ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΟΝ “ΚΟΚΚΙΝΟ ΚΥΚΛΟ”


ΟΙ ΑΤΑΙΡΙΑΣΤΕΣ ΦΙΛΙΕΣ ΣΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ

Ο Αμερικάνος φίλος

Ο Αμερικάνος φίλος

του Κώστα Τσιναρίδη

Ένα προσφιλές θέμα για τον κινηματογράφο, το οποίο έχει παρουσιαστεί σε πάρα πολλές ταινίες. Η αταίριαστη φιλία μπορεί να αναφέρεται είτε σε μια ερωτική σχέση χωρίς μέλλον, είτε σε μια προβληματική αλλά επιβεβλημένη συνεργασία. Πολλές φορές όμως το “αταίριαστο” της υπόθεσης μπορεί να προκύψει και από τη στάση της κοινωνίας απέναντι στους φίλους.

Οι ταινίες που εξέτασαν όλα τα είδη αταίριαστης φιλίας είναι πάρα πολλές, γι’ αυτό θα αναφερθούμε επιγραμματικά μόνο στις κυριότερες.

Από τις πρώτες απόπειρες ήταν αυτή του Κινγκ Κονγκ το 1933. Μέσα από την πασίγνωστη αλλά παρατραβηγμένη ιστορία αγάπης αποδεικνύεται με σαρκαστικό και πικρό τρόπο ότι και τα “παχύδερμα” έχουν αισθήματα.

Τέσσερα χρόνια αργότερα θα ερχόταν το Έχω Δικαίωμα Να Ζήσω του Φριτς Λανγκ. Εδώ η φιλία είναι αταίριαστη εξαιτίας της άρνησης της κοινωνίας να την δεχτεί. Η ερωτική σχέση ενός μετανοημένου μικροκακοποιού και μιας δικαστικού δε μπορεί να γίνει αποδεκτή, και  τελικά οδηγείται σε τραγωδία. Σπουδαίες ερμηνείες σε ένα από τα πρώτα προ-νουάρ, που επηρέασε πολλές επόμενες δημιουργίες.

Το 1939 ο Γουίλιαμ Ντίτερλε θα μετέφερε στον κινηματογράφο την Παναγία των Παρισίων. Πασίγνωστη και αυτή η ιστορία, αλλά μεταφερμένη με δύναμη. Ξεχωρίζει ο Τσαρλς Λότον στο ρόλο του Κουασιμόδου.

Η αταίριαστη φιλία υπάρχει και στην Καζαμπλάνκα, όχι μόνο στη σχέση Μπόγκαρτ-Μπέργκμαν, αλλά και στην κόντρα του πρώτου με τον αστυνομικό Κλοντ Ρέινς. Τελικά, τα υψηλά ιδανικά θα χωρίσουν το ζευγάρι, αλλά θα ενώσουν τους άλλους δύο μέσα σε ένα πλαίσιο αμοιβαίας συγκατάβασης.

Ο Ακίρα Κουροσάβα θα πρωτοτυπούσε στα τέλη της επόμενης δεκαετίας και θα εισήγαγε το φιλμ-νουάρ στην Ιαπωνία με τον Μεθυσμένο Άγγελο και τον Λυσσασμένο Σκύλο. Και οι δυο ταινίες αναφέρονται στην τραγική μοίρα της Ιαπωνίας μετά τον πόλεμο και στην έλλειψη στιβαρών προτύπων για τη χαμένη γενιά των αποστρατευμένων. Στην πρώτη, ο ιδεαλιστής γιατρός δε μπορεί να σώσει τον γκάνγκστερ από τη φυματίωση που τον οδηγεί στο τέλος. Στη δεύτερη, ο νεαρός αστυνομικός βρίσκει ένα πρότυπο ζωής στο πρόσωπο του ηλικιωμένου συνεργάτη του, συνειδητοποιώντας στο τέλος ότι μόνο μια λεπτή γραμμή τον χωρίζει από την παραβατικότητα της γενιάς του.

Ο Ρενέ Κλεμάν εισήγαγε αρκετές φορές αυτό το μοτίβο στις ταινίες του. Ξεχωρίζουν τα Απαγορευμένα Παιχνίδια (1952) με θέμα την ψηλάφηση του θανάτου από δύο ορφανά. Αλλά και το θρίλερ Ο Ταξιδιώτης της Βροχής (1970) με τους Τσαρλς Μπρόνσον και Μαρλέν Ζομπέρ, που γνώρισε τεράστια διεθνή επιτυχία.

Αν υπάρχει όμως ένα κινηματογραφικό είδος όπου οι αταίριαστες φιλίες απεικονίστηκαν γλαφυρά, αυτό είναι σίγουρα το γουέστερν. Ο Τζον Φορντ το πρωτόδειξε στην Ταχυδρομική Άμαξα (1939) με τη σχέση ενός παράνομου και μιας πόρνης, που τελικά συνδράμουν τους άλλους στον κίνδυνο. Είκοσι χρόνια αργότερα, στην Αιχμάλωτη της Ερήμου, η προβληματική σχέση ανάμεσα στους δύο ήρωες θα εξομαλυνόταν μέσα από την κοινή δράση, αλλά και την κοινή απόρριψή τους από την κοινωνία. Ο Σέρτζιο Λεόνε το επανέλαβε στη θρυλική πλέον Μονομαχία στο Ελ Πάσο, που είναι το πρότυπο όλων των σύγχρονων buddy-movies. Ο Τζούλιο Πετρόνι με το απαισιόδοξο Οι Πέντε Σημαδεμένοι του Ελ Βιέντο (1967) έδειξε την εκτροπή στόχων των συμμάχων, από το πάθος για εκδίκηση στην αμοιβαία συμπόνοια για τις πληγές του παρελθόντος. Ο Σέρτζιο Σολίμα με το Ένας Εναντίον Δέκα (1966) και το Αίμα για Αίμα (1967) εξερεύνησε την αλλαγή ρόλων από την αμοιβαία όσμωση διαφορετικών χαρακτήρων. Ανάλογη έμπνευση συναντάμε και στην υπέροχη αλλά τρομερά παραγνωρισμένη Καταδίωξη Χωρίς Οίκτο (1968) του Τζέρι Θορπ.

Ο Βιμ Βέντερς, στον αριστουργηματικό Αμερικάνο Φίλο (1977), κάνει μια συνολική αναφορά στο φιλμ-νουάρ μέσα από τη γοητεία που ασκεί ένας γκάνγκστερ σε έναν ετοιμοθάνατο οικογενειάρχη.

Στη Γαλλία γυρίζεται το 1984 Η Φλόγα της Εκδίκησης του Ελί Τσουρακί, παράξενη ιστορία ενός σωματοφύλακα που αναπτύσσει πατρικά αισθήματα για την κοπέλα που προστατεύει. Δέκα χρόνια αργότερα, ο Λικ Μπεσόν θα ανέπτυσσε με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα τον ίδιο προβληματισμό στο σπουδαίο θρίλερ Λεόν.

Κατά τη γνώμη μας, καλύτερη όλων είναι η άπαιχτη στην Ελλάδα Το Αγόρι και ο Άνεμος (1967) του Βραζιλιάνου Κάρλος Ούγκο Κρίστενσεν. Είναι μία σχεδόν άγνωστη δημιουργία που επιβάλλεται να γίνει γνωστή και στο κοινό της χώρας μας.

Φυσικά, δε θα σταματήσουν να γυρίζονται ταινίες με θέμα τις αταίριαστες φιλίες, μια και η αντίθεση χαρακτήρων αλλά και η κοινωνική προκατάληψη είναι διαρκή θέματα προς μελέτη. Δε μπορούμε να πούμε ότι το θέμα εξαντλείται εδώ, μια και ο κάθε σινεφίλ θα μπορούσε να κάνει άνετα τη δική του λίστα.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s