ΤΑ ΠΑΘΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ


(αναδημοσίευση από την «ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ»,30/4/2016)

 «Η ΩΡΑΙΟΤΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ» ΤΟΥ ΣΙΝΕΜΑ

Η ωραιότερη ιστορία του κόσμου

Η ωραιότερη ιστορία του κόσμου

του Αλέξη Ν. Δερμεντζόγλου

dermetzo@otenet.gr

 Η Ανάσταση του Κυρίου, που φθάνει σήμερα το βράδυ στις 12 τα μεσάνυχτα, καθορίζει και το εύρος κάποιων διαδρομών και διασαφηνίσεων. Η γιορτή του Πάσχα σημαδεύει  και μια ευρύτερη αλλαγή τόσο στο επίπεδο της φύσης (αναγέννηση) όσο και στην προσωπική ευεξία. Αυτές οι μέρες αντιστοιχούν σε αναπαραστατικές μορφές λουλουδιών, πουλιών και φυσικά πασχαλινών αυγών. Όσο για αυτό το καθαυτό γεγονός, υπάρχει και ο κινηματογράφος. Για να θυμηθώ τον τίτλο της ομώνυμης ταινίας του Τζορτζ Στίβενς η έβδομη τέχνη κατέγραψε την Ωραιότερη ιστορία του κόσμου, δηλαδή τη ζωή, τα θαύματα, τα πάθη, τη Σταύρωση και την Ανάσταση του Κυρίου. Πάντα τίθεται ένα ερώτημα: Ποιες ταινίες είναι οι πιο πιστές στα πραγματικά γεγονότα; Η απάντηση δύσκολη, γιατί επείγεται να παρακαμφθούν ιδιαίτεροι σκόπελοι. Υπάρχουν τα Ευαγγέλια της διδασκαλίας της χριστιανικής πίστης, οι αμφισβητήσεις αλλά και αιρετικές αναφορές. Από την αρχή της Μεγάλης εβδομάδας μέχρι και σήμερα παρακολουθούμε από την τηλεόραση (σε συνεχή επανάληψη) όλα εκείνα τα γνωστά φιλμ γύρω από τη ζωή του Χριστού.

Τα πάθη του Χριστού

Τα πάθη του Χριστού

Η ΑΠΟΨΗ ΤΟΥ ΓΚΙΜΠΣΟΝ

Δεν πρέπει να τα συγχέουμε τα διάφορα βιβλικά έπη, δηλαδή εκείνες τις ταινίες που αναφέρονται στα προ της έλευσης του Κυρίου. Σ’ αυτό το είδος των επιλογών ανήκουν ο Σαμψών και Δαλιδά, Οι δέκα εντολές και πολλές άλλες. Ωστόσο, το ερώτημα παραμένει. Σε ποια φιλμ  μπορούμε να αντιμετωπίσουμε την τεκμηριωμένη αναπαράσταση, την ακριβή καταγραφή; Σίγουρα αυτό του Μελ Γκίμπσον Τα πάθη του Χριστού θεωρείται πιο πιστό  στα ευαγγέλια.  Με τρομερή σκληρότητα και  βία υπάρχουν αιχμές για τη λαγνεία και τους πειρασμούς που είναι πολύ λειτουργικοί.

Κάποιες φορές οι σκηνοθέτες αφηγούνται  μέσω υπαινιγμών. Σ’ αυτή την κατηγορία υπάρχει το γνωστό, άψογο αριστούργημα του Τζεφιρέλι Ο Ιησούς ο Ναζωραίος.

Ο Ιησούς ο Ναζωραίος

Ο Ιησούς ο Ναζωραίος

Ο ΑΝΑΤΡΕΠΤΙΚΟΣ ΡΕΪ

Πέρα από την έξοχη αναπαράσταση εποχής και μια υψηλή αισθητική, το φιλμ λειτουργεί ιδίως με νύξεις,  υπαινιγμούς, βλέμματα, σιωπές και ελλείψεις. Μέσω αυτών ο Τζεφιρέλι καταθέτει τολμηρότατες νύξεις, υποθέσεις και απόψεις που μόνον οι μυημένοι στην κινηματογραφική γραφή μπορούν να συλλάβουν. Μέσα, λοιπόν, από ένα σύστημα σημείων  ο δημιουργός, λειτουργεί και ως ένας άψογος καθολικός χριστιανός και ταυτόχρονα ως καλός κοινωνικός ερευνητής.

Σχετικά με την Ωραιότερη ιστορία του κόσμου έχουμε μια σαφώς στιλιζαρισμένη ταινία γεμάτη σιωπές, χαλαρούς ρυθμούς και μια διαδικασία τελετουργίας που εντυπωσιάζει. Υπάρχουν άραγε αιρετικές προσεγγίσεις της ζωής και των παθών του Κυρίου; Πρωτογενώς σκέφτομαι τις πιο τολμηρές και εδώ είναι και η υπογραφή που μετράει. Ο Νίκολας Ρέι  στο Βασιλιά των βασιλέων με τον Τζέφρεϊ Χάντερ προσφέρει μια διαφορετική ματιά: Επενδύει δηλαδή στην πραγματική ιστορία με αναφορές στον ιμπεριαλισμό, στην επανάσταση, στην πολιτική ιστορία και στη σχέση Ρωμαίων και Ιουδαίων. Ο Ιούδας καταγράφεται ως ένας εν δυνάμει επαναστάτης, ενώ το ζητούμενο είναι να ηγηθεί ο Κύριος μιας ευρύτερης κοινωνικής εξέγερσης.

Ο βασιλεύς των βασιλέων

Ο βασιλεύς των βασιλέων

ΟΙ ΠΑΪΘΟΝΣ ΚΑΙ Ο ΣΚΟΡΣΕΖΕ

Σπουδαία απομυθοποιητική ματιά έρχεται από τους Μόντι Πάιθονς, ο αξέχαστος, διαχρονικός, άκρως σατιρικός και «κατάπικρος»  Ένας προφήτης μα τι προφήτης (Η ζωή του Μπράιαν). Οι αναχρονισμοί, οι αναφορές και τα πολιτικοινωνικά σχόλια αφθονούν σε μια ιδιαίτερα ψυχαγωγική ταινία. Ο Νόρμαν Τζιούισον από τη γνωστή ροκ όπερα γύρισε το μιούζικαλ Ιησούς υπέρλαμπρο άστρο.

Και φθάνουμε στην περίπτωση του Νίκου Καζαντζάκη που έγραψε  τον  χριστό ξανασταυρώνεται που γυρίστηκε σε σύγχρονη διασκευή από τον Ζύλ Ντασέν.Ο Μάρτιν Σκορσέζε αξιοποιώντας και πάλι  βιβλίο του Καζαντζάκη στον

Τελευταίο πειρασμό ουσιαστικά γυρίζει μια χριστιανική εκδοχή των  θείων Παθών, δίνοντας έμφαση στην ανθρώπινη υπόσταση του Κυρίου.Το φιλμ απαγορεύτηκε στην Ελλάδα, έγιναν συγκεντρώσεις, διαμαρτυρίες αλλά όλα ήταν ένα μεγάλο λάθος και, όταν το δούμε με ανοιχτό μυαλό, είναι γεμάτο σεβασμό. Μπορεί να μην προβλήθηκε στις  αίθουσες, αλλά έκαμε τεράστιες πωλήσεις σε κασέτες, VHS, στο βίντεο. Τα πάντα, λοιπόν, για τα οικονομικά κέρδη. Να θυμίσω συμπληρωματικά την οσκαρική δημιουργία του Γουίλιαμ Γουάιλερ Μπεν Χουρ.

Ο τελευταίος πειρασμός

Ο τελευταίος πειρασμός

ΜΕΤΑ ΤΗ ΣΤΑΥΡΩΣΗ

Πολύ αιρετική εκδοχή προσφέρει ο Καναδός Ντενί Αρκάν στη σύγχρονη εκδοχή των Παθών Ο Ιησούς από το Μόντρεαλ. Σύγχρονη διασκευή έκαμε ο Τζεφιρέλι στην εξαιρετική, υπαινιχτική ταινία του Champ με Φέι Ντάναγουέι και Γιον Βόιτ.

Ο Χιτών

Ο Χιτών

Κατά τα άλλα, αν αναφερθούμε σε χριστιανικές αλληγορίες, θα συναντήσουμε το σινεμά των Ταρκόφσκι (Θυσία)  και Παζολίνι (Θεώρημα). Όσο για τα φιλμ που αναφέρονται λίγο μετά τη Σταύρωση του Κυρίου, ο Ρίτσαρντ Φλάισερ θα μας μιλήσει για τις τύψεις του βασικού ήρωά του στον καλό Βαραβά με τον Άντονι Κουίν. Στον Χιτώνα, την πρώτη σινεμασκοπική δημιουργία, πληροφορούμαστε τι συνέβη με τον ματωμένο χιτώνα του Κυρίου και τους Ρωμαίους. Θυμίζω τον Δημήτριο και τους μονομάχους και ακόμα το Κβο Βάντις, φιλμ που γνώρισε μεγάλη επιτυχία. Για την ώρα αυτή τη μίνι έρευνα θα ακολουθήσουν τα ολόθερμα χρόνια πολλά για καλή Ανάσταση.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s