ΑΙΩΝΟΒΙΟΣ Ο ΚΕΡΚ ΝΤΑΓΚΛΑΣ


(Αναδημοσίευση από την «ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ»,30/5/2016)

ΜΟΝΟΝ ΟΙ ΓΕΝΝΑΙΟΙ ΕΙΝΑΙ …  ΜΟΝΟΙ!

Σπάρτακος

Σπάρτακος

του Αλέξη Ν. Δερμεντζόγλου

Και καθώς ο χρόνος περνάει, για να θυμηθώ την Καζαμπλάνκα και το ιστορικό τραγούδι as time goes by, όταν φθάσουμε με το καλό στο Δεκέμβριο, τότε θα θυμηθούμε με θαυμασμό πως ο Κερκ Ντάγκλας, ο μεγάλος μύθος του αμερικανικού σινεμά, θα έχει συμπληρώσει τα 100 χρόνια του και θα βαίνει προς τα 101. Ήδη ένας αιώνας ζωής είναι πάρα πολύ μεγάλος χρόνος και για έναν κοινό θνητό, πόσο μάλλον για έναν καλλιτέχνη που έπαιξε τόσους ρόλους, εκ των πραγμάτων έζησε έντονα, τιμήθηκε και οι περισσότερες ταινίες του γνώρισαν πολύ μεγάλη εμπορική και καλλιτεχνική επιτυχία. Ο Κερκ ενσάρκωσε την ίδια την ιστορία του σινεμά, τις διαδρομές και τις κάμψεις της, το πέρασμα σε διαφορετικά κινηματογραφικά είδη.  Έπαιξε μαζί με τον Μπαρτ Λάνκαστερ σε 7 ταινίες και ουσιαστικά υπήρχαν ομοιότητες στον τρόπο υπόδυσής τους. Έσφιγγαν λίγο τα δόντια, η οργή και ο έντασή τους έβγαινε χαμηλότονα και υπόγεια, ενώ χαμογελούσαν  με νόημα, ουσία, με μια υπονοούμενη σκληρότητα.

60 ΧΡΟΝΙΑ ΣΙΝΕΜΑ

Ο Κερκ υπήρξε για πάνω από 60 χρόνια στο σινεμά, ήταν και παραγωγός και σκηνοθέτης  και ένας άνθρωπος που πάνω απ’ όλα έλεγε την άποψή του με στιλ, δυναμισμό και σταθερότητα. Ακμαίος και ρωμαλέος, όπως και οι ρόλοι του, δεν δίστασε να ρισκάρει μέσα από πολλούς κινδύνους ιδίως ιδεολογικούς. Στο πιγούνι του, ακριβώς στο κέντρο, ένα μικρό λακκάκι υπενθυμίζει πάντα την ακμαία θέλησή του. Ευτύχησε ώστε ο γιος του Μάικλ να γίνει καλός ηθοποιός με πετυχημένους ρόλους και να δουλέψει και ως παραγωγός. Σαφείς οι εμφανισιακές ομοιότητες, μόνον που ο γιος παίζει πια χαλαρά, ίσως επειδή με τα χρόνια άλλαξε το στιλ απόδοσης των ρόλων του στο σινεμά.

Η ωραία και το κτήνος

Η ωραία και το κτήνος

ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΕ ΤΡΙΑ ΟΣΚΑΡ

Το να είσαι κορυφαίος ηθοποιός δεν σημαίνει ότι κατ’ ανάγκη σου δίνουν και τα Όσκαρ. Έκαμε εκπληκτικές ερμηνείες, δεν κέρδισε ποτέ το επίχρυσο αγαλματίδιο, αλλά ήταν υποψήφιος τρεις φορές: Το 1949 για το περίφημο νουάρ του Μαρκ Ρομπσον Φλογισμένα πάθη, το 1952 για την Ωραία και το κτήνος, το σινεφίλ μελόδραμα του Βινσέντε Μινέλι δίπλα στη Λάνα Τάρνερ και το 1956 με πρόταση για Όσκαρ, ενώ κερδίζει τη Χρυσή Σφαίρα για τον εκπληκτικό του ρόλο ως Βαν Γκογκ στη Ζωή ενός ανθρώπου και πάλι του Μινέλι. Πάντως οι Αμερικανοί δεν μπορούσαν να τον αφήσουν έτσι. Στα 1996 του δίνουν το τιμητικό Όσκαρ για το σύνολο της καριέρας του. Είναι τότε 80 χρονών και συμπληρώνει μισό αιώνα σινεμά. Επιτέλους, δικαίως, έστω και μ’ αυτό τον τρόπο. Έκαμε συνολικά 92 ρόλους και η γνωριμία του με τον Κιούμπρικ υπήρξε σημαδιακή για πολλούς λόγους. Ως παραγωγός (ενώ παίζει και ο ίδιος) θα του αναθέσει τη σκηνοθεσία μιας υπερπαραγωγής, που είναι κάτι το δύσκολο για ένα σκηνοθέτη καλλιτεχνικών προδιαγραφών.

Φλογισμένα πάθη

Φλογισμένα πάθη

Η ΑΝΑΤΡΟΠΗ ΜΕ ΤΟΝ ΤΡΑΜΠΟ

Ωστόσο, ο Ντάγκλας είναι πολύ τυχερός και κερδίζει ένα τριπλό στοίχημα. Η ταινία Σπάρτακος είναι αριστούργημα, γεμάτη από διαχρονικές, ιδεολογικές αναφορές, ενώ ανατρέπονται τα στερεότυπα των υπερπαραγωγών. Σημασία στο βλέμμα, στο λόγο, στο στιλ, στην πολιτική ανάλυση. Παράλληλα, ο Ντάγκλας είναι καταπληκτικός ως το σύμβολο του παντοτινού   επαναστάτη. Τρίτη μεγάλη ανατροπή πως ο Ντάγκλας ανέθεσε το σενάριο στο διακεκριμένο Ντάλτον Τραμπ που ως τότε ήταν στη μαύρη λίστα του Μακάρθι και έγραφε σενάρια με ψευδώνυμο. Ήταν μια πολύ μεγάλη τόλμη αυτό που έγινε και άλλαξε ριζικά τη στάση των παραγωγών του Χόλιγουντ. Θαρραλέος λοιπόν, γενναίος και δίκαιος ο Ντάγκλας και εκτός οθόνης.

ΕΤΣΙ ΤΟΝ ΕΜΑΘΑΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Από τους 92 ρόλους του, στην Ελλάδα θυμόμαστε (λογικά) περισσότερο την υπόδυσή του στην Οδύσσεια του Μάριο Καμερίνι. Η ταινία, ιταλικής παραγωγής του 1954, ήταν μια απλά κουστουμέ παραγωγή της Τσινετσιτά, αλλά οι Έλληνες έσπευσαν, ενώ τα σχολεία μας πήγαιναν σύσσωμα με δασκάλους και καθηγητές στις προβολές. Ωστόσο, βεβαίως ο ρόλος που τον καθιέρωσε, τον ανέδειξε και εξετιμήθη είναι εκείνος στο Σταυροί στο μέτωπο του Κιούμπρικ. Η γνωστή, δραματική, καταγγελτική, αντιπολεμική ταινία επιτίθεται κατά του μιλιταρισμού, του δήθεν πατριωτισμού και του κατεστημένου. Συγκλονιστικός παραμένει ο ρόλος του στο  αντικομφορμιστικό, ασπρόμαυρο, σύγχρονο και προοδευτικό γουέστερν Ο ασύλληπτος επαναστάτης(1962). Ωστόσο, παροιμιώδης παραμένει ο πρωτότυπος και τόσο ποιητικός τίτλος του Lonely are the brave, δηλαδή Μόνοι οι γενναίοι είναι μόνοι.

Σταυροί στο μέτωπο

Σταυροί στο μέτωπο

ΕΚΚΙΝΗΣΕ ΜΕ ΝΟΥΑΡ

Η καριέρα του, χάρις στις συμβουλές της Λορίν Μπακόλ, άρχισε από ένα φιλμ- νουάρ. Πριν, λοιπόν, 70 ακριβώς χρόνια γυρίζονται οι Αμαρτωλές γυναίκες. Είναι δίπλα στην Μπάρμπρα Στάνγουικ και ομολογουμένως πείθει. Την επόμενη χρονιά θα τον προσλάβει ο Ζακ Τουρνέ για να πρωταγωνιστήσει μαζί με τον Ρόμπερτ Μίτσαμ στο μυθικό, διαχρονικό φιλμ- νουάρ Αμαρτωλοί και δολοφόνοι. Είναι έξοχος. Οι ρόλοι έρχονται ο ένας πίσω από τον άλλο και είναι εξαιρετικός. Οι σκηνοθέτες που τον καθοδηγούν είναι καταπληκτικοί. Θυμηθείτε, λοιπόν, την Αστυνομική ιστορία του Γουίλιαμ Γουάιλερ., Προσωπικά με κατέπληξε ως σκανδαλοθήρας  δημοσιογράφος στο Τελευταίο ατού, ένα  συγκλονιστικό, δραματικό, κοινωνικό νουάρ που γνώρισε μεν τεράστια αποτυχία στις ΗΠΑ, αλλά δεν παύει να αποτελεί ως θέμα και σκηνοθετική διεκπεραίωση ένα τεράστιο φιλμικό γεγονός.

Αμαρτωλοί και δολοφόνοι

Αμαρτωλοί και δολοφόνοι

ΠΡΩΤΟΣ ΣΕ ΟΛΑ

Καλός, βέβαια, είναι και στο γουέστερν. Μνημειώδες θα παραμείνει το Αίμα στον πράσινο βάλτο του Τζον Στάρτζες δίπλα στον Λάνκαστερ, με μουσική του Ντμίτρι Τιόμκιν. Το σενάριο βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα και οι δύο σταρ είναι εκπληκτικοί. Τριάντα περίπου χρόνια θα μας κλείσει το μάτι μια αυτοβιογραφική ταινία δράσης με ελλειπτικό τέλος, που σχολιάζει και το οριστικό ξεθώριασμα του ηρωισμού. Τα σκληρά καρύδια είναι ένα ενδεικτικό σινεφίλ φιλμ.

Το τελευταίο ατού

Το τελευταίο ατού

Και βέβαια, προσωπικά τον Ντάγκλας τον θυμάμαι πάντα σε πρωτοκλασάτους ρόλους εύθυμο και τραγικό μαζί, δυναμικό και εύθραυστο ταυτόχρονα. Έκαμε ένα συγκλονιστικό ρόλο ως πραξικοπηματίας στρατηγός στις Επτά μέρες του Μαΐου του Φράνκεχάιμερ. Δεν είχε προκατάληψη με τα κινηματογραφικά είδη, πρωταγωνιστούσε και σε πολεμικά φιλμ (Η πρώτη νίκη, Οι ήρωες του Τελεπέριν), έπαιζε πολύ καλά και στο θέατρο και γενικώς έβαζε τη σφραγίδα του όταν χρειαζόταν ακόμα και σε δημιουργίες επιστημονικής φαντασίας (Αεροπλανοφόρο Νίμιτς: Επιστροφή από την κόλαση). Απέδειξε πως δεν έχει τόσο σημασία ο ρόλος όσο η περισυλλογή και η μοναχικότητα, η αυστηρότητα που τον διαπλάθει. Κατάλαβε καλύτερα από άλλους ότι Μόνον οι γενναίοι είναι μόνοι.

 

 

 

 

 

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s