Η ΔΙΚΗ ΤΗΣ ΝΥΡΕΜΒΕΡΓΗΣ ΚΑΙ ΠΟΤΕ ΞΑΝΑ!


70 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ

(αναδημοσίευση από την ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ,5/10/2016)

Τα απόρρητα της Νυρεμβέργης

Τα απόρρητα της Νυρεμβέργης

Του Αλέξη Ν. Δερμεντζόγλου

΄Ηταν  πέντε μέρες πρίν,  πέρασαν κιόλας 70 χρόνια, που τελείωνε  η πλέον πολύκροτη δίκη όλων των εποχών. Λοιπόν 1 Οκτωβρίου 1946 βγαίνει η απόφαση της δίκης της Νυρεμβέργης για τα εγκλήματα πολέμου των Ναζί.΄Αρχισε στις   20 Νοεμβρίου του 1945 και οι δικαστές ήταν  μια μεικτή ομάδα από  τους νικητές συμμάχους (εδώ έγινε μια νομική παράβαση) δηλαδή Αμερικανούς, Σοβιετικούς, Βρετανούς και Γάλλους. Κατηγορούμενοι ήταν 24 μέλη των Ναζί και  οχτώ ναζιστικές οργανώσεις. Δώδεκα κατηγορούμενοι καταδικάστηκαν σε θάνατο ,(ένας ήταν ήδη νεκρός και ο Γκάιριγκ  πρόλαβε να αυτοκτονήσει λίγο πρίν από την εκτέλεσή του) 3 καταδικάστηκαν σε ισόβια, άλλοι σε διάφορες άλλες ποινές και 3 αθωώθηκαν. Οι εκτελέσει ς έγιναν στις 16 Οκτωβρίου. Οι Γάλλοι πρότειναν τον θάνατο  δια τυφεκισμού, αλλά Αμερικάνοι και Σοβιετικοί επέμεναν στον απαγχονισμό, όπως και έγινε.

Αμήν

Αμήν

ΟΛΟΙ ΕΠΙΘΥΜΟΥΣΑΝ ΤΗΝ ΣΙΩΠΗ

Η δίκη καταδίκασε  μεν  τυπικά και συμβολικά  τις απώλειες εκατομμυρίων αθώων αλλά  δεν μπόρεσε να φτάσει στην ουσία. Χιλιάδες Γερμανοί ,που συμμετείχαν σε φρικαλέα εγκλήματα, δεν ήταν δυνατόν να εντοπιστούν. Μια περίπτωση-καθαρά ακραία- ήταν να τιμωρηθεί το σύνολο  του γερμανικού στρατού που όμως θα είχε το ισχυρό άλλοθι  ότι υπάκουε σε διαταγές ανωτέρων. Διαβόητοι  εγκληματίες πολέμου κατέφυγαν  σε διάφορες χώρες, ιδίως στην Λατινική Αμερική. ΄Εγινε ολόκληρο  σκάνδαλο με την απαγωγή του ΄Αιχμαν από Εβραίους πράκτορες.΄Οσο για τον Μένγκελε ,ποτέ δεν πιάστηκε, δεν τιμωρήθηκε και πέθανε από κολυμβητικό ατύχημα (!) στη Βραζιλία στα 1979.

Το χρέος

Το χρέος

Στη  Γερμανία,τη δεκαετία του ΄60 , είχαμε την δίκη  της Φρανκφούρτης (Γερμανοί δικάζουν Γερμανούς) αλλά η ιστορία κατέληξε  σε πενιχρά αποτελέσματα. Γίνεται φανερό πως όλοι οι Γερμανοί  επιθυμούσαν το ταχύτερο να σταματήσει αυτή η ιστορία  και να καλυφθεί από ένα πέπλο  σιωπής. Το  «ποδοσφαιρικό»θαύμα της Βέρνης ,η ταχεία οικονομική ανάπτυξη, ο καγκελάριος Αντενάουερ ,τα έστειλαν όλα αυτά στη λήθη και στο καλάθι της αμνησίας.΄Εμεινε μόνον η Ιστορία περίλυπη να ατενίζει θύματα και στρατόπεδα συγκέντρωσης, θαλάμους αερίων και σκελετωμένα κορμιά. Σύντομα ,πρώην Ναζί,πήραν καίριες θέσεις ,ανέπτυξαν βιομηχανίες και ουδείς ασχολήθηκε μαζί τους.

ΟΙ ΔΥΟ ΓΝΩΣΤΕΣ ΔΙΚΕΣ

Για την δίκη της Νυρεμβέργης γυρίστηκε μια εξαιρετική , διεισδυτική ταινία  από τον προοδευτικό Αμερικανό δημιουργό  Στάνλεϋ Κρέημερ. Γνωστοί ηθοποιοί κράτησαν βασικούς ρόλους   στο Απόρρητα της Νυρεμβέργης ,όπου ο Σπένσερ Τρέησεν είναι καταπληκτικός. Φυσικά το φίλμ  είναι ένα δικαστικό  δράμα κλειστών χώρων με πολύ διάλογο. Ωστόσο λέγονται και ακούγονται πολλά και ενδιαφέροντα  ου έχουν και πολιτική και ιστορική αξία.

Ο λαβύρινθος της σιωπής

Ο λαβύρινθος της σιωπής

Ο γερμανικός Λαβύρινθος της σιωπής ,που επαινέθηκε και αυτός, μια εξαιρετική και αινιγματική ταινία ,αναφέρεται στα παραλειπόμενα και στις ανακρίσεις  και σε όλες τις διαδικασίες  του  πως φτάσαμε στη δίκη της  Φρανκφούρτης.Με βασικό ήρωα έναν έντιμο Γερμανό νεαρό εισαγγελέα ,παρακολουθούμε όλες εκείνες τις δυσκολίες να εντοπιστούν οι ένοχοι και να παραπεμφθούν.  Μια πολύ σημαντική πληροφορία  αναφέρει  πως  και οι πιο σημαίνοντες  Γερμανοί  πολίτες, ήταν γραμμένοι στο κόμμα. Ποιόν να βρείς και ποιόν να κατηγορήσεις μέσα  σ΄ αυτόν τον οχετό;

ΟΙ ΕΝΤΟΛΕΣ ΑΝΩΤΕΡΩΝ

Στην ταινία παρακολουθούμε  όλες εκείνες τις δυσκολίες  που τοποθέτησε ως φράγμα το γερμανικό κατεστημένο  για να μην γίνει η δίκη. Εκβιασμοί,συναλλαγές,προσπάθειες για εξαγορά σε μια κοινωνία  γεμάτη εγκληματίες και πάσχοντες από αμνησία.

Σφραγισμένα χείλη

Σφραγισμένα χείλη

Σε μια μη πραγματική δίκη αναφέρεται  η πολύ καλή οσκαρική ταινία του Στήβεν Ντάλντρυ Σφραγισμένα χείλη ,με την Κέητ Γουίνσλετ στον βασικό ρόλο. Κατηγορείται για εγκλήματα πολέμου  και με αφέλεια, σκληρότητα, αλλά και πικρία, καταθέτει στο δικαστήριο «εκτελούσα εντολές».Η ταινία λοιπόν βάζει και το σοβαρό θέμα  που έθιξα στην αρχή αυτού του σημειώματος, ένα τελικά  δίλημμα: Ποιό είναι το χειρότερο  έγκλημα. Σε περίοδο πολέμου να μην υπακούσεις σε εντολές ανωτέρων ή να τις εκτελέσεις  συμμετέχοντας σε φρικτά εγκλήματα;

ΜΠΑΙΝΟΒΓΑΙΝΕ ΕΛΕΥΘΕΡΑ

΄Οσο για τα πραγματικά φυσικά πρόσωπα που διέπραξαν πολλά, ξέφυγαν. Ο Μένγκελε ,ο «αγγελικός» γιατρός του θανάτου, έκανε φριχτά πειράματα ,βασικά πάνω σε μικρά παιδιά,πράγματα ανήκουστα ,παρά μόνον σε ταινίες  επιστημονικής φαντασίας. Όχι μόνον για πολλά χρόνια μπαινόβγαινε στη Γερμανία ,όπου οι πάντες τον κάλυπταν, αλλά δεν συνελήφθη  ποτέ.Την ιστορία του αφηγείται μια έντιμη  αμερικανική ταινία, το Ανθρωποκυνηγητό σε δύο ηπείρους ( ή Τα παιδιά της Βραζιλίας).Ο Γκρέγκορυ Πέκ παίζει τον ρόλο του εγκληματία  και πληροφορούμαστε για πολλά και σημαντικά πράγματα. Σόκ προκάλεσε η ταινία του Κώστα Γαβρά Αμήν με τον Ματιέ Κασοβίτς στον βασικό ρόλο. Τι γινόταν  με το θανατηφόρο αέριο με το οποίο σκότωναν οι Ναζί τους κρατουμένους στα στρατόπεδα συγκέντρωσης .

Ανθρωποκυνηγητό σε δυό ηπείρους

Ανθρωποκυνηγητό σε δυό ηπείρους

ΝΑΖΙ ΣΤΗΝ ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ

Ο Γαβράς επιρρίπτει σοβαρότατες ευθύνες στο Βατικανό. Σε σχέση με τους εγκληματίες ,  που ήταν κρυμμένοι σε διάφορες  χώρες, τους εντόπιζαν  ειδικά εκπαιδευμένες ομάδες  Ισραηλινών και τους απήγαγαν για να δικαστούν. Πάνω σ΄αυτό το θέμα έγιναν πολλές ταινίες. Ξεχωρίζω ,μια σχετικά πρόσφατη, το Χρέος .Εδώ ο εγκληματίας Ναζί γιατρός ασκεί το επάγγελμα του γυναικολόγου  κάπου στην Ανατολική Γερμανία ,απ΄όπου πρέπει να απαχθεί. Να σημειώσω την αριστουργηματική νέα ταινία  του Ατόμ Εγκογιάν Γράμμα από το παρελθόν .Με ανατρεπτικό τέλος, μας δίνει να καταλάβουμε πως οι ένοχοι  ήταν και φιλήσυχοι άνθρωποι. Και για να μην ξεχνάει κανένας τι πραγματικά συνέβη  με τους Ναζί, αναφέρω και  το μικρού μήκους αριστουργηματικό ντοκιμαντέρ Νύχτα και καταχνιά του Αλαίν Ρενέ.

Νύχτα και καταχνιά

Νύχτα και καταχνιά

Η πρόταση είναι , ποτέ  πιά εφησυχασμός, πάντα σε ετοιμότητα  για την αντιμετώπιση φαινομένων ,όπως ο ναζισμός. Στην περίφημη ταινία  του Τζών Σλέσινγκερ Ανθρωποκυνηγητό ( Ο μαραθωνοδρόμος) παρακολουθούμε  μια εκπληκτική σκηνή.Στην Νέα Υόρκη ,ένας κρυμμένος Ναζί   εγκληματίας  και οδοντίατρος  (σερ Λώρενς Ολίβιε) απειλεί  έναν φοιτητή (Ντάστιν Χόφμαν) .Ο εχθρός πλέον μπορεί να βρίσκεται παντού. Η συνεχής εφημερία που προτείνει η ταινία, είναι και η άποψη του γράφοντος με ευκαιρία την  Δίκη της Νυρεμβέργης

Το ανθρωποκυνηγητό

Το ανθρωποκυνηγητό

ΚΑΦΚΙΚΗ «ΔΙΚΗ»

Στη μυθοπλασία  της ταινίας ο νεαρός φοιτητής προπονείται συνεχώς στον μαραθώνιο δρόμο , μια μετωνυμία της διατήρησής του σε φόρμα και σε ετοιμότητα. Δεν μπορεί να διανοηθεί  ούτε με το τι ασχολείται ο αδερφός του ,ούτε τι σημαίνει  ακριβώς μια πανέμορφη , αισθησιακή γυναίκα .Μέσα της δεκαετίας του ΄70 και η Αμερική μόλις ξυπνάει από τον φρικτό της εφιάλτη: Είναι η  ντροπιαστική επιστροφή από το Βιετνάμ ,το σκάνδαλο Γουώτεργκεητ ,η δεύτερη μεγάλη οικονομική κρίση του καπιταλισμού, οι παρακολουθήσεις και η εμπλοκή των μυστικών υπηρεσιών  σε εξωτερική και εσωτερική πολιτική. Αυτό βέβαια δεν είναι η Δίκη της Νυρεμβέργης .αλλά σαφώς μοιάζει πολύ με την «Δίκη» του Κάφκα.

 

 

 


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s