Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΓΟΗΤΕΙΑ ΤΟΥ ΤΖΟΝ ΛΕ ΚΑΡΕ


(αναδημοσίευση από την ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ,17/7/2016)

ΝΕΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΣΕ ΤΑΙΝΙΑ

Ο κατάσκοπος που γύρισε από το κρύο

Ο κατάσκοπος που γύρισε από το κρύο

του Αλέξη Ν. Δερμεντζόγλου

dermetzo@oteent.gr

 Η προβολή από την επόμενη Πέμπτη της κατασκοπευτικής ταινίας  Ενας προδότης ανάμεσά μας της Σούζαν Γουάιτ μας θυμίζει τον κορυφαίο Βρετανό συγγραφέα Τζον Λε Καρέ, ηλικίας πλέον 85 χρόνων, από βιβλίο του οποίου προέρχεται το σενάριο του φιλμ. Ο Λε Καρέ υπήρξε πράκτορας των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών, γνωρίζει τα πράγματα από τα μέσα κι έτσι καταφέρνει και είναι άκρως πειστικός. Η γραφή του δεν διακρίνεται για την υπερβολική δράση. Εμμονή στις λεπτομέρειες, αφήγηση αργή, βαθύτατος πεσιμισμός αλλά ταυτόχρονα και μια ανθρωπιά είναι η φιλοσοφία και η άποψή του. Συνήθως οι ήρωές του εξαπατώνται, γίνονται πιόνια σκοτεινών διαπλοκών, χρησιμοποιούνται, θεωρούνται αναλώσιμοι. Ο «ψυχρός» πόλεμος βοήθησε ιδιαίτερα την καριέρα του Λε Καρέ. Αλλά και αργότερα είχε πάντα υλικό για τη λογοτεχνική του έμπνευση. Η τρομοκρατία, τα συμφέροντα των φαρμακοβιομηχανιών πάντα του προμήθευαν υλικό για συγγραφή.  Δεν είναι καθόλου τυχαίο που το σινεμά τον τίμησε δεόντως .και τον μετέτρεψε σ’ έναν διαχρονικό, δημιουργικό συνεργάτη του.

Ο κατάσκοπος του Λονδίνου

Ο κατάσκοπος του Λονδίνου

ΑΠΟΣΤΟΛΕΣ ΚΑΙ ΕΞΑΠΑΤΗΣΕΙΣ

Πάνω από μισό αιώνα γυρίζονται ταινίες με βάση τα μυθιστορήματά του.  Οι περισσότερες άρεσαν, όλες σχεδόν είναι αξιόλογες, μερικές γνώρισαν  μεγάλη επιτυχία στο κοινό, άλλες είχαν παροιμιώδεις τίτλους. Κορυφαίοι σκηνοθέτες από όλο τον κόσμο ανέλαβαν να γυρίσουν τα φιλμ. Στα περισσότερα από αυτά υπάρχει διείσδυση των δυτικών μυστικών υπηρεσιών σε χώρες του πρώην υπαρκτού σοσιαλισμού (Σοβιετική Ένωση, Ανατολική Γερμανία κτλ.). Σε κάποιες άλλες ο εχθρός βρίσκεται ανάμεσα στις μυστικές υπηρεσίες, στον ίδιο το δυτικό κόσμο. Ωστόσο, το έργο του Λε Καρέ είναι ιδίως ανθρωποκεντρικό. Παρακολουθεί την  πολιτική εκμετάλλευση των ηρώων  εγκαταλείποντάς τους ή στο θάνατο ή στη μοναξιά τους. Κάποιες φορές οι αρσενικοί πρωταγωνιστές του εξαπατώνται ερωτικά, χρησιμοποιούνται και από τους έρωτές τους και αυτό πολλαπλασιάζει την πικρία τους, το καταθλιπτικό τους στιλ. Κάποιες άλλες φορές είναι μοναχικοί , θεωρούνται ξοφλημένοι, έχουν ελαττώματα και μια επικίνδυνη αποστολή είναι το πρόσχημα για να τους ξεφορτωθεί το σύστημα.

Ρωσική σκιά

Ρωσική σκιά

ΑΠΟ ΤΟ ΚΡΥΟ

Σπουδαίοι ηθοποιοί αξιοποιούνται σε βασικούς ρόλους σε ταινίες που προέρχονται από τα έργα του, δίνοντας έτσι με το άψογο στιλ τους την αναγκαία πειστικότητα.  Σημειώνω, λοιπόν, Ρίτσαρντ Μπάρτον, Κλαίρη Μπλουμ, Τζέιμς Μέισον, Ραλφ Ρίτσαρντσον, Άντονι Χόπκινς, Ντάιαν Κίτον, Κλάους Κίνσκι, Μισέλ Φάιφερ, Σον Κόνερι, Πιρς Μπρόσναν, Τζέφρι Ρας, Ραλφ Φάινς, Ρέιτσελ Βάις, Γκάρι   Όλντρι, Ιούαν Μακ Γκρέγκορ, Φίλιπ Σέιμουρ Χόφμαν.

Κι αν δημιουργήσουμε μια λίστα με τα φιλμ που πρέπει ν α ξεχωρίσουμε, τότε τα διλήμματα θα είναι πολλά. Σίγουρα αξίζει να προταθεί μια σπουδαία ταινία που ο τίτλος ακόμα κυκλοφορεί ανάμεσά μας. Ο κατάσκοπος που γύρισε από το κρύο (1965) με την υπογραφή του Μάρτιν Ριτ δείχνει  ως να είναι η κορυφή της κινηματογραφικής απόδοσης των βιβλίων του Λε Καρέ.

Ο επίμονος κηπουρός

Ο επίμονος κηπουρός

ΟΤΑΝ ΣΕ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ

Η ιστορία ενός σχεδόν ξοφλημένου πράκτορα, η αυτοκτονική αποστολή στο Ανατολικό Βερολίνο και η καταγραφή μιας ατμόσφαιρας μουντής, καταθλιπτικής,  θανατηφόρας. Έξοχος ο Σίντνεϊ Λουμέτ στον Κατάσκοπο του Λονδίνου, όπου ο εχθρός βρίσκεται στα εσωτερικά του κράτους. Εκείνο, όμως, που αξίζει να καταγραφεί είναι ο βαθύτατος αντιηρωικός χαρακτήρας του βασικού ήρωα παγιδευμένου στις προσωπικές του αντιφάσεις και στα διλήμματά του. Ο Φρανκ Πίρσον στην Ώρα των κατασκόπων (1969) είναι πολύ πειστικός, μελαγχολικός και βαθύτατα επικριτικός στη χρησιμοποίηση των νέων ως δολώματα ενός «ψυχρού» πολέμου. Είναι μια έξοχη, καταγγελτική ταινία. Ένας άλλος Αμερικανός δημιουργός, ο κορυφαίος Τζορτζ Ρόι Χιλ στην Μικρή τυμπανίστρια (1984) θα αναλύσει τη διασύνδεση έρωτα, χρησιμοποίηση, τρομοκρατία.

Ο ράφτης του Παναμά

Ο ράφτης του Παναμά

ΠΙΚΡΟ ΑΝΘΡΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΟ

Σε άλλου μήκους κύματος κινείται ο Αυστραλός Φρεντ Σκέπισι στη Ρωσική σκιά (1990). Εδώ η ριψοκίνδυνη αποστολή «δένει» με μια αφήγηση επίτηδες χαλαρή. Σημασία έχουν η ατμόσφαιρα, οι σχέσεις, οι άνθρωποι και όχι η δράση. Ο Ράφτης του Παναμά (2001) είναι μια από τις πιο ευτυχισμένες στιγμές του σύγχρονου σινεμά. Οι καλοί ηθοποιοί, ο σπουδαίος Βρετανός σκηνοθέτης Τζον Μπούρμαν, το χιούμορ, η ειρωνεία,  το καταγγελτικό ύφος μάς μεταφέρουν μια βαθύτατη αίσθηση του κυνισμού της πολιτικής αλλά και του ανθρώπου που χρησιμοποιείται.

Και ο κλήρος έπεσε στον Σμάιλυ

Και ο κλήρος έπεσε στον Σμάιλι

Ο Επίμονος κηπουρός (2000) με την υπογραφή του Φερνάντο Μεϊρέγιες είναι μια ταινία ατμοσφαιρική, με ελάχιστη δράση αλλά με φοβερές καταγγελίες για τις κυνικές διαπλοκές κυβερνήσεων και μεγάλων πολυεθνικών. Σπουδαία σπουδή πραγματοποιεί ο Σουηδός Τόμας Άλφρεντσον στο φιλμ Και ο κλήρος έπεσε στο Σμάιλι. Όλο το φιλμ μια σπαζοκεφαλιά με συνεχείς ανατροπές, με πολλές μικρολεπτομέρειες για να οργανωθεί ένα πικρό, ανθρωποκεντρικό πορτρέτο. Η πτώση και η άνοδος και το τίμημά τους σε μια κορυφαία δημιουργία. Ο νούμερο ένα καταζητούμενος (2014) του Άντονι Κόρμπιν είναι ένα δύσκολο, αρτίστικο φιλμ. Όλα δείχνουν πως ο Τζον Λε Καρέ είναι ένας άνθρωπος για όλες τις εποχές.

 

 

 

 

 

 

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s