ME AΦOΡMH TO «ΦOBAMAI»


ΤΑΙΝΙΕΣ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΙΣ ΥΠΟΚΛΟΠΕΣ

Η Συνομιλία

Η Συνομιλία

Επιμέλεια: Κώστας Τσιναρίδης

Στο αριστουργηματικό πολιτικό θρίλερ Φοβάμαι (1977), που προβάλλεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα, οι παρακολουθήσεις και οι αλλεπάλληλες δολοφονίες δημιουργούν την αίσθηση ενός καφκικού λαβυρίνθου. Μαζί συμβαίνουν και πολλές τηλεφωνικές υποκλοπές από όλες τις πλευρές. Οι υποκλοπές είναι ένας τρόπος αιφνιδιασμού του εχθρού, που έχει αναπαρασταθεί σε πολλές ταινίες.

Πέραν του Φοβάμαι, ο Νταμιάνι έχει ασχοληθεί επανειλημμένα με τις υποκλοπές. Στην Εξομολόγηση ενός αστυνομικού (1971) ο κυνισμός οδηγεί τους ήρωες σε ακραίες λύσεις για να πετύχουν τους στόχους τους, ακόμα και αν έχουν ανώτερα ηθικά κίνητρα. Οι υποκλοπές είναι μόνο μία από αυτές. Στο Θάνατο ενός επιθεωρητή (1975) οι ήρωες κινούνται μέσα σε ένα πλαίσιο πολιτικής και οικονομικής διαφθοράς. Οι υποκλοπές είναι ένα συνηθισμένο, και μάλιστα το λιγότερο ανώδυνο,  σύμπτωμα μιας κατάστασης προχωρημένης σήψης.

Η Ιταλία, εξάλλου, είναι μια χώρα όπου η διαπλοκή πολιτικής και Μαφίας αλλά και η μεγάλη εγκληματικότητα προβληματίζουν αρκετούς σκηνοθέτες. Η αναπαράσταση του υποκόσμου περιλαμβάνει και τις υποκλοπές. Στο Πουλί με τα κρυστάλλινα φτερά (1970) του Ντάριο Αρτζέντο, η τηλεφωνική καταγραφή του ήχου ενός πουλιού βοηθά τον ήρωα να προσανατολιστεί καλύτερα στις έρευνές του. Και στις Δολοφονίες διακεκριμένων (1976) του Φραντσέσκο Ρόζι, μια σημαντική πολιτική ταινία της δεκαετίας, οι υποκλοπές οργανώνονται από τις μυστικές υπηρεσίες με στόχο την εγκαθίδρυση φασιστικής δικτατορίας.

Δολοφονίες διακεκριμένων

Δολοφονίες διακεκριμένων

Πέραν των Ιταλών σκηνοθετών, που γνωρίζουν καλά το φαινόμενο λόγω της κοινωνικής πραγματικότητας της χώρας τους, και πολλοί άλλοι αναπαρέστησαν ανάλογα πιθανά περιστατικά.

Ο μεγάλος Φριτς Λανγκ στο Και οι δήμιοι πεθαίνουν (1943), μία από τις καλύτερες ταινίες του, ασχολείται με τη γερμανική κατοχή στην Πράγα. Η υποκλοπή μέσω κοριών είναι ένας από τους πολλούς τρόπους χαφιεδισμού που χρησιμοποιούν οι υπηρεσίες ασφαλείας. Ωστόσο, η αντίσταση εφευρίσκει πρωτότυπους τρόπους για να ξεπεράσει τα εμπόδια. Η ταινία εμπνέεται από αληθινό περιστατικό, την εκτέλεση του Γερμανού διοικητή της Πράγας από την τσεχοσλοβάκικη αντίσταση.

Στη Μεγάλη Ληστεία της Νέας Υόρκης (1971) του Σίντνεϊ Λιούμετ, μια άριστα σχεδιασμένη ληστεία καταλήγει σε φιάσκο, μια και η τεχνολογική πρόοδος έχει ωθήσει σε νέα επίπεδα τις ηλεκτρονικές παρακολουθήσεις.

Στην εξαιρετική Συνομιλία (1974) του Φράνσις Φορντ Κόπολα, ο έντιμος ντετέκτιβ Τζιν Χάκμαν βρίσκεται σε δίλημμα για το αν πρέπει να δημοσιοποιήσει το προϊόν μιας υποκλοπής για να σώσει μια ανθρώπινη ζωή. Ωστόσο, τα πράγματα δεν είναι όπως φαίνονται.

Στη Χαμένη τιμή της Καταρίνα Μπλουμ (1975) του Φόλκερ Σλέντορφ, τα προϊόντα υποκλοπής είναι ένα από τα πολλά “στοιχεία” που οδηγούν στη στοχοποίηση και συκοφάντηση της ηρωίδας.

Στο Τέταρτο Πρωτόκολλο (1987) του Βρετανού Τζον Μακένζι, ο κλοιός κλείνει γύρω από τον ξένο κατάσκοπο χάρη στους ήχους των αεροπλάνων που ακούγονται από τις υποκλοπές, κάτι που οδηγεί στον εντοπισμό του.

Στον Δημόσιο Κίνδυνο (1998) του Τόνι Σκοτ, ένας δικηγόρος στοχοποιείται από έναν διεφθαρμένο πολιτικό, που τελικά παγιδεύει το τηλέφωνό του. Σε βασικό ρόλο ο Τζιν Χάκμαν, αναφορά στον παλιό του ρόλο στη Συνομιλία του Κόπολα.

Από τα πιο πρόσφατα παραδείγματα ξεχωρίζουν η Συριάνα (2005) του Στίβεν Γκάχαν, η Πλεκτάνη (2008) του Ρίντλεϊ Σκοτ, και το Zero Dark Thirty (2012) της Κάθριν Μπίγκελοου, γνωστές ταινίες με θέμα τη διασύνδεση της διεθνούς τρομοκρατίας με μεγάλα οικονομικά συμφέροντα.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η υπόθεση Watergate τη δεκαετία του ’70 στις ΗΠΑ, που αφορούσε την παγίδευση άπειρων τηλεφώνων με προσωπική εμπλοκή του Προέδρου Νίξον. Το σκάνδαλο που προκλήθηκε από τις αποκαλύψεις οδήγησε στην παραίτησή του. Στο κλασικό πολιτικό θρίλερ του Άλαν Πάκουλα Όλοι οι άνθρωποι του Προέδρου (1976) εξετάζεται η δράση των έντιμων δημοσιογράφων Καρλ Μπέρνσταϊν και Μπομπ Γούντγουορντ που αποκάλυψαν τα παρασκήνια της υπόθεσης. Και στο βιογραφικό Νίξον (1995) του Όλιβερ Στόουν, το εν λόγω σκάνδαλο καταλαμβάνει μεγάλο φιλμικό χρόνο.

Πρόσφατη ελληνική συνεισφορά στο θέμα ήταν το πολύ ενδιαφέρον Wild Duck (2013) του Γιάννη Σακαρίδη, με αναφορές στη Συνομιλία του Κόπολα.

Wild Duck

Wild Duck

Η ελληνική κοινωνία βίωσε κι αυτή αρκετά επώδυνα σκάνδαλα υποκλοπών, με πιο γνωστά την υπόθεση Μαυρίκη στα τέλη της δεκαετίας του ’80 και πιο πρόσφατα τις υποκλοπές υπουργικών τηλεφώνων την περίοδο των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004. Στη δεύτερη περίπτωση, μάλιστα, δεν αποκαλύφθηκε ποτέ ο ένοχος, παρόλο που σκιαγραφήθηκαν λεπτομερειακά όλες οι τεχνικές πλευρές του γεγονότος. Ωστόσο, το χειρότερο σκάνδαλο απ’ όλα ήταν οι αποκαλύψεις τηλεφωνικών συνομιλιών σε γνωστή κυριακάτικη τηλεοπτική εκπομπή. Οι ενήλικες ξεκινούσαν τη βδομάδα τους έχοντας λεπτομερειακή γνώση μαφιόζικων εκβιασμών και σεξουαλικών συνευρέσεων, ενώ οι ανήλικοι ξενυχτούσαν μαζί με τους γονείς τους αντί να κοιμηθούν για να πάνε ξεκούραστοι στο σχολείο. Επρόκειτο για μια μαζική κοινωνική ψύχωση που κράτησε μια δεκαετία περίπου και συνέβαλε τα μέγιστα στην καλλιέργηση της λογικής της “κλειδαρότρυπας” και της επιλεκτικής αποκάλυψης σκανδάλων. Στόχος βέβαια, το μερτικό στη λεία με αντάλλαγμα τη σιωπή και όχι η απόδοση δικαιοσύνης. Και όλα αυτά υπό τη σκηνοθετική μπαγκέτα ενός “δημοσιογράφου” που μέσω του κοινωνικού κανιβαλισμού ικανοποιούσε την αρρωστημένη τάση αυτοπροβολής του. Μπορεί η εκπομπή και ο “δημοσιογράφος” να μας απάλλαξαν από την παρουσία τους, ωστόσο η “βρώμα” τους έμεινε. Αν γυριζόταν μια ελληνική ταινία με θέμα τα παραπάνω, θα έπρεπε να στιγματίσει όχι μόνο τον ίδιο, αλλά και το παλιό κοινό του που αρέσκονταν να ικανοποιεί άκριτα την ηδονοβλεπτική του ματιά. Το τελευταίο όμως είναι τόσο μεγάλο αριθμητικά που θα έβαζε σε κίνδυνο την εμπορική επιτυχία της υποθετικής ταινίας.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s