18ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης


a17736dd-c1ca-4e9b-9c9b-68e628ac9f1c

Αποτυπώνοντας το προσφυγικό ζήτημα: Μέθοδοι, στόχοι, προσκλήσεις, δεοντολογία

Το Χρονικό ενός ξεριζωμού 

της Ελένης Λουαράση

Ολύμπιον, πρωί Τετάρτης στην αίθουσα Παύλος Ζάννας όπου αναμένουμε για την έναρξη της συζήτησης ενός θέματος που αφορά ιδιαίτερα την χώρα μας τα τελευταία χρόνια, αυτό των προσφύγων. Στην αίθουσα επικρατεί ησυχία όσο ο συντονιστής και οι ομιλητές κάθονται στις θέσεις τους για να ξεκινήσει η παρουσίαση της δουλειάς των φιλοξενούμενων.«Η ανάγκη της συζήτησης για την αναπαράσταση διαφορετικών φαινομένων που παρουσιάζονται σε μια κοινωνία, δεν σταματάει ποτέ, διότι αλλάζουν πολλές συνθήκες στον κοινωνικό τομέα και ταυτόχρονα τα τεχνικά μέσα στον τομέα της τέχνης», αναφέρει ο κύριος Κωνσταντίνος Αϊβαλιώτης, συντονιστής της συζήτησης και ευθύς αμέσως τον λόγο παίρνει η δημιουργός της ταινίας τεκμηρίωσης «Ο πιο μακρύς δρόμος«, κυρία Μαριάννα Οικονόμου.

μακρύς δρόμος

Ο πιο μακρύς δρόμος

Το θέμα της ταινίας μιλάει για την πραγματικότητα κάποιων ανθρώπων οι οποίοι πρέπει να αντιμετωπίσουν δυο φαινόμενα ταυτόχρονα, την ύπαρξη και την καταδίκη, μια συνθήκη πολύ δύσκολη για να κατανοήσει ο δυτικός κόσμος πλέον, ή τουλάχιστον όσοι δεν γνωρίζουν, διότι κάποιοι άλλοι ήδη θυμούνται. Παρακολουθούμε μερικά πλάνα από το ντοκιμαντέρ και μοιραζόμαστε την ιστορία δυο νεαρών αγοριών, του Αλσαλέχ και του Τζασίμ από τη Συρία και το Ιράκ, οι οποίοι βρίσκονται κρατούμενοι στη φυλακή ανηλίκων του Βόλου με τη κατηγορία διακίνησης παράτυπων μεταναστών. Καθώς οι δυο νέοι είναι σε αναμονή των αποφάσεων του δικαστηρίου, τις 22 ώρες της ημέρας μέσα στα κελιά τους και τις δυο μοναδικές ώρες έξω από αυτά, προσπαθούν να επικοινωνήσουν με τις οικογένειές τους από το μοναδικό τηλέφωνο που βρίσκεται στο κοινό χώρο. Από την άλλη πλευρά της γραμμής ακούγεται η φωνή της μητέρας του ενός από τους πρωταγωνιστές της ιστορίας μας, ανήσυχη συνάμα τρυφερή, προστατευτική για το παιδί της με την ίδια της τη ζωή, ενημερώνει τον γιο της για τους φίλους του που έχουν χαθεί το διάστημα που εκείνος απουσιάζει. Ενώ εμείς ως θεατές βλέπουμε πόσο γενναία αντιμετωπίζει την κατάσταση ο νέος, κατανοώντας την συναισθηματική κατάσταση της μητέρας του, προσπαθεί να είναι συγκρατημένος και αισιόδοξος προς εκείνη, όταν ο ίδιος κουβαλάει την αγωνία της ίδιας του της μοίρας για την οποία αποφασίζουν άλλοι.

092ade47-8314-469e-a2b0-a69df7974e95

η καταγραφή της ιστορίας από τον Γιώργο Μουτάφη

Σε δύσκολους καιρούς η ιστορία έχει δείξει τη μεταμόρφωση της ανθρώπινης φύσης σε άλλο είδος. Είναι πολλά τα εγκλήματα που μετράει η ανθρωπότητα στο όνομά της. Σ’ αυτούς τους καιρούς είναι σχεδόν ανέφικτο να επικρατήσει η αλήθεια, πόσο περισσότερο η δικαιοσύνη. Έτσι παιδιά όπως αυτά, που αναζητούν μια ελπίδα για το μέλλον τους, βρίσκονται πολύ εύκολα στο στόχαστρο ανθρώπων που λειτουργούν εις βάρος των ανθρώπων σε συνθήκες που ευνοούν την προσωπική τους ζωή. Βέβαια, δεν είναι πρωτόγνωρο το φαινόμενο αυτό, πάνω σε αυτή τη λογική λειτουργεί ο άνθρωπος στη Γη, δυστυχώς παραμένει σε ύπνο βαθύ και δεν μπορεί να δει ότι η μάζα καταστρέφει την ίδια της τη δομή.

09e53995-bd25-45ed-b9d2-5b729dfe13fa

αμηχανία

Ο επόμενος ομιλητής, ο Γιώργος Μουτάφης, φωτορεπόρτερ, ο οποίος επέλεξε να μας μιλήσει με τις εικόνες του, πράγματι ορθά, η δύναμη της εικόνας πολλές φορές είναι πλήρης και δεν χρειάζεται επιπλέον ήχους για να φτάσει στην συνείδηση, αρκεί να λειτουργεί η διάσταση αυτή. Ο Γιώργος Μουτάφης συνεργάζεται με διάφορες πηγές ενημέρωσης εντός και εκτός Ελλάδας. Είναι οικείος με τον στόχο του, ωστόσο παραμένει εξαιρετικά ευαίσθητος με το θέμα που καταγράφει καιρό τώρα, όπως μια μέρα βρέθηκε αυτόπτης μάρτυρας στον πόνο του ξεριζωμού και έκτοτε δεν αναγνωρίζει έδρα διαμονής, παρά ακολουθεί με όση ειλικρίνεια διαθέτει το επόμενο καρέ για να μιλήσει και στους άλλους τη θέα που αντικρίζει ο φακός του.

6f040379-65b9-4fe6-8283-78d44e5ce050

όπου υπάρχουν άνθρωποι

Αμέσως μετά ταξιδεύουμε στο θέατρο, συγκεκριμένα το πειραματικό θέατρο ως μέσο αντίληψης της πραγματικότητας των ανθρώπων που βρίσκονται κοντά στην λεπτή κόκκινη γραμμή, με την τέχνη της αναπαράστασης. Τα πέντε τελευταία χρόνια ο Ανέστης Αζάς μαζί με τον συνεργάτη του, τον Πρόδρομο Τσινικόρη, έχουν ασχοληθεί και κατά μόνας και στα πρότζεκτ που έχουν κάνει από κοινού με αυτό που λέγεται «θέατρο-ντοκουμέντο», μια έρευνα πεδίου με επιστημονικό και δημοσιογραφικό χαρακτήρα. «Θεματικά», εξηγεί ο Ανέστης Αζάς, «κινείται γύρω από την προβληματική του σύγχρονου προσφυγικού ζητήματος, γύρω από αυτό που συμβαίνει αυτήν τη στιγμή, κυρίως στο Αιγαίο, με αυξημένη τη ροή των προσφύγων, και το πώς γίνεται η διακίνησή τους από εμάς». Ο σκηνοθέτης Ανέστης Αζάς, έχοντας κατά νου να κάνει μια παράσταση με αυτό το θέμα, διάβασε στον Τύπο την απόφαση που καταδίκαζε ως μοναδικό υπεύθυνο για το ναυάγιο στο Φαρμακονήσι έναν εικοσάχρονο Σύριο σε 125 χρόνια φυλάκιση. «Εμένα αυτό μου κίνησε την περιέργεια» λέει. «Τόσο το τι συνέβη στην πραγματικότητα αλλά και κατά πόσο ήταν αλήθεια. Έτσι ξεκινήσαμε με τη Μάρθα Μπουζιούρη, κοινωνική ανθρωπολόγο και ηθοποιό και βασική συνεργάτιδά μου σε αυτό το έργο, να κάνουμε μια βασική έρευνα για να δούμε τι συμβαίνει». Η παράσταση που προέκυψε από την έρευνα αυτή, ένα ντοκουμέντο, ονομάζεται Φαρμακονήσι ή Το δίκαιο του νερού και παρουσιάστηκε τον Ιούλιο του 2015 στα πλαίσια του Φεστιβάλ Αθηνών, στο Θέατρο Τέχνης.

4e313ab2-ab83-4190-95e2-bb66ffae40b5

η έρευνα

Στη συνέχεια η κυρία Μάρθα Μπουζιούρη, συμπληρώνει πως πέρα από την τέχνη της έχει στρέψει τη προσοχή της στο φαινόμενο της προσφυγιάς και ως επιστήμονας, διότι είναι σημαντικό να μπορέσουμε να φτάσουμε το θέμα προς συζήτηση, καθώς ότι είναι εφικτό από τη διαδικασία αυτή είναι ένα θετικό σκαλοπάτι για την κατανόηση, ακόμη και όταν η πραγματικότητα θέλει άπειρα ζητήματα και καμία λύση. Όλα είναι τόσο λεπτά όσον αφορά αυτό το θεματικό, που πολλές φορές ακόμη και η καλή πρόθεση κάποιων εθελοντών, χωρίς την απαραίτητη γνώση, μπορεί να φέρει αναστάτωση σε αυτές τις ψυχές που βρίσκονται στο μεταίχμιο νεύρωσης και ψύχωσης , από τη μια πλευρά η φυσική ροή με την μετακίνηση ενός πληθυσμού όταν παύουν να υφίστανται οι κατάλληλες συνθήκες επιβίωσης στο περιβάλλον του και από την άλλη η διπλωματική στάση κάποιων δυνάμεων που αισθάνονται την ταραχή να αγγίζει τον τέλειο μηχανισμό τους και καταδικάζει την ανθρώπινη συμπεριφορά ως έγκλημα μετρώντας συνεχώς αδιάφορα ζωές ανθρώπων να χάνονται στις διαδρομές που δημιουργεί το τέρας, στις διαδρομές της ντροπής που τρέφουν την απληστία ανθρώπων χωρίς αξίες.

Λίγο περισσότερο από δύο ώρες και ο χρόνος μοιάζει να συρρικνώνεται παραμένοντας στην αρχή, μόνο με ζητήματα και χωρίς κάποια λύση ουσιαστική. Αδύναμοι να μιλήσουμε όλοι μαζί με μια φωνή, ωστόσο χρεωμένοι ηθικά για όσα γίνονται δίπλα μας. Με την αμφιβολία της ειλικρινής πρόθεσης έως τη δοκιμασία. Με διλήμματα περί μέτρου σε όλα έως την τιμή της ανθρώπινης ζωής. Πλούσιοι και φτωχοί, αλίμονο εάν μπορούμε πλέον να τους αναγνωρίσουμε πραγματικά, όταν ο οργανισμός αιμορραγεί και οι δυνάμεις που αυτοαποκαλούνται δημιουργοί χτίζουν θεμέλια πάνω στη σιωπή. Πόσες εικόνες, πόσες σφαίρες, πόσα χιλιόμετρα και πόσος πόνος για 21 γραμμάρια. Η μοίρα του ανθρώπου να περιπλανάται στον πλανήτη από τη πρώτη στιγμή της εμφάνισής του, πάντα για τα βασικά, μολονότι αιώνες ασχολήθηκε με το νου και το πνεύμα, παραμένει μικρός και φτωχός.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s