ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΟΝ “ΤΥΧΟΔΙΩΚΤΗ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕ ΚΑΡΛΟ”


ΤΟ ΠΙΚΡΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΟΥΤΟΠΙΑΣ

Οι τρείς τυχοδιώκτες

Οι τρείς τυχοδιώκτες

Του Κώστα Τσιναρίδη

Η καθημερινότητα μπορεί να παίξει περίεργα παιχνίδια στους ανθρώπους. Μπορεί να τους δώσει την έμπνευση για φυγή από τη ρουτίνα και τη μουντάδα, μπορεί όμως και να τους παγιδέψει μέσα σε δεσμά που αποδεικνύονται πολύ ισχυρά για να σπάσουν. Η γοητεία της περιπέτειας δεν κρατά πολύ. Το μόνο που μένει είναι η λάμψη της περασμένης εμπειρίας στα μάτια των ηττημένων. Αυτό είναι το μήνυμα (ή νόημα) της προσεχούς ταινίας. Έχει, βέβαια, διατυπωθεί πολλάκις σε πολλές ταινίες.

Ο Ρομπέρ Ανρικό το έχει δείξει πολλές φορές. Ξεχωρίζουν το Οι τρεις τυχοδιώκτες (1967) και το Η Κόλαση Είναι Κάτω Από Τα Πόδια Μας (1971). Εδώ το κύριο μοτίβο είναι η παραβατικότητα. Ο γαλλικός κινηματογράφος, άλλωστε, έχει ειδικευτεί στο θέμα, αξιοποιώντας όλες τις επιρροές του αμερικανικού φιλμ-νουάρ.

Ο Λουί Μαλ στο Ασανσέρ Για Δολοφόνους (1958) αναπτύσσει μια προβληματική ανάλογη του Ενρικό. Ο Ζαν-Λυκ Γκοντάρ στο Με Κομμένη Την Ανάσα (1960) κάνει μια ακόμα πιο φιλοσοφημένη προσέγγιση του ήρωα, ο οποίος ακρόβατεί ανάμεσα στη μίμηση και τον πραγματικό κίνδυνο. Ο Ρενέ Κλεμάν με το Γυμνοί Στον Ήλιο (1960) συστήνει για πρώτη φορά στο κοινό τον κυνικό Τομ Ρίπλεϊ. Το παιχνίδι με την αλλαγή ταυτότητας είναι γοητευτικό, αλλά δεν αργεί να πάρει δραματική τροπή. Δέκα χρόνια αργότερα, στον Ταξιδιώτη της Βροχής, η θριλερική ερωτική προσέγγιση δύο διαφορετικών χαρακτήρων δεν μπορεί να είναι αίσια. Παραμένει, όμως, μια ανάμνηση γεμάτη ένταση σε μια πεζή καθημερινότητα.

Γυμνοί στον ήλιο

Γυμνοί στον ήλιο

Ο αμερικανικός κινηματογράφος φημίζεται για τις αναπαραστάσεις της περιπέτειας σε πολλά είδη, όπως το γουέστερν και η γκανγκστερική ταινία.

Ο Θησαυρός της Σιέρρα Μάντρε (1948) του Τζον Χιούστον είναι μια ταινία που παρουσιάζει πολλά κοινά στοιχεία με το γουέστερν. Λείπει όμως η ανιδιοτέλεια των ηρώων. Το μοναδικό τους κίνητρο προς δράση είναι ο πλουτισμός. Δυστυχώς, αυτό το κίνητρο σπέρνει και τη διχόνοια στην ομάδα και οδηγεί στην τραγωδία. Οι επιζήσαντες δε μπορούν να κάνουν κάτι άλλο παρά να αντιμετωπίσουν με χιούμορ την ατυχή κατάληξη του αρχικού τους οράματος. Ο Χιούστον θα επαναλάβει τον ίδιο προβληματισμό στην επόμενη ταινία του, το νουάρ Κουρσάροι των Μεγαλουπόλεων (1950). Η ματιά του εδώ είναι καθαρά απαισιόδοξη, μια και η παραβατικότητα στο σύγχρονο κόσμο δε μπορεί να έχει τον ρομαντισμό του γουέστερν. Ανάλογη είναι και η ματιά του Στάνλεϊ Κιούμπρικ στην Κλοπή (1956).

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και ένα, ξεχασμένο σήμερα, γουέστερν του Ραούλ Γουόλς, το Άνευ Διαταγών (1948). Ο Έρολ Φλιν υποδύεται έναν απόστρατο αξιωματικό που καταφέρνει σταδιακά να κυριαρχήσει οικονομικά σε μια μικρή πόλη και να γίνει ο δυνάστης της. Σύντομα, όμως, συνειδητοποιεί τη μοναξιά του πλούτου και αποφασίζει να υπερασπιστεί τους κατοίκους της πόλης απέναντι σε μια ακόμα πιο αδίστακτη τράπεζα.

Τη δεκαετία του ’70 το ενδιαφέρον του αμερικανικού κοινού προς τέτοιες προσεγγίσεις αναζωπυρώνεται, μια και συμπίπτει με τον γενικότερο αντικομφορμισμό της εποχής. Ξεχωρίζει η Μεγάλη Ληστεία της Νέας Υόρκης (1971) του Σίντνεϊ Λιούμετ, με θέμα μια αποτυχημένη απόπειρα ληστείας ενός πολυτελούς ξενοδοχείου από μια συμμορία λούμπεν παρανόμων. Αλλά και η Μεγάλη Ληστεία της Μοντάνα (1974) του Μάικλ Τσιμίνο, όπου το επιτυχημένο εγχείρημα επισκιάζεται από την ανθρώπινη απώλεια. Φυσικά, η πιο αντιπροσωπευτική παραμένει το Φέρτε μου το κεφάλι του Αλφρέντο Γκαρσία (1974) του Σαμ Πέκινπα, η πιο απαισιόδοξη δημιουργία του.

Μια μικρή αναφορά οφείλει να γίνει και σε κάποιες ελληνικές ταινίες, και πρώτα απ’ όλα στο Δράκο (1956) του Νίκου Κούνδουρου. Ο καταπιεσμένος υπάλληλος μεταμορφώνεται σε “παράνομο”, αλλά οδηγείται στο τέλος μέσα από την πιο συγκλονιστική εμπειρία της άχαρης ζωής του. Στους Αδίστακτους (1965) του Ντίνου Κατσουρίδη, η ουτοπία είναι διπλή. Αφενός το κυνήγι του πλούτου μέσα από τις απάτες είναι ψυχοφθόρο, αφετέρου η μετάβαση σε μια φυσιολογική ζωή είναι αδύνατη. Και, τέλος, στην Εκδρομή (1966) του Τάκη Κανελλόπουλου, η οικοδόμηση μιας ερωτικής σχέσης περνάει μέσα από την αγνόηση ενός πολέμου. Δυστυχώς, όμως, τα γεγονότα βαραίνουν περισσότερο από τις επιθυμίες των ηρώων.

Φυσικά, κάθε σινεφίλ μπορεί να κάνει τη δική του λίστα, μια και δε θα πάψουν να γυρίζονται ταινίες με αντίστοιχη θεματολογία. Η ζωή δε θα πάψει ποτέ να εμπνέει στους ανθρώπους το αίσθημα της περιπέτειας, ακόμα κι όταν τους τιθασεύει μέσω της ανάγκης.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s