18ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ (3)


(αναδημοσίευση από το kokkino.gr και το alterthess.gr)

Φυλακές, αυτοδιαχείριση και Ιστορία

Του Στράτου Κερσανίδη

Άνθρωποι και φυλακές αλλά και εργάτες που διεκδικούν την ουτοπία πρωταγωνιστούν στο σημερινό μας σημείωμα για του Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης. Και ακόμη θυμόμαστε την Ιστορία μέσα από ανθρώπους που την εξερευνούν ή την έχουν βιώσει.
«Επόμενος σταθμός: Ουτοπία», του Απόστολου Καρακάση: Πως χτίζεται ένα αυτοδιαχειριστικό πείραμα από ανθρώπους που ως τότε δεν είχαν ακούσει τη λέξη αυτοδιαχείριση;

ουτοπία

Ο Απόστολος Καρακάσης παρακολουθεί και κινηματογραφεί τους εργάτες της ΒΙΟ.ΜΕ. στη Θεσσαλονίκη, οι οποίοι έχασαν τη δουλειά τους όταν η ιδιοκτήτες αποφάσισαν να κλείσουν το εργοστάσιο. Τους εργάτες οι οποίοι αποφάσισαν να δράσουν αντί να μεμψιμοιρήσουν και να πάρουν τη ζωή στα χέρια τους. Αυτούς που έκαναν κάτι αληθινά επαναστατικό: να εφαρμόσουν την άμεση δημοκρατία και να αποτελέσουν ένα πείραμα που τράβηξε την προσοχή χιλιάδων ακτιβιστών σε ολόκληρο τον κόσμο. Έχοντας απέναντι το κράτος και την ιδιοκτησία του αλλά με ένα μεγάλο κίνημα αλληλεγγύης που αναπτύχθηκε στο πλευρό του, άντεξαν, αντέχουν και διεκδικούν.
Ένα θαυμάσιο ντοκιμαντέρ το οποίο παρακολουθεί και καταγράφει τα γεγονότα όπως δεν τα ξέρουμε. Γιατί ο Καρακάσης αποκαλύπτει την «κρυμμένη» πλευρά των γεγονότων χωρίς ωραιοποιήσεις αλλά με την ψυχρή ματιά του αποστασιοποιημένου παρατηρητή. Η αυτοδιαχείριση δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση, γιατί εκτός από τους εξωτερικούς παράγοντες, υπάρχουν και οι άνθρωποι που αναλαμβάνουν να την κάνουν πράξη. Κι έτσι βλέπουμε τις αντιφάσεις, τις συγκρούσεις, τις απογοητεύσεις, τις νίκες αλλά και τις ήττες. Ο σκηνοθέτης μπαίνει στα παρασκήνια, παρακολουθεί τις συνελεύσεις των εργαζόμενων, με κάποιους μιλά ξεχωριστά κι έτσι μαθαίνουμε πως σκέπτονται, αποδυναμώνει την έννοια της μάζας (φρικτή αλλά τόσο προσφιλής λέξη στην Αριστερά!) δίνοντας μεγάλη σημασία στο άτομο και τη συμμετοχή του. Κι ακόμη για πρώτη φορά βλέπουμε την ιδιοκτήτρια της ΒΙΟ.ΜΕ. να μιλά μπροστά στο φακό. Συνειδητοποιούμε έτσι πως υπάρχουν δύο πλευρές και όχι μία. Κι αν ακόμη εμείς έχουμε ταχθεί υπέρ της μίας από αυτές, καλό είναι να βλέπουμε, τουλάχιστον, και την άλλη.
Ένα ντοκιμαντέρ που ενώ φαίνεται είναι με την αυτοδιαχείριση, δε διστάζει να δει την πραγματικότητα όπως είναι και να την παρουσιάσει. Γιατί τα πράγματα έχουν συχνά, όχι δύο αλλά περισσότερες πλευρές. Το σίγουρο είναι πως ο αγώνας συνεχίζεται και πως η παρούσα κυβέρνηση της Αριστεράς οφείλει να πράξει ό,τι είχε υποσχεθεί: να δώσει λύση υπέρ των εργαζομένων του αυτοδιαχειριζόμενου εργοστασίου της ΒΙΟ.ΜΕ.
«Σιωπηλός μάρτυρας», του Δημήτρη Κουτσιαμπασάκου: Το 2006 και υστερα από 110 χρόνια, η φυλακή Τρικάλων, οι οποίες βρίσκονται στο κέντρο της πόλης, κλείνουν.

σιωπηλος

Ο Δημήτρης Κουτσιαμπασάκος επισκέπτεται τη φυλακή και μέσα από τις μνήμες – αφηγήσεις 7 ανθρώπων, φωτίζει το παρελθόν της φυλακής μέσα από ανθρώπινες ιστορίες. Ένας πρώην ποινικός κρατούμενος, ένας πρώην σωφρονιστικός υπάλληλος, ένας πρώην διευθυντής, μία εκπαιδευτικός, μία συγγραφέας ερευνήτρια και δύο πρώην πολιτικοί κρατούμενοι, μας ξεναγούν ανάμεσα στους τοίχους, τις σιδερένιες πόρτες, τα κρεβάτια μας βγάζουν στο προαύλιο και θυμούνται φωναχτά. Κι ύστερα έρχεται η ώρα που η ιστορία της φυλακής συνδέεται με την παλαιότερη ιστορία της πόλης. Η φυλακή αλλάζει χρήση, αναπαλαιώνεται, γίνονται κάποιες αρχαιολογικές έρευνες οι οποίες αποκαλύπτουν ένα κρυμμένο μυστικό.
Ο Δημήτρης Κουτσιαμπασάκος δε χρήζει ιδιαιτέρων συστάσεων, Η ταινία του επιχειρεί μία σε βάθος έρευνα και μέσα από αυτήν αναδύονται οι ανθρώπινες ιστορίες αλλά και η Ιστορία αυτή καθαυτή. Και μάλιστα μέσα από αφηγήσεις ανθρώπων με εντελώς διαφορετικές ιδιότητες. Μια ακόμη σημαντική ταινία-προσφορά του Κουτσιαμπασάκου στην καταγραφή και διατήρηση της μνήμης με εργαλείο τον κινηματογράφο, που τόσο καλά κατέχει ο σκηνοθέτης.
«Ο πιο μακρύς δρόμος», της Μαριάννας Οικονόμου: Δυο νέα παιδιά, ο Αλσαλέχ και ο Τζασίμ, γνωρίζονται στη φυλακή ανηλίκων του Βόλου.

μακρύς δρόμος

Είναι Κούρδοι από τη Συρία και το Ιράκ αντίστοιχα. Βρίσκονται στη φυλακή επειδή μπήκαν «παράνομα» στη χώρα και περιμένουν τις δίκες τους. Μιλούν μα τους γονείς τους στο τηλέφωνο, εμψυχώνουν ο ένας τον άλλον, δένονται με μια δυνατή φιλία. Οι ιστορίες τους μοιάζουν με τις ιστορίες χιλιάδων ανθρώπων που έχουν ακολουθήσει τον ίδιο δρόμο. Αλλά όσο κι αν μοιάζουν η κάθε μία είναι πολύ διαφορετική από την άλλη αφού ο κάθε άνθρωπος είναι μοναδικός.
Η ζωή στη φυλακή δεν είναι καθόλου εύκολη, ιδίως αν βρίσκεσαι πίσω από τα κάγκελα, χωρίς να έχεις βλάψει κανέναν. Τα δυο παιδιά πηγαίνουν στο σχολείο της φυλακής, συναντούν την κοινωνική λειτουργό/ «Μέχρι τώρα κανείς δεν πιστεύει εμένα. Δε με ακούει», λέει με απόγνωση ο ένας από τους δύο στο δάσκαλό του. Και κάπου αλλού ακούμε λόγια που δεν μπορούμε να πιστέψουμε πως είναι αληθινά. «καλύτερα να ήμουν στη Συρία, στον πόλεμο και όχι στη φυλακή. Τουλάχιστον θα ήμουν ελέυθερος!».
Η Οικονόμου μέσα από τις σπαρακτικές αφηγήσεις των δύο πρωταγωνιστών της αναδεικνύει το πώς τα θύματα μετατρέπονται σε θύτες από τον εξαναγκασμό των διακινητών, πως οι αθώοι μετατρέπονται σε ενόχους, πως η αναλγησία του νόμου ακολουθεί το γράμμα της και όχι την ουσία. Τέλος, καταγγέλλει την πηγή όλου αυτού του κακού: Τα σύνορα που χωρίζουν, τα σύνορα που τα έφτιαξαν οι άνθρωποι πέρα από κάθε λογική.
«Κλοντ Λανζμάν: Φαντάσματα του Σόα» (Claude Lanzmann: Spectres of the Shoah), του Αντάμ Μπενζινέ: Ο 89χρονος Κλοντ Λανζμάν, δημιούργσηε μια 10ωρης διάρκειας ταινία, μετά από 12 χρόνια δουλειάς, για το ολοκαύτωμα των Εβραίων, ή Σοά (Shoah), όπως οι ίδιοι το αποκαλούν.

σοα

Ο σκηνοθέτης δίνει το λόγο στο δημιουργό ο οποίος θυμάται, αναπολεί, αφηγείται. Μια ταινία ενδιαφέρουσα μέσα από την οποία αποκαλύπτονται οι αγωνίες, τα ερωτηματικά, η σκέψεις του δημιουργού καθώς και η σχέση με το έργο του.
«Η κόρη του Στάλιν» (Stalin’s daugter), του Γιομπστ Κνίγκε: Η Σβετλάνα Ιωσήφοβνα Αλιλούγεβα, ήταν η αγαπημένη κόρη του Στάλιν, η «πριγκίπισσα του Κρεμλίνου», όπως την έλεγαν.

ca. 1937 --- Original caption: Here is a rare photo of Marshal Josef Stalin holding his daughter, Svetlana. The photo was made in 1937, at Stalin's country house in the suburbs of Moscow. --- Image by (Bettmann/CORBIS)

Μεγάλωσε κάτω από τη σκιά του πατέρα της, έζησε από πρώτο χέρι μεγάλα ιστορικά γεγονότα, όπως την περίοδο που ο πατέρας της αποφάσισε να ξεκαθαρίσει από τα «αντεπαναστατικά στοιχεία» –με τα γνωστά αποτελέσματα- το κόμμα. Όταν, μεσούντος του Ψυχρού Πολέμου, η Σβετλάνα αυτομόλησε στις ΗΠΑ, η Δύση εκμεταλλεύτηκε το γεγονός για προπαγανδιστικούς λόγους. Πίσω όμως από τα γεγονότα υπάρχει η τραγική προσωπική ιστορία της Σβετλάνα, η οποία δεν μπόρεσε ποτέ να ζήσει ως ο εαυτός της αλλά πάντοτε ήταν η κόρη του πατέρα της. Ενδιαφέροντα στοιχεία σε ένα μέτριο, κατά τα άλλα, ντοκιμαντέρ.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s