ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΜΕΡΑ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ


(αναδημοσίευση από την «ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ»,21/11/2016)

Η ΗΘΙΚΗ ΤΩΝ ΑΛΗΘΟΦΑΝΩΝ ΨΕΜΑΤΩΝ

Hannibal

Hannibal

του Αλέξη Ν. Δερμεντζόγλου

Σήμερα, όπως είναι γνωστό, γιορτάζεται η παγκόσμια μέρα της τηλεόρασης. Στην Ελλάδα έχουμε τηλεόραση εδώ και μισό αιώνα. Για τη μικρή οθόνη και τους μηχανισμούς που βρίσκονται από πίσω της και τα εμπορικά συμφέροντα έχουν γραφεί πάρα πολλά. Για το πώς χειραγωγεί και ελέγχει τις μάζες, πώς τις “αποικειοποιεί” με τις εικόνες της, πώς τελικά τις καταστέλλει και τις πείθει. Πέρα από τα ισχυρότατα ψυχαγωγικά της δεδομένα, ασκεί κορυφαία πολιτιστική, ιδεολογική και πολιτική επιρροή. Το τσιτάτο είναι γνωστό αλλά πάντα επίκαιρο: Για να κατέχω τον άλλο, αρκεί να κατέχω, να ελέγχω και να διανέμω τις εικόνες του. Όσο για την άποψη του Ουμπέρτο Έκο, δικαιώθηκε απόλυτα. Ότι, δηλαδή, δε θα ’χουμε πια δικτατορίες με τανκς, αλλά μέσα από τη μικρή οθόνη. Όσοι επιχείρησαν να ανακαλύψουν τα ηθικά κίνητρα του τηλεοπτικού μέσου, έκαναν λάθος. Η τηλεόραση ως απόλυτα ψυχαγωγικό μέσο, είναι εξ ορισμού ανήθικη, μια νομιμοποιημένη απάτη, ένας συνδυασμός κέρδους, οικονομικών συμφερόντων και διαπλοκών. Να μην ξεχνάμε το φαινόμενο Μπερλουσκόνι στην Ιταλία, που δημιουργήθηκε από την τηλεόραση και τον έλεγχο των media από τον ίδιο.

Fargo

Fargo

Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Το τηλεοπτικό πρόγραμμα για να εντυπωσιάζει και να είναι ανταγωνιστικό περιέχει σειρές, τηλεπαιχνίδια, talk show, reality show, ζωντανές μεταδόσεις, ταινίες, αθλητικά. Είναι μάλιστα αξιοσημείωτο πως τα μεγάλα αθλητικά γεγονότα τοποθετούνται σε τέτοιες ώρες, ώστε οι απευθείας αναμεταδόσεις να αποδίδουν εμπορικά. Τα δελτία ειδήσεων περιέχουν εντυπωσιακά γεγονότα και φτάνουν σε σημείο να δείχνουν ακόμα και σε πραγματικό χρόνο άγριες καταδιώξεις για να κερδίσουν ακροαματικότητα. Η τηλεόραση ταίριαξε γάντι με την οικονομική κρίση. Παραμένει η πιο φτηνή διασκέδαση, «έκοψε» από τον κινηματογράφο εκατομμύρια εισιτήρια σε όλο τον κόσμο, περιέκοψε την ανθρώπινη κοινωνικότητα, ενίσχυσε τη μοναξιά και παρέχει μια λαθεμένη αίσθηση αυτάρκειας. Από την άλλη μεριά, η λογική αξιοποίησή της κομίζει σημαντικές πολιτιστικές και ανθρωπολογικές πληροφορίες και μας φέρνει σε επαφή με εξαιρετικές ταινίες και ενδιαφέροντα αθλητικά γεγονότα.

ΟΙ ΣΕΙΡΕΣ ΠΟΥ «ΚΡΑΤΗΣΑΝ» ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Υπήρξαν από το παρελθόν, όπως υπάρχουν και σήμερα, τηλεοπτικές σειρές, που κρατούν έντονο το ενδιαφέρον του κοινού. Μην ξεχνάμε τις σαρωτικές θεαματικότητες που έκανε στη διάρκεια της δικτατορίας ο ασπρόμαυρος Άγνωστος Πόλεμος. Από την άλλη μεριά, όταν μια τηλεοπτική σειρά γνωρίσει μεγάλη επιτυχία, μετά καταλήγει να γίνει και ταινία που δανείζεται τα εμπορικά της στοιχεία από την τηλεοπτική προϋπηρεσία. Σας προσφέρω μια δεκάδα με γνωστές τηλεοπτικές σειρές που έγιναν ταινίες:

Nikita

Nikita

  1. Από τις Επικίνδυνες Αποστολές προέκυψαν ταινίες με πρωταγωνιστή τον Τομ Κρουζ και σημαντικές σκηνοθεσίες όπως αυτές των Μπράιαν ντε Πάλμα και Τζον Γου.
  2. Ο Φυγάς έγινε ωραία ταινία δράσης από τον Άντριου Ντέιβις με τους Χάρισον Φορντ και Τόμι Λι Τζόουνς.
  3. Ο Μπάτμαν γυρίστηκε πολλές φορές κινηματογραφική ταινία και πλέον αξιόλογες είναι οι δύο πρώτες, ζοφερές και κατάμαυρες με την υπογραφή του Τιμ Μπάρτον.
  4. Οι Αδιάφθοροι γυρίστηκαν πολύ ωραία έγχρωμη ταινία από τον Μπράιαν ντε Πάλμα.
  5. Το Σταρ Τρεκ έγινε αμέτρητες ταινίες, μακράν όμως καλύτερη παραμένει η πρώτη με την υπογραφή του Ρόμπερτ Γουάιζ.
  6. Οι Άγγελοι του Τσάρλι οδήγησαν και σε τρεις ωραίες κινηματογραφικές ταινίες, εκ των οποίων η δεύτερη της σειράς ήταν η καλύτερη.
  7. Το Sex and the City, με το πρόσχημα μιας κοινωνιολογικής έρευνας γύρω από τις γυναίκες, ουσιαστικά είναι ένα σοφτ πορνό που κατέληξε και στο σινεμά.
  8. Σημειώνουμε ακόμα και το δυσνόητο Twin Peaks του Ντέιβιντ Λιντς, που από τηλεοπτική σειρά έγινε και ταινία από τον ίδιο.
  9. Πασίγνωστη είναι η Οικογένεια Άνταμς.
  10. Επίσης διάσημοι είναι και οι Σίμπσονς.
Οι 12 πίθηκοι

Οι 12 πίθηκοι

ΞΕΚΙΝΗΣΑΝ ΑΠΟ ΤΟ ΣΙΝΕΜΑ

Υπάρχει και το αντίστροφο: πολύ γνωστές ταινίες με τέτοια επιτυχία, ώστε μετατράπηκαν και σε τηλεοπτικές σειρές! Παραθέτουμε κι εδώ μια δεκάδα:

Λούφα και παραλαγή

Λούφα και παραλλαγή

  1. Αρχίζουμε από την Ελλάδα και την τεράστια εμπορική επιτυχία της κωμωδίας του Νίκου Περάκη Λούφα και Παραλλαγή.
  2. Εδώ εντάσσεται και το εξαίσιο και μουσικά Ρεμπέτικο του Κώστα Φέρρη.
  3. Η αντιπολεμική σάτιρα MASH του Ρόμπερτ Όλτμαν.
  4. Το οσκαρικό κατάμαυρο νουάρ των αδερφών Κοέν Fargo.
  5. Το τυπικό μελόδραμα του Μαρκ Ρόμπσον Peyton Place.
  6. Το δίδυμο Τζακ Λέμον – Γουόλτερ Ματάου στο Παράξενο Ζευγάρι.
  7. Η εντυπωσιακή φιγούρα του Άντονι Χόπκινς ως ιδιοφυούς ψυχοπαθούς ψυχιάτρου Χάνιμπαλ Λέκτερ στο σινεμά μας έφερε την εξαιρετική τηλεοπτική σειρά Χάνιμπαλ, με τον Μαντ Μίκελσεν στο βασικό ρόλο.
  8. Η επικίνδυνη δολοφονική γυναίκα Νικίτα, όπως την πρωτοσχεδίασε ο Λικ Μπεσόν.
  9. Το αριστούργημα του Τέρι Γκίλιαμ Οι 12 πίθηκοι, σχόλιο πάνω στο χωροχρονικό συναίσθημα και το όνειρο.
  10. Το σπονδυλωτό γουέστερν Η κατάκτηση της Δύσης έφερε ανάλογη τηλεοπτική σειρά.
Mash

Mash

ΣΚΛΗΡΗ ΚΡΙΤΙΚΗ

Και πάμε τώρα σε μια λίστα 10 ταινιών που ασκούν δριμύτατη και σκληρή κριτική στους μηχανισμούς και στους αλλοτριωτικούς παράγοντες της τηλεόρασης.

  1. Το οσκαρικό Δίκτυο του Σίντνεϊ Λουμέτ με εκπληκτικό σενάριο του Πάντι Τσαγέφσκι. Καταγγέλλονται τα reality show που αυξάνουν την τηλεθέαση.
  2. Τα reality καταγγέλλει δυναμικά και το Series 7: οι διεκδικητές.
  3. Ήρωας κατά λάθος του Στίβεν Φρίαρς με τον Ντάστιν Χόφμαν, όπου η τηλεοπτική κάμερα ευτυχώς αδυνατεί να σπάσει το απόρρητο.
  4. Το παιχνίδι του χρήματος της Τζόντι Φόστερ, για την απέλπιδα προσπάθεια ενός χρεωκοπημένου να σωθεί, εισβάλλοντας βίαια σε τηλεοπτική εκπομπή.
  5. Mad City του Κώστα Γαβρά, όπου καταγγέλλεται η προσπάθεια της reality δημοσιογραφίας να χρησιμοποιηθεί ως μέσο αποκάλυψης, πράγμα που όμως δεν οδηγεί πουθενά.
  6. To Truman Show του Πίτερ Γουέιρ, για τον τρόπο που όλη η ζωή ενός ανθρώπου κατασκευάζεται και υπάρχει για να λειτουργήσει ως μεγάλης θεαματικότητας παγκόσμιο reality show.
  7. Βίος και πολιτεία του Νίκου Περάκη, για την ανάγκη του πολίτη να αξιοποιήσει την τηλεόραση ως μέσο κοινωνικής πειθούς και ανακοίνωσης της αλήθειας.
  8. Quiz show του Ρόμπερτ Ρέντφορντ, βασισμένο σε πραγματικά γεγονότα, καταγγελία των στημένων τηλεπαιχνιδιών.
  9. Ο Πρόεδρος, ένα ροζ και ένας πόλεμος του Μπάρι Λέβινσον, όπου μέσω της τηλεόρασης σκηνοθετείται ένας φανταστικός πόλεμος των ΗΠΑ με την Αλβανία, για να ξεχαστεί ερωτικό σκάνδαλο του Προέδρου.
  10. Όστερμαν, το 48ωρο των κατασκόπων, όπου ο Σαμ Πέκινπα καταγγέλλει πως ελεγχόμαστε μέσα από κατασκευασμένες τηλεοπτικές εικόνες. Το τέλος της ταινίας είναι εκπληκτικό. Ο Ρούτγκερ Χάουερ ως τηλεπαρουσιαστής λέει: “Και τώρα, κυρίες και κύριοι τηλεθεατές, μπορείτε να σβήσετε τους δέκτες σας”, φανερώνοντας πως όσα έδειχνε η ταινία ήταν ένα παραμύθι. Μνημειώδης, άλλωστε, είναι η φράση απ’ αυτό το κύκνειο άσμα του Πέκινπα: “η αλήθεια είναι ένα ψέμα που δεν αποκαλύφθηκε ακόμα”…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s