ΦΩΝΕΣ, ΚΡΑΥΓΕΣ ΚΑΙ ΨΙΘΥΡΟΙ ΣΤΗΝ ΕΒΔΟΜΗ ΤΕΧΝΗ


(αναδημοσίευση από την «ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ»,17/4/2016)

Scream

            Scream

του Αλέξη Ν.  Δερμεντζόγλου

dermetzo@otenet.gr

Τι θα ήταν ο κινηματογράφος χωρίς ήχο και κατ’ επέκταση χωρίς φωνή; Δεν είναι καθόλου τυχαίο που στη «βουβή» περίοδό του γυρίστηκαν πολλά αριστουργήματα. Οι σκηνοθέτες είχαν βρει το δικό τους ιδιοφυή τρόπο να αποκαταστήσουν τον ελλείποντα λόγο ή τη φωνή με άλλες τεχνικές.

Χθες γιορτάστηκε η παγκόσμια ημέρα φωνής, που αφορά, βέβαια, σε πολλά επίπεδα (απλή φωνή, κραυγή, θεατρική εκφορά λόγου, τραγούδια κτλ.). Φυσικά, υπάρχουν και οι φωνές στο σινεμά. Κραυγές αγωνίας, προειδοποίησης, ουρλιαχτά, πολεμικές ιαχές (να θυμηθούμε και το θρυλικό αέρα που ακούγεται σε κάποια ελληνικά φιλμ που αναφέρονται στις συγκρούσεις με τους Ιταλούς στην Πίνδο).

Σχετικά πάντως με τον κινηματογράφο θεωρητικοί της έβδομης τέχνης έγραψαν για το σημείο φωνής θεωρώντας το άκρως σημαντικό.

ΑΚΟΥΓΕ ΦΩΝΕΣ

Ο κινηματογράφος, λοιπόν, εδώ και δεκαετίες διαθέτει ως απαραίτητο συστατικό στοιχείο τη φωνή, αλλά και πολλές ταινίες αναφέρονται πάνω σ’ αυτήν. Να θυμίσω την περίφημη και αγαπημένη στους νέους σειρά θρίλερ τρόμου, που εγκαινίασε ο Γουές Κρέιβεν, Κραυγή αγωνίας, δηλαδή  το Scream.  Ουρλιάζω, λοιπόν,   από τρόμο, αγωνία και έκπληξη μπρος στο ανείπωτο και αναπάντεχο.

Οι μυθολογίες για τη φωνή έρχονται από πολύ μακριά. Το να ακούς φωνές θεωρείται και μια ένδειξη σχιζοφρένειας, αλλά δεν ήταν  αυτό που καταχωρήθηκε στην Ιωάννα της Λορένης. Είδαμε πολλές ταινίες γύρω από τη ζωή και τη δράση της με τελευταία αυτή σκηνοθετημένη από τον Λικ Μπεσόν με τη Μίλα Γιόβοβιτς. Η Ιωάννα της Λορένης ισχυριζόταν πως άκουγε θεϊκές φωνές που την συμβούλευαν και την καθοδηγούσαν. Στη συνέχεια, ως γνωστό, θεωρήθηκε αιρετική και η τραγική κατάληξή της ήταν η πυρά.

ΤΟ ΠΕΡΙΦΗΜΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

Ο Χίτσκοκ γύρισε το έγχρωμο ριμέικ της δικής του προπολεμικής επιτυχίας Ο άνθρωπος που γνώριζε πολλά, αξιοποιώντας στο βασικό ρόλο της συζύγου τη διακεκριμένη τραγουδίστρια Ντόρις Ντέι. Το παιδί της έχει απαχθεί και εκείνη, όταν βρίσκεται στο χώρο που υποπτεύεται πως το έχουν κρυμμένο, τραγουδάει το αγαπημένο άσμα της οικογένειας Que sera sera. Έτσι, επικοινωνεί με το παιδί μέσω της φωνής. Για την ιστορία το τραγούδι κέρδισε το Όσκαρ στην κατηγορία του.

Ο άνθρωπος που γνώριζε πολλά

Ο άνθρωπος που γνώριζε πολλά

Και φυσικά, οι μυθοπλασίες δεν σταματούν εδώ, το σινεμά δεν έχει τέλος. Υπάρχει μια έξοχη, βρετανική ταινία του Μπράιαν Φόρμπς Ο παράξενος κόσμος της κυρίας Ρος. Ο πραγματικός ξένος τίτλος είναι ιδιαίτερα εύστοχος,  Οι ψιθυριστές. Μια απόλυτα μοναχική γριούλα ακούει διάφορες φωνές που την κρατούν συντροφιά στην απέραντη απομόνωσή της. Είναι τελικά ο μοναδικός της τρόπος επικοινωνίας.

Η ΦΩΝΗ ΣΕ … ΔΙΑΣΠΑΣΗ

Υπάρχουν και φωνές επικίνδυνες, σχιζοφρενικές, που οδηγούν στην παράνοια και στο έγκλημα, σχολιάζουν τη διάσπαση του μυαλού. Ο Ρόμπερτ Μάλιγκαν με τη γνωστή του ευαισθησία γύρισε το άκρως ευαίσθητο και λιτό φιλμ  Ο άλλος. Υπάρχουν υποτίθεται δύο αδέλφια. Είναι, όμως, τελικά έτσι ή ο ένας λειτουργεί ως δύο, η απώλειά του έχει διασπαστεί.
Να σημειώσω και την υποδειγματική ταινία τρόμου Ο δολοφόνος με τα δύο πρόσωπα με τον Άντονι Χόπκινς εξαιρετικό στο βασικό ρόλο. Έχουμε εδώ την περίπτωση μιας κούκλας που «εμψυχώθηκε», μιλάει, και μια σειρά εγκλημάτων διαπράττονται. Μια ιστορία υπόγειου τρόμου, ενώ μαθαίνουμε πως ο άνδρας είναι εγγαστρίμυθος, η φωνή της κούκλας δική του, άλλη μια ένδειξη σχιζοφρένειας.

Ο δολοφόνος με τα δυό πρόσωπα

Ο δολοφόνος με τα δυό πρόσωπα

ΤΡΑΓΙΚΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ

Αλλά και στην Ψυχώ ο Χίτσκοκ θα μας παραπλανήσει για αρκετό χρόνο. Ακούμε τον Νόρμαν Μπέιτς (Άντονι Πέρκινς) να συνομιλεί με τη αυστηρή μητέρα του, ακούμε και τη δική της φωνή, αλλά τελικά όλα αυτά είναι μια απάτη με διχασμένη προσωπικότητα και σχιζοφρενική συμπεριφορά.

Ο Μπράιαν Ντε Πάλμα θα γυρίσει μια εξαιρετική ταινία πάνω στον ήχο και τη φωνή, το Blow out Ο δολοφόνος του μεσονυκτίου, τιμητική αναφορά στον Αντονιόνι. Είναι η ιστορία ενός ηχολήπτη (Τζον Τραβόλτα), που αναζητάει την τέλεια φωνή αγωνίας. Η εμμονοληψία του θα τον οδηγήσει σε ένα τραυματικό, προσωπικό βίωμα. Θα ανακαλύψει την τέλεια φωνή, αλλά χάνει την αγαπημένη του (Νάνσι Άλεν) που δολοφονείται. Το σχόλιο είναι σαφές. Και φυσικά κορυφαίο φιλμ πάνω στη φωνή είναι η βραβευμένη Κραυγή που σκοτώνει του Γιέρζι Σκολιμόφσκι  με έναν άνδρα που η κραυγή του διαθέτει πολλαπλές θανατηφόρες ιδιότητες.

Βlow out

Βlow out  Ο δολοφόνος του μεσονυκτίου

ΚΑΙ ΚΩΔΙΚΑΣ ΣΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ

Σημειώνω την εξαιρετική ταινία του Τζον Γου Ο κώδικας των Ναβάχο, όπου στη σύγκρουση στον  Ειρηνικό με τους Ιάπωνες οι Αμερικανοί χρησιμοποιούσαν για συνεννόηση στους ασυρμάτους Ινδιάνους Ναβάχο. Η φωνή τους μετέφερε μια τελείως ακατανόητη για τον εχθρό διάλεκτο που ήταν αδύνατο να αποκωδικοποιηθεί.

Οι ταινίες πάνω στη φωνή είναι αμέτρητες. Σημειώνω ακόμα Ακούστε το τραγούδι μου, Στούντιο ηχογραφήσεων, Μπαρμπέριαν, Ο Πυγμαλίων, Ωραία μου κυρία. Αυτές είναι δειγματοληπτικές επιλογές για το ρόλο που παίζει η φωνή πραγματικά και θεωρητικά, ρεαλιστικά και ως σημαίνον στη ζωή και στο σινεμά, στην αναπαράσταση, στην τέχνη αλλά και στα καθημερινά μας γεγονότα.

Η κραυγή που σκοτώνει

     Η κραυγή που σκοτώνει

 

 

 

 

 

 

 

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s