JASON BOURNE: Η ΜΝΗΜΗ, Η ΑΚΥΡΩΣΗ ΤΟ ΕΙΝΑΙ


(αναδημοσίευση από την ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, 4/9/2016) jason bourne

του Αλέξη Ν. Δερμεντζόγλου

dermetzo@otenet.gt

Από την περασμένη Πέμπτη η ουσιαστική έναρξη της χειμερινής σεζόν σφραγίστηκε και με την έξοδο της νέας ταινίας του Πολ Γκρίνγκρας Jason Bourne με τους Ματ Ντέιμον, Τόμι Λι Τζόουνς,Αλίθια Βικάντερ, Τζούλια Στάιλς.

Η σειρά άρχισε το 2002 με το Χωρίς ταυτότητα του Νταγκ Λέιμαν, συνεχίστηκε με το Στη σκιά των κατασκόπων του Πολ Γκρίνγκρας  το 2006, ενώ τα επόμενα χρόνια είχαμε Το τελεσίγραφο του Μπορν από τον Γκρίνγκρας και πάλι. Το 2012 γυρίζεται η  Κληρονομιά του Μπορν με τη σκηνοθετική ευθύνη του Τόνι Γκίλρόι χωρίς τον Ματ Ντέιμον στο βασικό ρόλο.

Στη σκιά των κατασκόπων

Στη σκιά των κατασκόπων

Η επιτυχία αυτών  των φιλμ βασίζεται  σταθερά στο σεναριακό υλικό από τον Ρόμπερτ Λούντλουμ που ετοίμασε 13 ολόκληρα βιβλία για τον Τζέισον Μπορν. Συνολικά έγραψε 27 βιβλία με δομή θρίλερ, οχτώ απ’ αυτά γυρίστηκαν ταινίες. (Η πιο γνωστή είναι το Όστερμαν το 48ωρο των κατασκόπων του Πέκινπα). Τα μυθιστορήματά του διαθέτουν συνήθως ένα μοναχικό ήρωα ή μια μικρή ομάδα ατόμων. Το περιεχόμενό τους είναι συνωμοσιολογικό, οι συγκρούσεις γίνονται με άπληστες πολυεθνικές και σκληρές παρακρατικές οργανώσεις.

Η ΜΟΝΑΧΙΚΗ  ΑΥΤΑΡΚΕΙΑ

Δομή δαιδαλώδης, αναδρομές στο παρελθόν, το κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο είναι σαφέστατο, ενώ καταγράφεται ένας κόσμος όπου η σύγχρονη τεχνολογία επικαλύπτει τα πάντα. Ο Αμερικανός, λοιπόν, Λούντλουμ, που έγραφε και με τα  ψευδώνυμα Τζόναθαν Ράιντερ και Μάικλ Σέφτερ, πέθανε με έναν σχεδόν μυστηριώδη τρόπο από εγκαύματα. Εκείνο που ελκύει στη γραφή του είναι αυτή η μοναχικότητα, η ατομική αυτάρκεια, η ικανότητα στη διαχείριση κρίσεων, οι ελιγμοί, οι περιπλοκές.

Χωρίς ταυτότητα

Χωρίς ταυτότητα

Στο θέμα του Τζέισον Μπορν το πρόβλημα αρχίζει από την απώλεια της μνήμης. Ένας άνθρωπος, λοιπόν, χωρίς ταυτότητα. Αυτό είναι ένα αγαπημένο θέμα των κινηματογραφικών μυθοπλασιών. Να θυμίσω δύο εξαιρετικές ταινίες  με τον Γκρέγκορι Πεκ αμφότερες. Πρόκειται για τη Νύχτα αγωνίας του Χίτσκοκ και για τους Συνωμότες του Έντουαρντ Ντμίτρικ. Αυτή η απώλεια του είναι (μνήμη σημαίνει υπάρχω) μπορεί να συμβεί και σε περιπτώσεις Άλτσχάιμερ. (Να θυμίσω και το Still Alice: Κάθε στιγμή μετράει). Χωρίς μνήμη είσαι πολλαπλά ακυρωμένος, ουσιαστικά η υλικότητά σου αμφισβητείται, το σώμα λειτουργεί χωρίς εμψύχωση.

 Η κληρονομιά του Μπόρν

Η κληρονομιά του Μπόρν

Ο ΙΣΤΟΣ ΤΗΣ ΑΡΑΧΝΗΣ

Ο Μπορν, με τον Ματ Ντέιμον ιδανικό στο ρόλο, είναι μια αγχώδης φιγούρα, ένας κινούμενος στόχος, ένα υποταγμένο αγρίμι. Όλο το σύστημα είναι εναντίον του. Το ερώτημα που προκύπτει είναι γιατί τον κυνηγούν, τι μυστικά μπορεί να φέρει στο φως; Πίσω του, όμως, ξαμολιούνται οι πάντες. Τα τεχνολογικά συστήματα επίσης είναι στο κατόπι του. Κι έτσι διαυγάζει ένας κόσμος ζοφερός, γεμάτος ίντριγκες, με τον ιστό μιας αράχνης να υφαίνεται επιμελώς και συνεχώς.

ΤΟ ΠΑΝ Η ΕΠΙΒΙΩΣΗ

Ο Μπορν είναι δολοφονικός, τα πάει καλά με τις γυναίκες, αλλά δεν τους φέρνει τύχη. Αντίθετα, απέναντί του θα βρεθεί μια αρχηγός των μυστικών υπηρεσιών (Τζόαν Μουρ) που τον καταλαβαίνει, επικοινωνεί μαζί του, πιστεύει  στο δίκιο του. Ωστόσο, αυτό που μας ενδιαφέρει στη δομή της ιδιοφυούς σειράς είναι το παρακράτος που καταγράφεται. Δεν είναι όπως οι ταινίες videogames, όπου ο ήρωας πρέπει να περάσει από διάφορα προκριματικά στάδια για να φθάσει σ’ ένα αίσιο τέλος. Δεν διαθέτουν δηλαδή μηχανιστική μυθοπλασία με επαναλαμβανόμενο κύκλο δυσκολιών, και υπερβάσεις παγίδων. Ανόητα φιλμ στα οποία εξαρχής γνωρίζεις τι θα συμβεί. Μια σειρά επαναλήψεων δηλαδή με πολλά εφέ.

Οι ταινίες με τον Μπορν σου δημιουργούν ένα τεχνητό, εικονικό περιβάλλον (ένα είδος εικονικής πραγματικότητας), όπου πρέπει να αμυνθείς και να επιτεθείςταυτόχρονα. Να προστατευθείς και να επιβιώσεις.

Το τελεσίγραφο του Μπόρν

Το τελεσίγραφο του Μπόρν

ΜΕΣΑ Σ’ ΕΝΑ ΤΕΡΑΣΤΙΟ ΨΕΜΑ

Δεν ταυτίζεσαι, λοιπόν, με τον ήρωα, αλλά με τις διαδικασίες που τον περιβάλλουν και επιχειρεί να τις ανατρέψει. Εκ του ασφαλούς (από την καρέκλα της αίθουσας) κάνεις κι εσύ τις δικές σου επιλογές. Πώς θα ενεργούσες σε μια ανάλογη φάση και πώς σε κάποια άλλη. Θέλω επίσης να διαπραγματευθώ τα των πολιτικών αναφορών. Ο κυνισμός, οι συμπεριφορές των μυστικών υπηρεσιών, τα ψέματα και η ίντριγκα ακυρώνουν κάθε αίσθηση αλήθειας. Στις ταινίες του Μπορν νομίζεις πως ζεις μέσα σ’ ένα τεράστιο ψέμα. Είναι μια υπνωτική ατμόσφαιρα που σε περιτυλίγει, σχεδόν η ίδια η παραίσθηση. Εδώ οι μνήμες από την ευρωπαϊκή γραφή (δες και Διαβολογυναίκες του Κλουζό και Ασανσέρ για δολοφόνους του Μαλ) στοιχειώνουν δημιουργικά τον μέγα Γκρίνγκρας. Χάρις στο εκπληκτικό μοντάζ και την ντοκιμαντερίστικη ματιά του δημιουργεί την αίσθηση ενός ιλιγγιώδους, κινούμενου  οχήματος. Ο Γκρίνγκρας, ο Ντέιμον και ο Μπορν είναι ένα πρόσωπο χωρισμένο σε τρία. Μόνον αν πιστέψεις αυτή τη μυθοπλασία μπορείς να τη σκηνοθετήσεις τόσο υπέροχα και να την υποδυθείς τέλεια. Το τέλος των ιδεολογιών και η νίκη των τεχνολογιών δεν έχουν νικήσει ακόμα το μεμονωμένο άτομο με απόφαση να ζήσει.

 

 

 

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s