ΕΤΟΣ ΓΚΡΕΓΚΟΡΙ ΠΕΚ


Αναδημοσίευση από την «ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ» ,6/6/2016

Ο ΤΖΕΝΤΛΕΜΑΝ ΜΕ ΤΟ ΚΑΘΑΡΟ ΠΡΟΣΩΠΟ!

Νύχτα αγωνίας

Νύχτα αγωνίας

του Αλέξη Ν. Δερμεντζόγλου

Όταν ένα ολόκληρο έτος αφιερώνεται σε κάποιον ηθοποιό, αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, αν παρατηρήσει κανείς πως αυτός είναι ο Γκρέγκορι Πεκ. Φέτος, λοιπόν, είναι  η χρονιά του κορυφαίου Αμερικανού σταρ, μια και συμπληρώνονται 100 χρόνια από τη γέννησή του. Φιλελεύθερος, ειρηνικός,  με ένα Όσκαρ και πέντε  προτάσεις, καταξιώθηκε ως κορυφαίος στα τέλη της δεκαετίας του `40. Χωρίς δεύτερη σκέψη εγκατέλειψε την Ιατρική που σπούδαζε και με τραυματικές, παιδικές εμπειρίες (ήταν νήπιο όταν χώρισαν οι γονείς του) στράφηκε στο θέατρο. Το πρόσωπό του εξέφραζε μια καθαρότητα. Ψηλός, ευθυτενής, κομψός, ευλύγιστος είχε αναλάβει ρόλους έντιμων, συνήθως, ανθρώπων. Αν ο Γκάρι Κούπερ δεν είχε ενδώσει στην επιτροπή Μακάρθι, μαζί με τον Πεκ θα ήταν τα πιο καθαρά πρόσωπα του αμερικανικού σινεμά. Έτσι τώρα, κατά την άποψή μου, αυτό το χαρακτηρισμό τον παραλαμβάνει ο τιμώμενος. Όσο για την κλάση του ανυπέρβλητη.

ΟΣΚΑΡ ΚΑΙ ΧΡΥΣΗ ΣΦΑΙΡΑ

Μου έκανε πάντα εντύπωση το χαμηλότονο στιλ της υπόδυσής του (εδώ θυμίζει Μπράντο), φωνή χωρίς ιδιαίτερη ένταση, μάτια να κοιτάζουν γλυκά, μέτωπο καθαρό και γενικά μια ισορροπία. Κατάφερε να παίξει σινεμά και τηλεόραση για 54 ολόκληρα χρόνια (1944-1998). Συνολικά 58 ρόλοι εκ των οποίων ο τελευταίος το 1998 στον τηλεοπτικό Μόμπι Ντικ, που  του χάρισε και τη Χρυσή Σφαίρα. Είχε ήδη κερδίσει το Όσκαρ για την ηθοποιία του στο Σκιές και σιωπή (1962) του Μάλιγκαν. Ήταν εκπληκτικός στο ρόλο του ως δικηγόρος στη διασκευή ενός βιβλίου της Χάρπερ Λι. Οι άλλες προτάσεις του για Όσκαρ ήλθαν πολύ νωρίς. Στα Κλειδιά του παραδείσου (1944) από τη διασκευή του μυθιστορήματος του Κρόνιν, στους Θρύλους του δάσους (1946), στη Συμφωνία κυρίων (1947) του Καζάν και στους Ατσαλένιους αετούς (1949).

Σκιές και σιωπή

Σκιές και σιωπή

ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ

Και φυσικά πάντα υπάρχουν ρόλοι που θα προτιμάμε, άσχετα αν τιμήθηκαν με βραβεία ή όχι. Για τον γράφοντα αξίζει να σημειωθεί το γεμάτο απορία ύφος του σε δύο παρεμφερείς ταινίες που έχουν σχέση με την ψυχανάλυση: Η Νύχτα αγωνίας (1945) του Χίτσκοκ τον φέρνει δίπλα στην Ίνγκριντ Μπέργκμαν. Είναι έξοχος στο ρόλο ενός νέου άνδρα που έχασε τη μνήμη του. Τελικά λύση στο πρόβλημα θα δώσει η ψυχανάλυση. Μάλιστα το όνειρο με τα ντεκόρ κατασκεύασε ο Σαλβαντόρ Νταλί, προσφέροντας εξαιρετικές, υπερρεαλιστικές εντυπώσεις. Στα 1965 θα έλθουν οι Συνωμότες του Έντουαρντ Ντμίτρικ. Και εδώ έχουμε μια περίπτωση αμνησίας. Και εδώ η ψυχανάλυση θα παίξει το ρόλο της. Σίγουρα αυτό το φιλμ μπορεί να χαρακτηριστεί ως η Νύχτα αγωνίας του `60 αλλά υπάρχει μια μεγάλη διαφορά. Οι Συνωμότες, λοιπόν, διαθέτουν μια εξαιρετική, σεναριακή λύση. Δεν έχουμε ένα απλό θρίλερ, αλλά και μια φιλειρηνική δημιουργία (κατά της ατομικής ενέργειας), που μάλιστα καταγγέλλει για δολιότητα τις ΜΚΟ της εποχής. Έξοχη δημιουργία.

Οι συνομώτες

Οι συνωμότες

ΤΑ ΔΥΣΚΟΛΑ ΕΓΧΕΙΡΗΜΑΤΑ

Και μια και αναφερθήκαμε στον Χίτσκοκ άλλη μια φορά ο Γκρέγκορι θα τεθεί υπό τις σκηνοθετικές οδηγίες του στο δικαστικό μελόδραμα Υπόθεση Πάραντάιν (1947) δίπλα στην εκτυφλωτική Αλίντα Βάλι. Είναι ένα τυπικό μελόδραμα με μια έξυπνη, πικρή ανατροπή. Ο Πεκ παίζει έξοχα το ρόλο ενός δικηγόρου που υπερασπίζεται μια γυναίκα που κατηγορείται για φόνο. Την ερωτεύεται, αλλά θα ανακαλύψει πως ο ρομαντισμός (δες και Δεσμώτης του ιλίγγου) είναι η φλούδα που καλύπτει την αληθινή φύση των πραγμάτων.  Έτσι, ο δικηγόρος θα συντριβεί συναισθηματικά.

Πάντως, τον Πεκ τον θαυμάζω σε πολύ πιο δύσκολα εγχειρήματα. Άλλο, λοιπόν, το να παίζει σε  θρίλερ και άλλο να κληθεί να είναι ο βασικός σταρ σε ταινία που το σενάριό της προέρχεται από μυθιστόρημα του Έρνεστ Χέμινγουέι. Όλοι γνωρίζουμε πόσο δύσκολο και προβληματικό είναι να μεταφέρεις Χέμιγνουέι στη μεγάλη οθόνη. Δεν πέτυχε σχεδόν κανένα φιλμ (π.χ. Για ποιον χτυπάει η καμπάνα). Ο Γκρέγκορι είναι, λοιπόν, στα Χιόνια του Κιλιμάντζαρο (1952) δίπλα στις Άβα Γκάρντνερ και Σούζαν Χέιγουορθ ένας τραυματισμένος κυνηγός μέσα σ’ ένα αντίσκηνο. Το πόδι του σαπίζει, η βοήθεια δεν έρχεται και ο άνδρας μέσα στους πυρετούς του θυμάται το παρελθόν του που φθάνει μέχρι τον ισπανικό, εμφύλιο πόλεμο. Έξοχος ως φοβισμένος και προβληματισμένος Πεκ, αλλά το πνεύμα του Χέμινγουέι δεν αποδίδεται επαρκώς.

ΑΝΤΙΠΟΛΕΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΕΣ

Φθάνουμε στα 1953, όπου, υπό τη σκηνοθετική διεύθυνση του Γουίλιαμ Γουάιλερ, βρίσκεται δίπλα στην πανέμορφη και εύθραυστη Όντρεϊ Χέπμπορν, σε σενάριο του ευρισκόμενου στη «μαύρη» λίστα του Μακάρθι Ντάλτον Τραμπο στις Διακοπές στη Ρώμη. Είναι έξοχος σ’ αυτή την πικρή ρομαντική σάτιρα, εκπληκτικός με το άσπρο κοστούμι του.

Εντυπωσιακός στο Μόμπι Ντικ (1956) του Χιούστον από το μυθιστόρημα του Μελβίλ. Προσωπικά μου άρεσε πολύ σ’ ένα καταγγελτικό, αντιπολεμικό φιλμ. Στο ασπρόμαυρο Ουδέν νεότερο από το μέτωπο Χ (1959) η μυθοπλασία μας μεταφέρει στον πόλεμο της Κορέας και παρακολουθούμε τις συγκρούσεις με μεγάλες απώλειες μέσα από παράλογες διαδικασίες. Ωστόσο, η ταινία που ξεχωρίζει επίσης εξόχως καταγγελτική είναι το Όσο θα υπάρχει ο κόσμος (1959). Στη σκηνοθεσία ο προοδευτικός Στάνλεϊ Κρέιμερ και ο Πεκ παίζει με πολλούς γνωστούς ηθοποιούς (Φρεντ Αστέρ, Άντονι Πέρκινς, Άβα Γκάρντνερ).

΄Οσο θα υπάρχει ο κόσμος

΄Οσο θα υπάρχει ο κόσμος

Η ΤΟΛΜΗ ΚΑΙ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ

Είναι μια καταγγελία κατά των πυρηνικών όπλων, τολμηρό να γυρίζεις τέτοια φιλμ  σε εποχή που ο μακαρθισμός ήταν ακόμα στο φόρτε του. Ο Πεκ, χαμηλότονος, πειστικός σ’ ένα δραματικό ρόλο γεμάτο μινιμαλισμό.

Λόγω Ελλάδος θα τον θυμόμαστε στο γνωστό, αντιστασιακό φιλμ Τα κανόνια του Ναβαρόνε (1961) δίπλα σε κορυφαίους ηθοποιούς και την Ειρήνη Παπά.

Τα κανόνια του Ναβαρόνε

Τα κανόνια του Ναβαρόνε

Ωστόσο, η επόμενη χρονιά είναι σημαδιακή, μια και πρωταγωνιστεί με τον Ρόμπερτ Μίτσαμ σ’ ένα ιδιαίτερο, ασπρόμαυρο θρίλερ χαμηλών τόνων, στο Δυο γίγαντες συγκρούονται. Το 1991 ο Σκορσέζε θα γυρίσει το ριμέικ ως Ακρωτήρι του φόβου (1992) αξιοποιώντας Πεκ και Μίτσαμ ως τιμητικές υπομνήσεις.

Αφού θυμίσω το Άραμπεσκ (1966), κοσμοπολίτικο θρίλερ δίπλα στη Σοφία Λόρεν, θα μείνω οπωσδήποτε στο έξοχο φιλμ του Φράνκεχάιμερ Ο εξόριστος (1970), όπου ο ρόλος του είναι τραγικός αλλά σε χαμηλούς τόνους, γεμάτος πάθος και απελπισία.

Δυό γίγανντες συγκρούονται

Δυό γίγανντες συγκρούονται

Για μένα η τελευταία πολύ μεγάλη υπόδυσή του  γίνεται στα 60 του χρόνια, όταν παίζει στην Προφητεία (1976). Ένα από τα πλέον τολμηρά και πεσιμιστικά φιλμ της δεκαετίας του `70 γεμάτο από πολιτική τόλμη. Ο Πεκ παραμένει αλησμόνητος. Τόσοι ρόλοι, τόσες διαφοροποιήσεις, αλλά πάντα η αίσθηση της ποιότητας. Καλή του ώρα.

 Υ.Γ. Για καλύτερη ενημέρωσή σας δείτε ακόμη στο DVD: Μονομαχία στον ήλιο, Η μέρα της εκδίκησης, Το χρυσάφι του Μακ Κένα, Ο κίτρινος τσάρος, Οι κατακτητές, Ανθρωποκυνηγητό σε δύο ηπείρους.

 

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s