«Ο Επαγγελματίας»


ttD4NmTDRal2EAb3hdy8z3l2SSxΤης Πόπης Μανωλίδου

Είδα τον Ζαν-Πωλ Μπελμοντό σε ταινία κατά τύχη πρώτη φορά στον «Επαγγελματία». Η πληροφόρηση μου γι’ αυτόν, μέχρι τότε, ήταν από τα περιοδικά της εποχής «Ρομάντζο», «Φαντάζιο» και άλλα παρεμφερή, που εστίαζαν περισσότερο στη δραστηριότητα του ως κάποιο σκοτεινό αντικείμενο του πόθου και λιγότερο ως ηθοποιού. Ο «Επαγγελματίας» άλλαξε εντελώς την οπτική μου γιατί είδα ένα πρόσωπο που κυριολεκτικά γεμίζει την οθόνη με την ενέργεια του που κυριολεκτικά εξαφανίζει τους συμπρωταγωνιστές του, απόλυτος κυρίαρχος του παιχνιδιού, σε μια ταινία κομμένη και ραμμένη στα μέτρα του με σχεδόν πρωτεϊκές μεταμορφώσεις: αθώος, τρομοκράτης, επικίνδυνος για την εξουσία, τρυφερός και θερμός με τις γυναίκες, πιστός σε κάποιες αξίες που υπηρετεί μέχρι το τέλος με συνέπεια να σκοτώνεται από την επίσημη πολιτική εξουσία.

Η υπόθεση τοποθετείται σε μια γαλλική αποικία της Αφρικής όπου επικεφαλής είναι κάποιος δικτάτορας –τι πρωτότυπο όσον αφορά τις αποικιοκρατικές χώρες της Ευρώπης όταν θέλουν να υπηρετήσουν τα οικονομικά τους συμφέροντα!- τον οποίο αποφασίζουν να βγάλουν από τη μέση. Ο Μπομόν (Μπελμοντό) στέλνεται για να εκτελέσει αυτή την αποστολή, αλλά συλλαμβάνεται γιατί εν τω μεταξύ οι σχέσεις δικτάτορα-γαλλικής κυβέρνησης εξομαλύνονται, καθώς εξασφαλίζουν μεγάλες ποσότητες πετρελαίου. Έτσι, η αρχική επιχείρηση ναυαγεί, εν αγνοία του Μπομόν, ο οποίος συλλαμβάνεται, βασανίζεται, αλλά στο τέλος δραπετεύει  και καταφέρνει να επιστρέψει στη Γαλλία, αλλά αλλαγμένος. Από εδώ και πέρα, η ταινία αποκτά και υπαρξιακό χαρακτήρα. Η σύγκρουση πλέον γίνεται σε επίπεδο προσωπικών αρχών. Τώρα δεν είναι το όργανο, αλλά ο εκδικητής και τιμωρός. Εκδικητής και τιμωρός γιατί έφυγε στην αποστολή του πιστεύοντας σε κάποιες αρχές (ελευθερίες, ευθύνη, εντιμότητα, εμπιστοσύνη, πίστη στο λόγο τον αντρικό, προσωπική αξιοπρέπεια) και επιστρέφει προδομένος και μάλιστα επικίνδυνος για τους φίλους και εντολοδόχους του. Η συνέχεια γνωστή, ξεκαθαρίζει τους λογαριασμούς του, αλλά με τρόπο που αποτελεί και διασυρμό των αντιπάλων του και γελοιοποίησή τους (το ξυπνητήρι στον σκουπιδοτενεκέ απολαυστικό, καθώς επίσης και το βούτημα του κρουασάν στον καφέ του πράκτορα). Ο δικτάτορας τελικά σκοτώνεται από την αστυνομία, σπάζοντας τον κύκλο της μυστικότητας της υπόθεσης και εκθέτοντας το επίσημο κράτος. Η απάντηση του σκοτεινού μηχανισμού των υπηρεσιών όμως είναι να βγάλουν τον Μπομόν από τη μέση, προδίδοντας τον για δεύτερη φορά. Σε τελική ανάλυση, η ταινία διαμορφώνεται σε σύγκρουση μεταξύ του κράτους και των μηχανισμών του και ενός υπηρέτη του συστήματος που από κάποιο σημείο και μετά συνειδητοποιείται, αυτονομείται και αποτελεί κίνδυνο γι’ αυτό. Βέβαια, είναι γνωστό τι γίνεται σ’ αυτές τις περιπτώσεις. Το σύστημα αποπροσωποποιείται και παίρνει το φρικτό πρόσωπο της εξουσίας που εφαρμόζει όλες τις μεθόδους για την αυτοσυντήρησή του (είναι ενδεικτικός ο διάλογος μεταξύ των πρακτόρων, όπου φαίνεται ο φόβος για την ύπαρξή τους, και της υπηρεσίες τους). Θλιβερή η στιγμή της εκτέλεσης του Μπομόν κυριολεκτικά σαν κοινού εγκληματία. Γνωρίζω καλά πως το σημείο αυτό της ταινίας προκάλεσε μεγάλη συγκίνηση και θλίψη στους θεατές γιατί ενώ οι επιτυχίες του Μπομόν εναντίον του συστήματος δημιουργούν κάποιες προσδοκίες αισιόδοξες για νίκη επί του κατεστημένου, ωστόσο το τέλος του τις θρυμματίζει: μη τα βάζεις με την εξουσία, θα βγεις χαμένος σ’ αυτό το παιχνίδι. Και μάλιστα, όταν αυτό το παιχνίδι παίζεται στα υπόγεια της εξουσίας σε αγαστή συνεργασία με όσους κινούνται στο προσκήνιο (κυβέρνηση, υπουργοί).

Αφήνω τελευταίο το σχόλιο για τη μουσική του Έννιο Μορικόνε. Θεός! Μα τι  έχει γράψει ο άνθρωπος! Αγκαλιάζει όλη την ταινία σχεδόν με αγάπη, καθαγιάζοντας τις ενέργειες του Μπομόν, αλλά και με μια μελαγχολία που σε προδιαθέτει για το τέλος του ήρωα.

Δε θέλω να γράψω άλλο. Νιώθω έντονα συγκινημένη…

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s