HARDCORE HENRY KAI SOMNIA: Ο ΧΡΟΝΟΣ, Η ΜΝΗΜΗ, ΟΙ ΕΦΙΑΛΤΕΣ


(αναδημοσίευση από την «ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ»,3/4/2016)

Somnia

Somnia

του Αλέξη Ν. Δερμεντζόγλου-dermetzo@otenet.gr

Είναι δύο ταινίες που εξέρχονται από την προσεχή Πέμπτη και  τοποθετούν ένα άκρως ενδιαφέρον θέμα όχι μόνον για το σινεμά. Το Hardcore Henry και το Somnia (Before I wake) επιχειρούν να διεισδύσουν βαθιά μέσα στον ανθρώπινο εγκέφαλο και να εξετάσουν τόσο την παραγωγή των ονείρων αλλά και το τι ακριβώς σημαίνει μνήμη. Η τελευταία αποτελεί όχι  μόνον ένα κορυφαίο αρχετυπικό κεφάλαιο της ανθρώπινης φύσης αλλά ουσιαστικά  και την ύπαρξή της. Όσοι έχουν δει το συγκλονιστικό, οσκαρικό φιλμ με την Τζούλιαν Μουρ Still Alice: κάθε στιγμή μετράει, όπου η ηρωίδα πάσχει από πρώιμο Άλτσχάιμερ, θα καταλάβουν αρκετά. Δηλαδή πως η σταδιακή και συνεχής, τελικά οριστική απώλεια της μνήμης ισοδυναμούν με μια κατάσταση πλήρους ανισορροπίας στα όρια της ασαφούς ανυπαρξίας. Τυπικά ζω, μια και υπάρχουν ακόμα οι βιολογικές λειτουργίες, αλλά ουσιαστικά βρίσκομαι αλλού, δεν υπάρχω, είμαι ένας παράδοξος ζωντανός νεκρός.

Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΡΕΝΕ

Στο Somnia έχουμε την ιστορία για τα εφιαλτικά όνειρα ενός παιδιού που μετατρέπονται σε πραγματικότητα και στο Hardcore Henry την περίπτωση του ήρωα που έχει χάσει τη μνήμη του και τη γυναίκα του. Ήδη οι γαλλικές πρωτοπορίες είχαν ασχοληθεί εντατικά με το θέμα της μνήμης. Υπάρχει πάντα ένα ασπρόμαυρο μικρού μήκους αριστούργημα, το οποίο πρέπει να δείτε οπωσδήποτε, αν το έχετε χάσει. Είναι ο Σταθμός αποχαιρετισμού (1962) του Κρις Μαρκερ.

Hardcore Henry

Hardcore Henry

Ο Αλέν Ρενέ εξέλιξε το θέμα της μνήμης και τη σχέση της με το όνειρο σε πολλές ταινίες του. Αναμνήσεις, συνειρμοί, σκηνοθεσία μιας άλλης πραγματικότητας και ακόμα επιρροή της προσωπικής ζωής από τη συλλογική μνήμη (Χιροσίμα αγάπη μου),  Providence, Σ’ αγαπώ σ’ αγαπώ και πάνω απ’ όλα το  Πέρσι στο Μαρίενμπαντ που είναι ακριβώς το απόσταγμα αυτής της αμφιβολίας. Έγινε, δεν έγινε, το παρήγαγε μόνον το φαντασιακό μου; Να θυμίσω και τη δύσκολη ταινία του Αλέν Ρομπ Γκριγιέ Παίζοντας με τη φωτιά.

Πέρσι στο Μαρίενμπαντ

Πέρσι στο Μαρίενμπαντ

ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΕΠΕΜΒΟΥΜΕ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ;

Το τι ακριβώς ερέθισμα παράγεται και χαράσσεται στον εγκέφαλο για να ονομάσουμε μια κατάσταση ιστορία μνήμης είναι δύσκολο να εξηγηθεί. Εξάλλου, υπάρχουν τόσο ζωντανές  κάποιες εικόνες που παράγονται μέσα μας, που λες και είναι πραγματικότητα, πως υπήρξαν. Εξάλλου, η προτροπή του μέγα Ρενέ ήταν περίπου: «Γιατί να μη δεχθούμε τη φαντασία ως πραγματικότητα;» Θα πρόσθετα ως μια άλλη μορφή πραγματικότητας, εναλλακτικής πιθανά. Μελετώντας, λοιπόν, το έργο του Ρενέ (ακόμα και το Σταβίσκι), θα νιώσουμε καλά τη σημασία της μνήμης στο σινεμά.

Κατά τα άλλα, αυτές οι ιστορίες δεν παραμένουν μόνον γοητευτικές, αλλά εξακολουθούν να ιντριγκάρουν ικανούς δημιουργούς, να τους πείθουν να τις μετατρέψουν σε ταινίες. Ένα από τα κορυφαία φιλμ του `90 Οι 12 πίθηκοι του Τέρι Γκίλιαμ, διασκευή του Σταθμού αποχαιρετισμού, αποτελεί μια υπέροχη, αινιγματική δουλειά που συνδυάζει το όνειρο, τη μνήμη, αυτό που συνέβη κάποτε μ’ αυτό που θα έλθει τώρα. Μπορούμε, λοιπόν, άραγε να επεμβαίνουμε στο παρελθόν, να αποτρέψουμε ένα γεγονός που θα συμβεί στο μέλλον;

Οι 12 πίθηκοι

Οι 12 πίθηκοι

ΚΑΙ ΠΟΛΛΕΣ ΑΠΟΤΥΧΙΕΣ

Αυτή την προβληματική τοποθέτησε και ο Τζέιμς Κάμερον, όταν γύρισε τον Εξολοθρευτή με τον Σβάρτσενέγκερ. Φυσικά ενεδρεύει πάντα ο μεγάλος κίνδυνος με τέτοιες υποθέσεις να καταλήξουμε σε γραφικές αφέλειες. Δεν είναι καθόλου τυχαίο πως έχουν προκύψει μ’ αυτό το θέμα πολλά κακά φιλμ, των οποίων ο μοναδικός στόχος ήταν να δημιουργήσουν φτηνές εντυπώσεις. Ωστόσο, συναντούμε και κάποιες καλές σύγχρονες δημιουργίες όπως π.χ. Τα τελευταία οχτώ λεπτά. Κατά βάση δεν υπάρχουν καλά ή κακά θέματα αλλά καλός ή κακός κινηματογράφος. Σκηνοθέτες που έχουν άποψη μπορούν να προσφέρουν αριστουργήματα με μικρές ιστορίες ή και ευτελή θέματα. Εξάλλου, το σινεμά στις συνεχείς αναζητήσεις του επιχειρεί να προσεγγίσει το θέμα της μνήμης με πολλά επικίνδυνα ερωτήματα όπως π.χ. διαθέτει μνήμη ένας νεκρός;

ΕΝΑ ΑΝΕΠΑΝΑΛΗΠΤΟ ΦΙΛΜ

Για να πλησιάσουμε κάποιες ταινίες που θίγουν τέτοια θέματα, όπως οι  δύο που θα δούμε από την προσεχή Πέμπτη, θα πρέπει να καταλάβουμε πως μόνον η ποιότητα μπορεί να κερδίσει κατά κράτος το ευτελές. Υπάρχει, λοιπόν,  ένα πολύ ενδιαφέρον φιλμ του Γκάρι Σέρμεν Τρόμος στην πόλη (1981).

Αξίζει να σημειωθεί μια σπουδαία ταινία με τον Κρίστιαν Μπέιλ, ο Άγρυπνος. Ωστόσο, θεωρώ πως  το μοναδικό αριστούργημα σ’ αυτή  την περιοχή υπέγραψε ο Άντριαν Λάιαν. Το βραβευμένο Ξύπνημα στον εφιάλτη με τον Τιμ Ρόμπινς αποτελεί ένα υπόδειγμα του πώς μεταφυσικά θέματα μπορούν να γνωρίσουν μια υλιστική διαχείριση και εξήγηση. Ο δημιουργός με σπουδαία ατμόσφαιρα αλλά και ανάσυρση μιας βαθύτατης υπαρξιακής αγωνίας μεταφέρει σ’ εμάς ερωτήματα και απαντήσεις σχετικά με την απώλεια,  οδυνηρές αλλά ειλικρινείς και με γενναιότητα.

Άρα, λοιπόν, το ότι δεν υπάρχουν ταπεινά κινηματογραφικά είδη είναι μια πραγματικότητα που πρέπει να γνωρίζετε. Όλα τα άλλα μπορούν να αφεθούν στην απόλαυση του ανεπανάληπτου και του αταξινόμητου. Είναι καλό να το λαμβάνετε υπόψη σας.

 

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s