Ο Πολ Βερχόφεν και οι γυναίκες-αράχνες


Από την εταίρα (Ρόνι Μπίρμαν) ως εκείνην (Ιζαμπέλ Ιπέρ)

Γράφει ο Κώστας Γ. Καρδερίνης

Με τον όρο «γυναίκα-αράχνη» εννοούμε αυτήν που πλέκει αργά και μεθοδικά τον ιστό της γύρω από τα ανυποψίαστα θύματά της. Φαίνεται ότι αυτός ο τύπος γυναίκας ιντριγκάρει τον σκηνοθέτη Πολ Βερχούβεν (αυτή λένε ότι είναι η σωστή προφορά) και τον εμπνέει σε όλη την πορεία του.

bussines

Business is business

Στην πρώτη μεγάλου μήκους ταινία, Business is Business (1971), έχουμε ήδη όλα τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του έργου του. Τολμηρό θέμα (το ημερολόγιο μιας πόρνης), ξέχειλη αμφισεξουαλικότητα, τολμηρή διαπραγμάτευση, τολμηρή αφήγηση, με την κοινωνία ως πιατέλα με λογιώ-λογιώ μεζέδες και… την πρώτη γυναίκα-αράχνη. Είναι η ξανθιά Γκριτ (Ronnie Bierman) η οποία οικειοποιείται όλα τα βίτσια των πελατών της και τα φαντασιώνεται στο μάξιμουμ ζώντας διπλή, τριπλή, πολλαπλές ζωές.

paraforos-ervtaw

Παράφορος Έρωτας

Ακολουθεί, μια διετία μετά, ο θρυλικός Παράφορος Έρωτας, ταινία-σταθμός. Η μεγαλύτερη κατωχωρίτικη εισπρακτική επιτυχία όλων των εποχών και η καλύτερη ολλανδική ταινία του 20ου αιώνα, η οποία μάλιστα έφτασε μέχρι τα ξενόγλωσσα όσκαρ. Τον έκανε γνωστό στο ευρωπαϊκό στερέωμα μαζί με τον πρωταγωνιστή του, Ρούντγκερ Χάουερ. Εδώ τα λουκούμια (Turkish Delight γαρ) τα τρώει όλα μαζωμένα η Μονίκ βαν ντε Βεν, σχιζοειδής θεοκόμματος με έντονες μεταπτώσεις, για την οποία ο καλλιτέχνης Έρικ (Rutger Hauer) γίνεται κομμάτια αλλά αυτή πάντα τον ξεπερνάει / τον υπερβαίνει.

Μοιραίος Έρωτας

Η επιτυχία είναι τόσο τεράστια ώστε, άλλα δυο χρόνια μετά, έρχεται η ακριβότερη παραγωγή από καταβολής ολλανδικού κινηματογράφου, με το ίδιο δίδυμο πρωταγωνιστών. Ο Μοιραίος Έρωτας (εε… τους, τί σκέφτηκαν) είναι ταινία εποχής (1880), μεταξύ Τουλούζ Λοτρέκ και απομνημονευμάτων της Νέελ Ντοφ. Έργα και ημέρες μιας ακόμα παραστρατημένης αράχνης, ονόματι Καίτη Τίπελ, η οποία βρίσκεται σε διαρκή αναζήτηση ταυτότητας με κατάληξη ημιτελή διότι ο παραγωγός δεν συμφωνούσε να γίνει αυτό που η ίδια κορόιδευε.

mavri-lista

Μαύρη Λίστα

Ο απόηχος αυτής της ηρωίδας είναι τόσο ισχυρός και η πίκρα του σκηνοθέτη για την αλλαγή τέλους τόσο βαθιά και μεγάλη, ώστε να φτάσει ο αντίκτυπος μέχρι τις ταινίες Showgirls (1995) και Μαύρη Λίστα (2006). Την Μονίκ βαν ντε Ντέβεν δικαιώνουν η Ελίζαμπεθ Μπέρκλεϊ στη λυμφατική πρώτη και ακόμη περισσότερο η τσαούσα Κάρις βαν Χούτεν στην επική δεύτερη ταινία (θυμίζω ότι η βαν Χούτεν είναι η Μελισσάνδρη του Game of Thrones). Η διαφορά ανάμεσα στις δύο είναι ότι με τη Μαύρη Λίστα ο Βερχόφεν επέτρεψε πια στην γηραιά ήπειρο, «ξαναγεννήθηκε» με δικά του λόγια, αφήνοντας πίσω δια παντός τον Νέο Κόσμο και το Χόλιγουντ.

Η συνεργασία του με τον χρυσοφόρο Ρούτγκερ Χάουερ συνεχίστηκε και έφερε στις αίθουσες δυο ταινίες με πολλούς άντρες και ένα μήλον της Έριδος. Ο Πορτοκαλί Στρατιώτης είναι το έπος της ολλανδικής αντίστασης με κερασάκι την Susan Penhaligon (υπήρξε μούσα του Πίτερ Χάμιλ των Van der Graaf Generator και χαρακτηρίστηκε από μερίδα του βρετανικού τύπου ως «Μπριτ Μπαρντό»).

4os-anthropos

Ο 4ος Άνθρωπος

Διαβολοθήλυκο όμως ξαναβρίσκουμε στους Σπέτερς. Ο Χορός των Ξεγραμμένων (ελληνικός επεξηγηματικός τίτλος) έχει τζόκερ την κοκκινομάλλα θεά μάγισσα Renee Soutendijk. Η ίδια αυτή πρωταγωνίστρια γίνεται επιτομή του είδους «αραχνογύναιον» στον εξαίρετο 4ο Άνθρωπο, ένα χιτσκοκικό θρίλερ γεμάτο ανατροπές και αναφορές στον Όρσον Ουέλς. Ταινία-διαβατήριο για τις Η.Π., ταινία πάνω στην οποία πατά και με τα τέσσερα η περσόνα της Κάθριν Τράμελ (Σάρον Στόουν) στο διάσημο Βασικό Ένστικτο, σχεδόν μια δεκαετία μετά.

vasiko-enstikto

Βασικό Ένστικτο

Η Σάρον Στόουν ήταν αράχνη, κακιά και ύπουλη, και στην προηγηθείσα Ολική Επαναφορά ως «συζυγοειδές» του Άρνι Σβαρτσενέγκερ, ελέω Φίλιπ Κέι Ντικ. Κι όσο πετυχημένη «μεταφορά» ήταν αυτή η Επαναφορά (λογοπαίζω ασύστολα) άλλο τόσο χάλια κι άλλο τόσο, ήταν η απεγνωσμένη απόπειρα επανάληψης με τους Στρατιώτες του Σύμπαντος και τις εξώκοσμες Αραχνίδες (Arachnids) του Ρόμπερτ Χένλαϊν. Σκέτη εφεδιά, καβάλα στη μόδα των καιρών.

Ας μείνουμε στα ωραία. Πιο πίσω συναντάμε τον κυβερνοπάνκ Ρόμποκοπ ενάντια στην αρσενική κουστουμαρισμένη αράχνη Τζόουνς (Ρόνι Κοξ) με σύμμαχο την ακαταμάχητη υπαστυνόμο Λιούις (Νάνσι Άλεν). Εδώ εμφυτεύει πάμπολλα σχόλια για την τρομολαγνεία και την ανασφάλεια των αμερικανών. Η αλχημεία (και τέρατα) ήταν απρόσμενα πετυχημένη αλλά ο Βερχόφεν αρνήθηκε να την συνταγογραφήσει ξανά (χωρίς αυτό να πτοήσει τους δολαριοθήρες παραγωγούς).

Ο κρίκος που λείπει είναι η ταινία-εισβολή του Βερχόφεν στη δικιά του κοντινή Αμερική (1985). Λέγεται Σάρκα+Αίμα και είναι τριεθνής συμπαραγωγή «του μανδύα», η πρώτη αγγλόφωνη δουλειά του, βασισμένη στο σίριαλ Floris (1969) με το οποίο είχε ντεμπουτάρει επιτυχημένα στην ολλανδική τηλεόραση. Αμφιλεγόμενος Ιβανόης -και τότε και πριν- ο Ρούτγκερ Χάουερ, ρόλος με τον οποίο διεμβολίζει κι αυτός τη μεγάλη υπερατλαντική βιομηχανία του θεάματος. Αγνή μιλέδη πλάι του, στην αμερικάνικη βερσιόν, η Τζένιφερ Τζέισον Λι. Ο κύκλος της βερχόφειας μετανάστευσης κλείνει με το Αόρατο Άγγιγμα (2000) και τον σκηνοθέτη στα όρια της κατάθλιψης να μην αναγνωρίζει πια τον εαυτό του, μέσα από το ανεστραμμένο είδωλο που προβάλλει αγωνιωδώς ο πρωταγωνιστής Κέβιν Μπέικον.

gyrismata-ekeini

Ο Πολ Βερχόφεν με την Ιζαμπέλ Ιπέρ στα γυρίσματα της τελευταίας του ταινίας «Εκείνη»

Φέτος ο ρόλος της γυναίκας-αράχνης έλαχε στην Ιζαμπέλ Ιπέρ. Εκείνη (2016) έκανε κόντρα ρόλο όμως εκείνος δεν έκανε τίποτε για να ξεφύγει από τον εαυτό δαίμονα, δηλώνοντας σκιά του ένδοξου παρελθόντος του. Μήπως έφτασε να γίνει αυτό που στηλίτευε;

 

 

 

Εργογραφία του Paul Verhoeven

1969 Floris (Ολλανδία, 12×27λ)

1971 Diary of a Hooker /Business is Business /Wat zien ik (Ολλανδία, 90λ)

1973 Παράφορος έρωτας /Turkish Delight /Turks fruit (Ολλανδία, 108λ)

1975 Μοιραίος έρωτας /Katie Tippel /Keetje Tippel (Ολλανδία, 100λ)

1977 Ο πορτοκαλί στρατιώτης /Soldier of Orange /Soldaat van Oranje (Ολλανδία /Βέλγιο, 165λ)

1980 Ο χορός των ξεγραμμένων /Spetters (Ολλανδία, 120λ)

1983 Ο 4ος άνθρωπος /The 4th Man /De vierde man (Ολλανδία, 102λ)

1985 Σάρκα & Αίμα /Flesh+Blood /Flesh & Blood (Ισπανία /ΗΠ /Ολλανδία, 128λ)

1987 Ρόμποκοπ /RoboCop (ΗΠ, 102λ)

1990 Ολική επαναφορά /Total Recall (ΗΠ, 113λ)

1992 Βασικό ένστικτο /Basic Instinct (Γαλλία /ΗΠ, 127λ)

1995 Showgirls (Γαλλία /ΗΠ, 128λ)

1997 Στρατιώτες του Σύμπαντος /Starship Troopers (ΗΠ, 129λ)

2000 Αόρατο άγγιγμα /Hollow Man (ΗΠ /Γερμανία, 112λ)

2006 Μαύρη λίστα /Black Book /Zwartboek (Ολλανδία /Γερμανία /ΗΒ /Βέλγιο, 145λ)

2012 Tricked /Steekspel (Ολλανδία, 55λ /85λ)

2016 Εκείνη /Elle (Γαλλία /Γερμανία /Βέλγιο, 130λ)

Υ. Γ: Το φιλί της γυναίκας αράχνης /Kiss of the Spider Woman (1985 Βραζιλία /ΗΠ, 120λ) είναι η πασίγνωστη ταινία του Έκτορ Μπαμπένκο.

 

 

 

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s