30 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΤΣΕΡΝΟΜΠΙΛ


(αναδημοσίευση από την «ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ»,23/5/2016)chernobyl 2015ΤΟ ΣΙΝΕΜΑ ΕΙΧΕ ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΕΙ

  του Αλέξη Ν. Δερμεντζόγλου

Τα χρόνια περνούν γρήγορα, οι δεκαετίες κυλούν η μία πίσω από την άλλη. Ωστόσο, το πέρασμα του χρόνου δεν σημαίνει ότι κάποια γεγονότα  δεν αφήνουν ανεξίτηλα ίχνη ή δεν δημιουργούν προβλήματα στις άλλες γενιές, δεν γίνονται αιτίες ασθενειών και άλλων προβλημάτων. Το γνωστό τσιτάτο Είμαστε οι επιλογές μας εξελίσσεται σε Οι επιλογές μας καθορίζουν το μέλλον των άλλων Περιστοιχιζόμαστε από έναν κόσμο τεχνολογικά  άρτιο, που όμως εμφανίζει κενά, τρύπες, ελλείμματα, που απ’ αυτά μπορούν να προκύψουν ολισθηρές καταστάσεις. Πολλά είδη καρκίνου αλλά και επαγγελματικών νόσων οφείλονται σε διάφορα άκρως επικίνδυνα υλικά που μας περιστοιχίζουν.

Φυσικά και το θέμα των τροφίμων, ιδίως των επεξεργασμένων, είναι πολύ σοβαρό. Υπάρχουν επιστήμονες που με ειλικρίνεια επισημαίνουν πως πολλές φορές ζούμε σε επικίνδυνα, καρκινογόνα περιβάλλοντα, τα οποία θα δημιουργήσουν κλινική εμφάνιση της νόσου σε 40 ή 50 χρόνια. Θεωρούν, λοιπόν,  τον κίνδυνο αμελητέο, που πρέπει να αγνοηθεί (λάθος για τον γράφοντα) στο όνομα της ανάπτυξης.

ΕΝΩ ΛΕΙΠΑΜΕ ΣΕ ΔΙΑΚΟΠΕΣ

Τριάντα χρόνια μετά πληρώνουμε και στην Ελλάδα τις δευτερογενείς απώλειες ενός πολύκροτου συμβάντος. Στις 26 Απριλίου του 1986 οι Έλληνες ήταν σε πασχαλινές διακοπές, ενώ κατανάλωναν μεγάλες ποσότητες από εύγευστες φράουλες. Το ατύχημα στο πυρηνικό εργοστάσιο του Τσέρνομπιλ της Ουκρανίας της Σοβιετικής Ένωσης σύντομα έφθασε και στη χώρα μας ως σύννεφο. Αμέτρητοι Έλληνες της Βόρειας Ελλάδας μετρήθηκαν και βρέθηκαν με αυξημένα ποσοστά ραδιενέργειας. Όλα αυτά τα 30 χρόνια παρουσιάζονται σοβαρότατες και κάποιες φορές θανατηφόρες ασθένειες, οφειλόμενες στη διαφυγή ατομικής ενέργειας. Κατέρρευσε ο μύθος περί της ασφάλειας τέτοιων εργοστασίων, που έχουν σχεδιαστεί για ειρηνικούς σκοπούς. Πολλά χρόνια αργότερα το ατύχημα στη Φουκουσίμα της Ιαπωνίας επιβεβαίωσε  πως κάτι απρόσμενο ή τυχαίο (π.χ. σεισμός)  μπορούν να κομίσουν έναν όλεθρο.

ΤΑ ΦΙΛΜ ΓΙΑ ΤΟ ΤΣΕΡΝΟΜΠΙΛ

Η εμπειρία από Χιροσίμα και Ναγκασάκι, όπου η ατομική ενέργεια αξιοποιήθηκε για πολεμικούς σκοπούς, είναι  χαρακτηριστική. Εβδομήντα χρόνια μετά οι αρρώστιες και οι μεταλλάξεις εμφανίζονται ταχτικά σε κατοίκους αυτών των περιοχών. Όσο για το Τσερνομπίλ, όπως συμβαίνει σε τέτοιες περιπτώσεις, η τότε σοβιετική κυβέρνηση επιχείρησε να υποβαθμίσει το ατύχημα και τις τρομερές συνέπειές του. Ωστόσο, το να κρύψεις κάτι τόσο σοβαρό για να αποφευχθεί ο πανικός είναι πολύ υποδεέστερο της αλήθειας που μπορεί να σώσει ζωές και να προστατεύσει.

Γυρίστηκαν, λοιπόν, πολλά αποκαλυπτικά ντοκιμαντέρ όπως η Μάχη του Τσέρνομπιλ (2006), Μέσα στο Τσέρνομπιλ (2012), Ο δρόμος για το Τσέρνομπιλ (2013) και το εξαιρετικό διάρκειας 50 λεπτών Τσέρνομπιλ (2015) που διαθέτει συνεντεύξεις ανθρώπων που ζουν στην περιοχή τα τελευταία τριάντα χρόνια. Σε ό,τι αφορά στις μυθοπλασίες υπάρχουν  Τα ημερολόγια του Τσέρνομπιλ (2012).

SOS Πεντάγωνο καλεί Μόσχα

SOS Πεντάγωνο καλεί Μόσχα

Η ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ

Ωστόσο, ο κινηματογράφος, χρόνια πριν του Τσέρνομπιλ, είχε επισημάνει τη δραματική πιθανότητα να συμβούν τέτοια γεγονότα με ανυπολόγιστες συνέπειες. Φυσικά, τα φιλμ που προέκυψαν ήταν ενοχλητικά για τους επενδυτικούς ομίλους, που στο όνομα του κέρδους διαβεβαίωναν πως τα συστήματα ασφαλείας ήταν τόσο ισχυρά και ανθεκτικά ώστε τίποτα επικίνδυνο δεν μπορούσε  να συμβεί. Το πιο γνωστό απ’ όλα γυρίστηκε το 1979. Το σύνδρομο της Κίνας με Τζακ Λέμον, Μάικλ Ντάγκλας, Τζέιν Φόντα μας μεταφέρει στα εσωτερικά ενός εργοστασίου, όταν αρχίζει η διαρροή πυρηνικής ενέργειας. Ένα τηλεοπτικό συνεργείο επιχειρεί να καταγράψει την αλήθεια. Ωστόσο, η τελευταία πρέπει να παρεμποδιστεί με κάθε τρόπο. Όμως, η πρόγνωση είναι ιδιαίτερα κακή. Το φιλμ εντυπωσίασε και χάρις σ’ αυτό μάθαμε κάποιες λιγοστές πληροφορίες πως είχαμε διαρροή πυρηνικής ενέργειας σε κάποια εργοστάσια.

Το σύνδρομο της Κίνας

Το σύνδρομο της Κίνας

ΕΓΙΝΑΝ ΣΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Αυτό επιβεβαίωσε ο Μάικ Νίκολς στην εξαιρετική, οσκαρική ταινία του Η εξαφάνιση της Κάρεν Σίλγκουντ με Μέριλ Στρίιπ και Κερτ Ρασελ. Η Σίλγκουντ υπήρξε πραγματικό πρόσωπο, εργαζόταν σε πυρηνικό εργοστάσιο και εξετέθη σε ακτινοβολία. Τότε βαθμιαία έγινε μια μαχητική συνδικαλίστρια έτσι ώστε να δημοσιοποιούνται ανάλογα γεγονότα.  Η δραστηριότητά της δεν άρεσε καθόλου στους υπεύθυνους του εργοστασίου και στους επενδυτές. Αφού με κανένα τρόπο δεν σταμάτησαν τον αγώνα της, στο τέλος εξαφανίστηκε. Δεν βρέθηκαν ποτέ ίχνη της και είναι φανερό πως δολοφονήθηκε απ’ αυτούς που τους ενοχλούσε η αλήθεια.

Η εξαφάνιση της Κάρεν

Η εξαφάνιση της Κάρεν Σίλγκουντ

Σε επίσης πραγματικά γεγονότα βασίζεται η ενδιαφέρουσα ταινία της Κάθριν Μπίγκελόου Υποβρύχιο Κ19 ο φονιάς (2000). Είναι η ιστορία πυρηνικού, σοβιετικού υποβρυχίου στο οποίο έγινε διαρροή πυρηνικής ενέργειας με πολύ άσχημα αποτελέσματα. Η σκηνοθέτιδα συνδυάζει τη μυθοπλασία με το ντοκουμέντο, αποδραματοποιεί  τα γεγονότα και  μας προσφέρει μια σοβαρή καταγραφή της κατάστασης.

Υποβρύχιο Κ19 ο φονιάς

Υποβρύχιο Κ19 ο φονιάς

ΣΤΑΔΙΑΚΗ ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ

Οι εξαιρετικοί Space cowboys του Κλιντ Ίστγουντ αναφέρονται σε μια αποστολή στο διάστημα, προκειμένου να αποφευχθεί θανατηφόρο, πυρηνικό ατύχημα. Τα εργοστάσια στις ημέρες μας υπάρχουν, αλλά σύμφωνα και με απόψεις γνωστών ηγετών (π.χ. Άνγκελα Μέρκελ) σταδιακά πρέπει να καταργηθούν. Κανένας δεν μπορεί να γνωρίζει πού, πώς, πότε και με ποιο τρόπο θα συμβεί το επόμενο γεγονός. Στο κάτω κάτω κανένας δεν επιθυμεί να ξαναζήσει τα τραγικά ολοκαυτώματα των Χιροσίμα, Ναγκασάκι και τις παράπλευρες απώλειές τους.

Και επειδή η ιστορική μνήμη δεν μπορεί με τίποτα να απαλείφεται, αξίζει τον κόπο να δώσω μια λίστα που αναφέρεται σε πραγματικά (Ιαπωνία) ή φανταστικά πυρηνικά ολοκαυτώματα. Έτσι, για εμπέδωση και για να μην ξανασυμβούν. Έτσι, προς γνώση και συμμόρφωση.

 

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΑΙΝΙΩΝ

Δείτε, λοιπόν, σε DVD για Χιροσίμα, Ναγκασάκι τα φιλμ Ένολα γκέι, Χιροσίμα αγάπη μου του Αλέν Ρενέ, Γεια σας παιδιά του Μαρκ Ντανσκόι, Μαύρη βροχή του Σοΐέι Ιμαμίρα. Για μυθοπλαστικά γεγονότα SOS Πεντάγωνο καλεί Μόσχα του Στάνλεϊ Κιούμπρικ, Ο συναγερμός του θανάτου του Σίντνεϊ Λούμετ και το ριμέικ του από τον Στίβεν Φρίαρς, Όταν τελειώσει ο κόσμος του Στάνλεϊ Κρέιμερ, Όταν φυσάει ο άνεμος του Τζίμι Μουρακάμι, Μεγάλος πανικός σε μικρή πόλη, Βυθίσατε υποβρύχιο U128 του Τζέιμς Χαρις, Τηλεσίγραφο του Ρόμπερτ Όλντριτς. Ακόμα, Η επόμενη μέρα η γνωστή τηλεταινία του Νίκολας Μέγιερ.

Βυθίσατε υποβρύχιο

Βυθίσατε υποβρύχιο U128

Άφησα για το τέλος το συγκλονιστικό, βρετανικό τηλεφίλμ Threads: Η μέρα μετά το σήμερα. Μας μεταφέρει στο Σέφιλντ της Αγγλίας, που δέχεται πυρηνική επίθεση. Το συγκλονιστικό είναι πως με επιστημονικές στατιστικές μαθαίνουμε πως δεκαετίες μετά η βλάστηση θα έχει επανέλθει πολύ λίγο, ο πληθυσμός θα έχει μειωθεί δραστικά, οι γεννήσεις θα είναι άκρως προβληματικές. Νομίζω πως έτσι επαληθεύεται και ο τίτλος της πολύκροτης ταινίας του Κονσταντίν Λαπουσάνκι (σε πιθανή πυρηνική καταστροφή) Γράμματα ενός νεκρού ανθρώπου.

Το σινεμά τεκμηριώνει, κρίνει, καταγγέλλει, προειδοποιεί. Μένει να το «ακούσουν» και οι πολιτικοί, τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα, οι σκοπιμότητες.

 

Υ.Γ Αυτό το κείμενο θα δημοσιευόταν στο φύλλο της «Θ» της Δευτέρας 25 Απριλίου, παραμονής της τραγωδίας του Τσέρνομπιλ.Λόγω της απεργίας η εφημερίδα δεν κυκλοφόρησε αλλά επειδή το θέμα του άρθρου είναι σοβαρό το δημοσιεύουμε σήμερα.

 

 

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s