ΜΕ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΤΟ “ΑRRIVAL”


(αναδημοσίευση από την «ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ» ,4/12/2016)

ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΑΝΟΡΘΟΔΟΞΟ

Ανάμεσα στις φλόγες

Ανάμεσα στις φλόγες

Του Αλέξη Ν. Δερμεντζόγλου

dermetzo@otenet.gr

Από την προσεχή Πέμπτη το Arrival είναι  μια ταινία που θα επαναφέρει και πάλι στην επικαιρότητα τους εξωγήινους. Το θέμα δε θα είχε και τόση σπουδαιότητα αν ο σκηνοθέτης δεν ήταν ο Καναδός Ντενίς Βιλνέβ. Ένα χρόνο πριν τα 50 του αναδεικνύεται σε έναν σπουδαίο δημιουργό, που δεν είναι μόνο καλός μάστορας αλλά ξέρει να αξιοποιεί και πρωτότυπες ιδέες, βάζοντάς τις μάλιστα σε μια ανορθόδοξη διαδρομή. Οι ταινίες του δεν είναι πολιτικά ορθές, αντίθετα σοκάρουν με τη δυναμική των ανατριχιαστικών, μερικές φορές, ευρημάτων τους. Οι ρυθμοί του αργοί, ατμοσφαιρικοί, στοχεύουν στο να μας τοποθετήσουν σε ένα διάδρομο όπου οι ελπίδες στερεύουν και οι λύσεις είναι ζοφερές και αποτρόπαιες.

ΤΟ ΑΠΟΤΡΟΠΑΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΤΕΡΑΤΩΔΕΣ

Στη μεγάλη του επιτυχία Ανάμεσα στις φλόγες (2010) η αναζήτηση δύο αδερφών στα πλαίσια της εκτέλεσης μιας διαθήκης καταλήγει σε κάτι συνταρακτικό: μέσα από μια σειρά διαδρομών ανακαλύπτεται μια περίπτωση αιμομιξίας. Στις φλεγόμενες περιοχές Παλαιστίνης και Ισραήλ η φλόγα του προσωπικού πάθους δείχνει να αντιστοιχεί με τα πάθη της περιοχής, ενώ το απόκρυφο δείχνει κυρίαρχο. Από εκεί και μετά, η προβληματική του θα επεκταθεί. Θα λειτουργήσει ως μετάσταση αυτής της φρικώδους παράθεσης ανίερων ιστοριών. Δε θα ξεχάσω το Πολυτεχνείο (2009), όπου η βία, η παράνοια και η σφαγή ξεχειλίζει από παντού. Ωστόσο, η βία στον Βιλνέβ δεν είναι αναίτια. Δεν υπάρχει απλά για να εντυπωσιάσει. Έτσι ή αλλιώς, οι αργοί αφηγηματικοί ρυθμοί των ταινιών του δεν τις κάνουν ιδιαίτερα εμπορικές. Η βία γι’αυτόν δεν είναι τόσο κοινωνικής τάξεως όσο μια έκκριση εσωτερικής ψυχοπαθολογίας και διαστροφής. Αυτό το αντιλαμβανόμαστε και στην εξαιρετική ταινία του Prisoners (2013). Ένα κοριτσάκι χάνεται, ένας άντρας προθυμοποιείται να βοηθήσει τον πατέρα του να το βρει, και από εκεί και μετά όλα γίνονται ανεξέλεγκτα.

Prisoners

Prisoners

Ο ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΥ ΧΑΝΕΤΑΙ

Σε αυτή τη φάση εισέρχεται ένα άλλο στοιχείο που καθορίζει το ιδιαίτερο στυλ του Βιλνέβ: Είναι η διαδικασία απορρύθμισης που εκτρέπει τους ήρωες από τους αρχικούς τους στόχους. “Όποιος ψάχνει αυτό που δεν πρέπει, βρίσκει αυτό που δε θέλει”, και έτσι αυτή η παροιμιώδης ιταλική ρήση εισδύει στις συμπεριφορές των ηρώων απέναντι στα ευρήματά τους.Στο Prisoners τα πράγματα εκτρέπονται σε μια τραγωδία ήσσονων τόνων που οδηγούν στην αποκάλυψη τρομακτικών μυστικών. Οι ήρωες της ταινίας είναι ουσιαστικά φυλακισμένοι στο κλουβί των εμμονών τους και εκτεθειμένοι στην εκτροπή των αναζητήσεών τους.

ΣΕ ΚΟΣΜΟ ΟΜΟΙΩΜΑΤΩΝ

Στο Ο άνθρωπος αντίγραφο (2013) ο Βιλνέβ μας εμπλέκει σε μια αινιγματική ιστορία. Θα μπορούσε να ήταν ένα θρίλερ επιστημονικής φαντασίας ή μια ταινία του φανταστικού. Το τελευταίο υπάρχει και αναδιανέμεται με διαφορετικούς στόχους. Αν θυμηθούμε την πολύκροτη και εφιαλτική ταινία του Ζουλάφσκι Μια γυναίκα δαιμονισμένη (1981) θα αναγνωρίσουμε τόσο τις ομοιότητες αλλά και τις διαφορές με τη δουλειά του Βιλνέβ. Επίσης, εδώ δεν έχουμε μια περίπτωση όπως στο Οι άνθρωποι του τρόμου (1956) του Ζίγκελ η στο ριμέικ τους Μακάβρια Εισβολή (1978). Δεν καταγγέλλεται η ανθρώπινη αλλοτρίωση και ενσωμάτωση όσο η παθολογία μιας εσωτερικής ψυχολογικής διαδικασίας. Όσοι θυμούνται το Safe (1996) του Τοντ Χέινς με την Τζούλιαν Μουρ, θα νιώσουν κάποιες συγγένειες με το Ο άνθρωπος αντίγραφο.

Ο άνθρωπος αντίγραφο

Ο άνθρωπος αντίγραφο

ΟΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΗΣ

Ο Βιλνέβ εξετάζει τις διαδικασίες της ψυχολογικής μετάλλαξης που υφίσταται μια γυναίκα μέσα από καταθλιπτικές διαδικασίες, πολλούς διχασμούς και διλήμματα. Ο τρόμος που φωλιάζει στον άντρα είναι ουσιαστικά ο φόβος για το “άλλο”, το μη ελεγχόμενο, το μη καταγεγραμμένο.

Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΛΛΟ

Ωστόσο, ο δημιουργός αναδεικνύει τη μεγάλη του κλάση στο φιλμ Sicario: ο εκτελεστής (2015) με την Έμιλι Μπλαντ. Εδώ παρατηρούμε ξεκάθαρα τη σχέση της γυναίκας με το άλλο: Η ηρωίδα είναι μια μικροκαμωμένη στρατιωτικός που εμπλέκεται σε σκληρές καταδιώξεις εμπόρων ναρκωτικών. Ουσιαστικά, είναι τελείως ξεκομμένη και αποκομμένη, στερημένη ερωτικά, σκληρή, χωρίς προοπτικές, που απλά προσπαθεί να επιβιώσει επαγγελματικά αλλά και ως ψυχή. Κατ’ ουσίαν ειναι μια άλλη γυναίκα-αντίγραφο που θυμίζει ηρωίδα του Αντονιόνι, αλλά μας προσφέρει και ένα απειλητικό μοντέλο της σύγχρονης χειραφετημένης γυναίκας. Η Εμιλι Μπλαντ είναι καταπληκτική στο ρόλο της. Όσο για τον Βιλνέβ, υιοθετεί υπνωτικούς ρυθμούς, στοχεύοντας βέβαια όχι στη δράση αλλά στην εξέλιξή της γυναίκας όσο πλησιάζει το άλλο. Το τέλος είναι ελλειπτικό, ακριβώς για να καθορίσει την αδυναμία των ανθρώπων να ξεφύγουν από τα στερεότυπά τους, και όταν σπανίως μπορέσουν να το πετύχουν, παγιδεύονται από τις ίδιες τις εμμονοληψίες τους. Θα πρέπει να θυμόμαστε πολύ σε αυτή την ταινία τους ρόλους των Έμιλι Μπλαντ και Μπενίσιο Ντελ Τόρο. Είναι υποδειγματικοί ως προς τον τρόπο που φανερώνουν τα κενά και τις απώλειές τους.

Sikario: Ο εκτελεστής

Sikario: O εκτελεστής

Ο Βιλνέβ, στη μεγάλη του ωριμότητα πλέον, μας ετοιμάζει μια συνέχεια της περίφημης ταινίας του Ρίντλεϊ Σκοτ, το Μπλέιντ Ράνερ 2049. Αξίζει τον κόπο να φανταστούμε και να υποθέσουμε ποιοι είναι οι στόχοι του εδώ. Για την ώρα έχει καταφέρει να ανέβει στα πιο ψηλά σκαλιά της σκηνοθετικής αξίας.

blade-runner-2049

Μπλέιντ Ράνερ 2049

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s