζουν το διεθνές σινεμά.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s