“ΜΗΔΕΙΑ, ΚΡΕΙΣΣΩΝ ΤΩΝ ΕΜΩΝ ΒΟΥΛΕΥΜΑΤΩΝ»


(αναδημοσίευση από την ΕΠΟΧΗ, 27/11/2016)

medea

Καταβύθιση στο μύθο

 του Στράτου Κερσανίδη

Όταν μιλάμε για το εμφύλιο μίσος, ως αποτέλεσμα οποιασδήποτε μορφής χωρισμού, συμφωνούμε πως πρόκειται για μίσος πολύ δυνατό, δυνατότερο ακόμη και από εκείνο που υπάρχει ανάμεσα σε εχθρούς. Ο άνθρωπος τυφλωμένος από αυτό το μίσος απέναντι σε πρώην συντρόφους είναι ικανός να πράξει οτιδήποτε, ακόμη και με ακριβό τίμημα για τον ίδιο, προκειμένου να πλήξει, να πληγώσει όσο πιο βαθιά γίνεται τον άλλον, το πρώην.

Ο Ευριπίδης στη “Μήδεια” ένα τέτοιο μίσος εξιστορεί. Το μίσος της Μήδειας, γυναίκας του Ιάσονα, η οποία φθάνει στο σημείο να σκοτώσει τα ίδια της τα παιδιά για να εκδικηθεί τον άνδρα της ο οποίος την παράτησε για μια άλλη γυναίκα.

“Δεν υπάρχει οργή πιο φοβερή και αθεράπευτη από αυτή που γεννιέται ανάμεσα σε ανθρώπους που έχουν αγαπηθεί”, λέει ο Ευριπίδης. Και ο Νίκος Γραμματικός αποφασίζει να αναμετρηθεί με την εμβληματική τραγωδία του ποιητή χρησιμοποιώντας τη δική του τέχνη, τον κινηματογράφο.

Η ταινία του “Μήδεια, Κρείσσων των εμών βουλευμάτων” δεν είναι μια κινηματογραφική μεταφορά του αρχαίου μύθου. Είναι κάτι πολύ περισσότερο. Είναι μια καταβύθιση μέσα στο μύθο, μια εξερεύνηση των ίδιων των ηρώων και μια προσπάθεια εξήγησης των πράξεών τους.

Εάν υπάρχει κάποιος κεντρικός πυρήνας στην αφηγηματική δομή της ταινίας, θα μπορούσαμε να πούμε πως είναι η απόφαση να ανέβει μια παράσταση του έργου. Αυτό όμως δεν είναι παρά ένα σημείο στην οικοδόμημα το οποίο εάν το δούμε συνολικά μοιάζει να αποτελείται από πολλούς ομόκεντρους κύκλους. Ο ένας έχει στο επίκεντρό του τον Ιάσονα, ο άλλος το σκηνοθέτη ο οποίος αναμετριέται με τα φαντάσματά του, ο τρίτος οι ηθοποιοί που κάνουν πρόβες, ο τέταρτος το μεταφραστή του έργου και τη δική του σχέση με τον Ευριπίδη, ένας πέμπτος οι άνθρωποι οι οποίοι μιλούν για τη Μήδεια. Κύκλοι εφαπτόμενου, που τέμνονται ή που αλληλοσυμπληρώνονται.

Ενώ δίνεται η εντύπωση ενός δαιδαλώδους σεναρίου, στρυφνού και δυσνόητου συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Όλο το εγχείρημα διαθέτει ροή και μια τέτοια σκηνοθετική αφήγηση η οποία δεν αφήνει κενά και με το ρυθμό δεν αφήνει κενά, οι ψηφίδες ενώνονται, η τραγωδία αποκτά τη διάστασή της στο σύγχρονο κόσμο, στη σύγχρονη καθημερινότητά μας, κοινωνική και προσωπική.

Δεν ξέρω σε ποιο είδος κατατάσσεται η ταινία. Θα μπορούσα ίσως να πως πως είναι δραματοποιημένο ντοκιμαντέρ αλλά, και χωρίς να υποτιμώ αυτό το είδος, θεωρώ πως είναι κάτι άλλο. Θα έλεγα πως είναι μια λεπτομερής ανάλυση, κομματάκι-κομματάκι,  της τραγωδίας του Ευριπίδη. Μια ενδελεχής ανάλυση των χαρακτήρων και των πράξεών τους. Μια ανάλυση επίπονη, με κινηματογραφική ματιά αλλά επιστημονική προσέγγιση. Πόσες επιστήμες αλήθεια συνωθούνται γύρω από τη “Μήδεια”; Φιλοσοφία, ψυχανάλυση, φιλολογία, αρχαιολογία, κοινωνιολογία, ιστορία. Και όλα αυτά χάρις στον Ευριπίδη συμπυκνώνονται στη Ποίηση και στο θέατρο. Και έρχεται ένας τολμηρός σκηνοθέτης τρου σινεμά, να αναπλάσει, να αναλύσει, να προβληματιστεί και να αναζητήσει τη σχέση του με τη Μήδεια, χρησιμοποιώντας τα δικά του εργαλεία.

Ο Νίκος Γραμματικλός εμπνεύστηκε, όπως αναγράφεται, από  τον Αλ Πατσίνο και την καταπληκτική ταινία “Αναζητώντας το Ριχάρδο”,  που σκηνοθέτησε το 1996. Εδώ θέλω να σημειώσω πως ο έλληνας σκηνοθέτης εμπνεύστηκε αλλά δεν αντέγραψε. Αντίθετα, η ταινία του στέκεται αυθύπαρκτη, δεν ετεροκαθορίζεται. Είναι μια ταινία η οποία με καθήλωσε. Με βύθισε μέσα στα μεγάλα ερωτήματα του Ευριπίδη για τη φιλοδοξία, την αγάπη, τη ζήλια, το μίσος, τον πόνο, τη εξουσία, το πάθος, την εκδίκηση, την τιμή. Και στο τέλος με άφησε με τη θλιβερή αλήθεια, πως “μερικά πράγματα ξεπερνούν τη θέλησή μας”, όπως αναφέρει και ο τίτλος της ταινίας (κρείσσων των εμών βουλευμάτων).

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s