ΤΑΙΝΙΕΣ ΚΑΙ ΓΕΓΟΝΟΤΑ


(αναδημοσίευση από την «ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ», 13/8/2016)

ΟΤΑΝ ΧΤΙΖΟΤΑΝ ΤΟ ΤΕΙΧΟΣ ΤΟΥ ΒΕΡΟΛΙΝΟΥ

Η γέφυρα των κατασκόπων

Η γέφυρα των κατασκόπων

Του Αλέξη Ν. Δερμεντζόγλου

dermetzo@otenet.gr

Σαν σήμερσα,στις 13 Αυγούστου του 1961, άρχισε να χτίζεται το τείχος του Βερολίνου που επισημοποίησε τόσο τον «ψυχρό» πόλεμο αλλά ήταν και το σημαινόμενο της ιδεολογικής αποστείρωσης  των δύο μεγάλων αντίπαλων ιδεολογικών συστημάτων. Το τείχος γκρεμίζεται στις 9 Σεπτεμβρίου 1989 και πάρα πολλοί απ΄ όλο τον κόσμο  κρατούν ως ενθύμιο  ένα κομμάτι από τα υλικά του. Σε τρείς περίπου δεκαετίες το τείχος έκρυψε πολλές πονεμένες ιστορίες. Απελπισμένοι άνθρωποι επεχείρησαν να το υπερκεράσουν δεδομένου ότι το ύψος  του ήταν σημαντικό. Κάποιοι διέφυγαν ,άλλοι συνελήφθηκαν ή πυροβολήθηκαν.  ΄Ενα μικρό σύνορο  μεταξύ Ανατολικής και Δυτικής Γερμανίας αλλά ιδίως ένα σύμβολο που έγινε βέβαια  και αντικείμενο προπαγάνδας. Το τείχος του φόβου για τους μέν ,το εμπόδιο  για διαφυγή (χωρίς λόγους) για τους άλλους, αποτέλεσε πάντα το κυριότερο αποδεικτικό στοιχείο πως οι ανταγωνισμοί  των δύο υπερδυνάμεων δημιούργησαν τελικά μια νοσηρότητα, έναν διαφορετικό ψυχισμό, μια έμμονη νεύρωση.

ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΗΡΘΕ Ο ΓΚΟΡΜΠΑΤΣΩΦ

Προσωπικά δεν το βλέπω τόσο με ιδεολογική σημασία αλλά ως ένα είδος παραλογισμού, μια προσπάθεια  να ανατραπεί κάτι που έτσι ή αλλιώς  θα ερχόταν.Η ιδεολογική ύφεση ,η περεστρόικα που μετέφερε ο κύριος Γκορμπατσώφ  και η δύναμη των «ελεύθερων» αγορών  έφεραν και την κατάρρευση του τείχους ,αλλά και την διάλυση κάθε  συνόρου και προκατάληψης. Στα τόσα μνημεία που υπάρχουν τι ακριβώς συμβολίζει αυτό; Μα την απομόνωση ,την αδυναμία ειρηνικής συνύπαρξης. Η άλλη πλευρά ισχυρίζεται  πως η ελευθερία κινήσεων ήταν δυνατόν να μεταφέρει πολλές στρεβλώσεις της Δύσης. Γενικά ιστορικά είναι νωρίς να κρίνουμε το γεγονός.Θα απαιτηθεί κι άλλος χρόνος.

Ο κινηματογράφος βέβαια αξιοποίησε το τείχος  σε πολλές μυθοπλασίες, ιδίως δραματικές. Ωστόσο  και οι κατασκοπικές ταινίες το τίμησαν όσο κανείς. Τείχος για το σινεμά  σημαίνει καταδίωξη, ίντριγκες, κυνηγητό, δολοπλοκίες, προδοσίες και ανατροπές.

ΗΤΑΝ ΤΟΤΕ Ο «ΨΥΧΡΟΣ» ΠΟΛΕΜΟΣ

Ο «ψυχρός» πόλεμος  είχε την τιμητική του μέσω του …σινεμά και το τείχος  είχε ρόλο πρωταγωνιστικό.Το θέμα ήταν ποιος σκηνοθέτης  βρισκόταν πίσω από την κάμερα.Η πλέον μνημειώδης ταινία για το τείχος γυρίστηκε   από έναν σκηνοθέτη της «μαύρης»  λίστας, τον Μάρτιν  Ρίτ και είναι  Ο κατάσκοπος που γύρισε από το κρύο από το μυθιστόρημα του Τζών Λε Καρέ  με τον Ρίτσαρντ  Μπάρτον  εκπληκτικό στον βασικό ρόλο του αντιήρωα  βρετανού πράκτορα  μυστικών υπηρεσιών. Οι σκηνές στο τείχος είναι εκπληκτικές. ΄Εχουμε  μάλιστα ένα τέλος πάνω του  με σκάλα και πυροβολισμούς. Ταξιδεύοντας πολλά χρόνια μετά θα συναντήσουμε μια ταινία που βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα. Στην εξαιρετική  Γέφυρα των κατασκόπων  ο Στήβεν Σπήλμπεργκ  μας μεταφέρει στην δεκαετία του ΄60 όταν ο «ψυχρός» πόλεμος ήταν στο φόρτε του. Τότε οι Σοβιετικοί κατέρεψαν ένα κατασκοπευτικό αεροπλάνο των ΗΠΑ με πιλότο τον Πάουερς.

Η ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΠΟΥ ΠΕΤΥΧΕ

Στις ΗΠΑ  πρό καιρού είχαν συλλάβει ένα Ρώσο  κατάσκοπο. Μετά από πολλές διαβουλεύσεις  αποφασίσθηκε να γίνει ανταλλαγή  του με τον Πάουερς.Τις διαπραγματεύσεις ανέλαβε ένας γνωστός Αμερικάνος δικηγόρος που είχε και την υπεράσπιση του Σοβιετικού κατασκόπου. Τελικά η ανταλλαγή έγινε εκεί στα σύνορα (σε μια γέφυρα) μεταξύ Ανατολικής και Δυτικής Γερμανίας και υπήρξε απόλυτα επιτυχής. Στην ταινία παρατηρούμε και πλάνο  από το τείχος που χτίζεται. Και φυσικά όταν το τείχος γκρεμίστηκε  ο κόσμος βγήκε  και πανηγύριζε αλλά πάντα υπάρχουν και προβλήματα. Στην εξαιρετική γερμανική ταινία Αντίο Λένιν ,τα παιδιά μιας οικογένειας  στο Ανατολικό Βερολίνο προσπαθούν να κρύψουν από την μητέρα τους  για να μην ταραχτεί, που μόλις έχει ξυπνήσει από κώμα,την αλήθεια για το τέλος του τείχους και του «ψυχρού» πολέμου.

ΚΑΙ Ο ΒΕΝΤΕΡΣ ΜΕΣΑ

Στη σειρά ταινιών με τον διοπτροφόρο αντιήρωα Χάρρι Πάλμερ (Μάικελ Κέην) πράκτορα των μυστικών υπηρεσιών  βλέπουμε το τείχος σε ένα φίλμ με πολλές ανατροπές το Αποστολή στο Βερολίνο του Γκάϋ Χάμιλτον.Και φυσικά πάρα πολλές ταινίες  δείχνουν και αναφέρονται  στο τείχος και στο Βερολίνο.Πολλές φορές μάλιστα η περιοχή αξιοποιείται για να γίνουν ανταλλαγές αντιπάλων πρακτόρων. Να θυμίσω την περίπτωση της Αντζελίνα Τζολί στο έξοχο Salt. Ακόμα να αναφερθώ  στην έξοχη και σχετικά άγνωστη ταινία  του Φράνκ Πήρσον  Η ώρα των κατασκόπων .Οι μυστικές υπηρεσίες  της Δύσης στέλνουν έναν νεαρό Πολωνό στο Βερολίνο για να ανακαλύψει  κάτι σημαντικό. Τον εξαπατούν και εκείνος σκοτώνεται. Θυμίζω ακόμα το Τούνελ 28 του Σιόντμακ με απόδραση από το Ανατολικό Βερολίνο. Και φυσικά για το τείχος  έχουμε και ταινίες που το προέβλεψαν. Χαρακτηριστική εκείνη του σέρ Κάρολ Ρίντ  Ο άνθρωπος από το Βερολίνο. Αν και το φίλμ γυρίζεται στα 1953 δείχνει από τότε, προλέγει ,αυτό που θα επακολουθήσει. Δηλαδή δείχνει τα μικροφράγματα, τα φυλάκια  και τα μπλόκα μεταξύ Ανατολικού και Δυτικού Βερολίνου.

Η Ιστορία κατάφερε να κάνει έναν τοίχο διάσημο κι ο Βέντερς τον έδειξε στο φίλμ  Φτερά του έρωτα με συγκεκριμένη σημειολογική άποψη και σχεδιασμό τρία χρόνια πρίν την κατάρρευσή του.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s