«ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΤΑ ΗΤΑΝ ΥΠΕΡΟΧΟΙ»


(αναδημοσίευση από την ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 19/9/2016)

ΕΝΑΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟΣ ΟΥΜΑΝΙΣΤΙΚΟΣ ΜΥΘΟΣ

Και οι 7 ήταν υπέροχοι

Και οι επτά ήταν υπέροχοι

του Αλέξη Ν. Δερμεντζόγλου

dermetzo@otenet.gr

Την προσεχή Πέμπτη εξέρχεται η νέα ταινία  του φορμαλιστή Αντουάν Φουκουά  Και οι επτά ήταν υπέροχοι με τους Ντένζελ Γουάσιγκτον,΄Ηθαν Χώκ.Ένα λοιπόν ακόμα ρημέηκ με πολύ γνωστό θέμα και το ερώτημα  είναι γιατί; Στα 1954 ο Κουρουσάουα γυρίζει τους Επτά Σαμουράι, φίλμ ασπρόμαυρο, αρχετυπικό και μνημειώδες .Στα 1960 ο Τζών Στάρτζες σκηνοθετεί  το Και οι 7 ήταν υπέροχοι με διακεκριμένους  στάρ.Στα 1966 από τον Μπάρτ Κέννεντυ έρχονται  Οι 7 υπέροχοι επιστρέφουν ,στα 1969  από τον Πώλ Γουέντκος  Οι 7 υπέροχοι επιτίθενται  και στα 1972 Οι 7 υπέροχοι εφορμούν από τον Τζώρτζ Μακκόουαν. Ποιοί είναι λοιπόν οι λόγοι που στοιχειώνουν τον κλασικό μύθο που μεταλλάσουν που επανεφευρίσκουν; Ο Κουρουσάουα έσπειρε ένα σπόρο που όλοι επιθυμούν να θερίσουν. Ο Ακίρα αναφέρθηκε στην ανθρώπινη αλληλεγγύη, την δύναμη της συλλογικότητας, το όραμα για ανθρωπισμό . Κι ανάμεσα σ΄αυτά να «γλυστράει»  η αχαριστία ,ο υπολογισμός.

Οι επτά υπέροχοι επιστρέφουν

Οι επτά υπέροχοι επιστρέφουν

Ο ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΑΣΥΜΜΕΤΡΟ

Η ιστορία σκληρή ,αλλά βαθύτατα ουμανιστική, καταγράφει τις διακυμάνσεις μιας βοήθειας, το πάθος για να κρατηθεί η συμφωνία και φυσικά υπάρχουν κι άλλα θέματα προς διερεύνηση. Ποιά είναι λοιπόν τα κίνητρα  των ανθρώπων; Πώς αλλάζουν οι χαρακτήρες, τι είναι εκείνο το ανεξήγητο ,το μαγικό άγγιγμα που τους ακουμπάει και τους γεμίζει με χρυσόσκονη; Κατ΄ εμέ ο Κουρουσάουα αναλύει το θέμα  του απρόβλεπτου της ανθρώπινης συμπεριφοράς.Ποτέ δεν μπορεί τίποτα να υπολογίσει ποιος και γιατί θα κάνει μια απρόσμενη ενέργεια ,κάτι το ασύμμετρο, για να θυμηθούμε και  τους τζιχαντιστές.Δεν βρέθηκαν ακόμα μηχανήματα που μπορούν  να προγνώσουν τις αντιδράσεις μας.Η τεχνολογία έχασε κατά κράτος την μάχη με τον ανθρώπινο παράγοντα (δες και το τελευταίο φίλμ του Πρέμινγκερ Ο ανθρώπινος παράγοντας).Ο Κουρουσάουα ,62 χρόνια πρίν,υπήρξε ιδιαίτερα προφητικός  αναπτύσσοντας την φιλοσοφική του άποψη  για τα κίνητρα των ανθρώπων ,το σκοτεινό βάθος  και το απροσδιόριστό τους.

Οι επτά  υπέροχοι επιστρέφουν

Οι επτά υπέροχοι επιστρέφουν

ΣΤΟ ΜΥΑΛΟ ΤΟΥ ΦΟΥΚΟΥΑ

Εικάζω πως ο Φουκουά  επανέφερε το θέμα αθροίζοντας κάποιες συγκεκριμένες  σύγχρονες συνθήκες:1.Το κύμα της σύγχρονης τρομοκρατίας  όπου τα κίνητρα  των δραστών  ασύμμετρων ενεργειών  δύσκολα είναι εντοπίσιμα. 2.Την ανάγκη της αλληλεγγύης (δες προσφυγικό και άλλα θέματα) που είναι στην κορύφωση της επικαιρότητας τονίζοντας τον ουμανιστικό παράγοντα.3.Την μετάλλαξη της σκληρότητας  σε μια πράξη δικαιοσύνης.΄Ηδη στα 1966 ο Ρίτσαρντ  Μπρούκς  γυρίζοντας τους Επαγγελματίες (έναν συνδυασμό κλασσικού και γουέστερν –σπαγγέτι) θα κάνει μια πρόταση.Οι αποστολές δεν έχουν κανένα νόημα ,όταν αυτοί  που τις αναλαμβάνουν  αρνούνται να υπακούσουν τυφλά αλλά έχουν και την δική τους εκτίμηση. Κι εδώ ο ανθρώπινος παράγοντας υπερβαίνει το  συμφέρον και την «εντολή» και επιτρέπει στους ήρωες να έχουν τις δικές τους αποφάσεις και τη αξιοπρέπειά τους.

Και οι επτά ήταν υπέροχοι

Και οι επτά ήταν υπέροχοι

Η ΦΑΝΤΑΣΙΑ ΚΑΙ Η ΧΕΙΡΑΓΩΓΗΣΗ

Εκτιμώ πως όλα αυτά ήταν προάγγελος των μεγάλων ιδεολογικών κινητοποιήσεων στα μέσα της δεκαετίας του ΄60.΄Εχουνε  το Βιετνάμ,τις εξεγέρσεις των νέων,τον γαλλικό Μάη. ΄Ολα αυτά συναθροίζονται  για να καταλήξουμε  σε μια ανυπακοή  στην ομοιογένεια και στην πειθαρχία. Η φαντασία  στην εξουσία ,αναφέρεται ένα γνωστό σύνθημα του γαλλικού Μάη. Εξουσία ίσον κατεστημένο, σύστημα ίσον τρέχουσα κανονιστική ηθική. Φαντασία δεν διαθέτουν οι στείροι, οι «προβλέψιμοι» ,οι τυποποιημένοι. Αντίθετα κατέχουν οι α-σύμμετροι, οι κυνηγοί της ουτοπίας, οι μη προβλέψιμοι. Ο Κουρουσάουα τα καταθέτει αυτά στα 1954,ο Στάρτζες επίσης αντιμετωπίζει την ευθύνη  της δικής του πρόβλεψης.΄Οπως είναι γνωστό ,στο τέλος της ταινίας του Και οι 7 ήταν υπέροχοι ,κάποιος λέει του αρχηγού(Γιούλ Μπρύνερ) «Νικήσαμε» κι εκείνος απαντάει: «  Όχι δεν νικήσαμε.Πάντα εμείς θάμαστε οι χαμένοι.Οι χωρικοί κέρδισαν».Τι υπαινίσσεται   ο σκληροτράχηλος ήρωας  εκφέροντας την φράση; «Πάντα οι χωρικοί θα είναι νικητές».

Οι επτά υπέροχοι εφορμούν

Οι επτά υπέροχοι εφορμούν

ΦΟΒΟΥΝΤΑΙ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΕΣ ΤΟΥΣ

Σαφώς ,ότι η κατεστημένη ηθικολογική και μικροαστική  αντίληψη ,πάντα θα θριαμβεύει.Η μιζέρια, το μουζίκικο  χαμηλότονο στυλ, η  λύση  του προβλήματος θάναι οι αρχές  τωνσυμβιβασμένων.Οι τελευταίοι φοβούνται ακόμα και τους σωτήρες τους  γιατί γνωρίζουν πόσο διαφορετικοί είναι απ΄ αυτούς. Γενναιόδωροι (συναισθηματικά) οι ξένοι, υποταγμένα ανθρωπάκια οι γηγενείς. Καμιά σχέση παρά, μόνον η ανταλλαγή, η συναλλαγή. Κι από εκεί και μετά ο φόβος για το  «άλλο»,το ξένο, το απρόβλεπτο ,το ασύμμετρο. Με δυό κουβέντες ,τι μας λένε ο Κυρουσάουα και ο Στάρτζες; Σ΄ένα  κόσμο ταχτοποιημένο, συμβατικό και συμβιβασμένο το «άλλο» είναι απαραίτητο μόνον στα δύσκολα. Γιατί το «άλλο» αποτελεί απειλή για τον τρόπο ζωής των συντηρητικών ανθρωπάκων.

ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑΣ ΠΡΑΞΗΣ

Ειδικά το φίλμ του Στάρτζες  είναι κόλαφος για την ταχτοποιημένη ζωή. Όταν ρωτούν τον Στήβ Μάκ Κουήν  γιατί πήγε κι έπεσε μέσα στα αγκάθια ,η απάντησή του είναι: «Για την  ώρα που το έκανα μου φαινόταν σωστό».Αυτό επεξηγεί πως και γιατί δεχόμαστε κάποιες επικίνδυνες αποστολές ή αναμειγνυόμαστε σε θέματα πέρα από εμάς.΄Ενας λαϊκός μικροαστός πάντα θα υπολογίζει τις συνέπειες όταν του προτείνεται κάτι.Τα «μετράει» και τα υπολογίζει όλα με το κέρδος ,το χρήμα, την χρησιμότητα ,την ρέγουλα (πόσο την συχαίνομαι αυτή την λέξη).Δεν υπάρχει περίπτωση να δράσει αυθόρμητα ,ξεκάθαρα, ανυστερόβουλα. Δεν είναι (πρός Θεού) κακός άνθρωπος αλλά αυτό αποτελεί την ιδεολογική κάλυψη που τον περικλείει.

Οι επτά σαμουράι

Οι επτά σαμουράι

ΕΚΠΛΗΞΗ ΑΠΟ ΤΟΝ «ΣΥΝΑΔΕΛΦΟ»

΄Οσον αφορά τον Στάρτζες και τους δικούς του Επτά υπέροχους υπάρχει και μια ακόμα ανατροπή. Ο αρχηγός αυτών που ληστεύουν τις σοδιές των φτωχών χωρικών, ο Ελάι Γουάλας ,μένει κι αυτός έκθαμβος  από τα όσα συμβαίνουν.Επειδή η ομάδα των επτά πιστολάδων ,που αναλαμβάνουν την φύλαξη  του φτωχού μεξικάνικου χωριού, είναι του ίδιου φυράματος με τα δικά του καθάρματα, βρίσκεται πρό εκπλήξεως.Αναρωτιέται  πως και γιατί κατά κάποιο τρόπο «συνάδελφοί» του τοποθετούνται εναντίον του. Αυτό είναι τελικά το μεγαλείο της φιλοσοφίας του Κουρουσάουα αλλά και του Στάρτζες.Μα μην γνωρίζεις τελικά τον άλλο και τα κίνητρά του .Ως εκ τούτου αυτός ο μύθος είναι και εξόχως αισιόδοξος.Όσο δηλαδή τον ανθρώπινο παράγοντα δεν θα τον κερδίζουν οι προβλέψεις, τόσο περισσότερο κάποιες αντιδράσεις θα  είναι πρωτογενώς ανεξήγητες. Αυτό σημαίνει πως ο ουμανισμός και η αλληλεγγύη θα αποτελούν μια κοινή παράμετρο αιφνιδιασμού και έκπληξης .

ΚΑΝΕΝΑΣ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ

Οι σύγχρονοι άνθρωποι ελεγχόμενοι,καταπιεσμένοι,χειραγωγημένοι,(θα) μπορούν να εκτραπούν κάποια στιγμή σε κάποια φάση  και ΚΑΝΕΝΑΣ δεν θα μπορεί να εξηγήσει  τα κίνητρά τους,Το ΚΑΝΕΝΑΣ είναι σχετικό και  ιδιαίτερο.Κατά βάση σε μια διείσδυση ουσίας ,όπου θα αθροίζονται  πολλοί παράμετροι,θα μπορούμε να αναγνωρίσουμε τις διαδικασίες μετάλλαξης ,αλλά ποτέ τον αρχικό καταλύτη. Το τι γυρνά το μυαλό κάποιων αλλοτριωμένων και επαναστατούν  πολλαπλά ,δεν θα το μάθουμε ποτέ.Κι αυτό λοιπόν είναι το μεγαλείο τόσο του κλασσικού μύθου, όσο και των αλλεπάλληλων μεταλλάξεών του.Οι άνθρωποι είναι υπέροχοι, αρκεί να το πιστέψουν.

 

 

 

 

 

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s